Ngọn Đèn Dưới Hầm

Tôi tên là Lê Thị Hồng.

Năm hai mươi mốt tuổi, tôi tình nguyện gia nhập lực lượng thanh niên xung phong. Tôi được phân công cùng đồng đội làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên một tuyến đường thường xuyên bị đánh phá.

Công việc của chúng tôi là san lấp hố bom, sửa đường và vận chuyển hàng hóa. Có những ngày chúng tôi làm việc từ sáng đến tận khuya.

Trong lán của đơn vị có một chiếc đèn dầu nhỏ.

Mỗi khi trời tối, chúng tôi lại thắp đèn.

Ánh sáng yếu ớt nhưng đủ để chúng tôi nhìn thấy nhau.

Tôi thường ngồi bên chiếc đèn để viết thư về cho mẹ.

Tôi kể rằng mình vẫn khỏe, công việc tuy vất vả nhưng có đồng đội bên cạnh nên không cảm thấy cô đơn.

Trong đội có một cô gái tên Nguyễn Thị Xuân. Xuân là người rất vui tính. Mỗi khi mọi người mệt mỏi, cô thường kể chuyện để cả đội cùng cười.

Xuân từng nói:

“Hồng này, sau chiến tranh chúng mình nhất định phải gặp lại nhau.”

Tôi hỏi:

“Gặp nhau để làm gì?”

Xuân cười:

“Để xem ai già trước.”

Chúng tôi cùng cười.

Một đêm, máy bay đánh phá dữ dội.

Mọi người nhanh chóng chạy xuống hầm.

Chiếc đèn dầu được đặt giữa hầm để mọi người có chút ánh sáng.

Sau trận bom, chúng tôi nhận được tin một đoạn đường bị phá nặng. Một đoàn xe đang chờ phía bên kia.

Không ai nói gì, tất cả lập tức cầm dụng cụ lên đường.

Xuân đi ngay bên cạnh tôi.

Chúng tôi làm việc trong bóng tối.

Chiếc đèn dầu được đặt gần đó để soi đường.

Gần sáng, đoạn đường đã được sửa xong.

Nhưng một tiếng nổ bất ngờ vang lên.

Tôi ngã xuống.

Khi mở mắt, tôi thấy Xuân nằm cách mình không xa.

Tôi chạy đến.

Cô đã hy sinh.

Tôi ôm lấy người bạn và khóc.

Chiếc đèn dầu vẫn còn cháy.

Ánh sáng nhỏ bé ấy soi lên khuôn mặt của Xuân lần cuối.

Tôi không bao giờ quên hình ảnh đó.

Sau ngày hòa bình, tôi trở về quê.

Tôi mang theo chiếc đèn dầu cũ.

Nhiều năm sau, chiếc đèn không còn được sử dụng nữa. Tôi đặt nó trên một chiếc kệ nhỏ trong nhà.

Mỗi khi nhìn thấy nó, tôi lại nhớ về những đêm chúng tôi cùng làm đường, nhớ tiếng cười của Xuân và nhớ những người đồng đội đã không thể trở về.

Có lần cháu tôi hỏi:

“Bà giữ chiếc đèn cũ này làm gì?”

Tôi trả lời:

“Vì nó từng soi sáng những năm tháng tuổi trẻ của bà.”

Tôi kể cho cháu nghe về Xuân.

Tôi kể rằng ngày ấy chúng tôi cũng từng sợ hãi, cũng nhớ nhà và cũng có những ước mơ rất bình dị.

Nhưng chúng tôi đã cùng nhau làm việc, cùng nhau vượt qua những đêm bom đạn.

Bây giờ tôi đã già.

Chiếc đèn dầu đã phủ một lớp bụi mỏng.

Tôi vẫn giữ nó.

Không phải vì nó còn có thể thắp sáng một căn phòng.

Mà vì nó nhắc tôi nhớ rằng trong những năm tháng tối tăm nhất, con người vẫn có thể trao cho nhau một chút ánh sáng.

Chiếc đèn đã tắt từ lâu, nhưng ánh sáng của tình đồng đội và tuổi trẻ năm ấy vẫn còn trong ký ức của tôi.