“Ngọn đèn trước hiên nhà”

Ở một xóm nhỏ ven biển thuộc huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, có một ngôi nhà mái ngói đã ngả màu theo gió mặn và nắng gắt miền Trung, trước hiên luôn treo một ngọn đèn dầu nhỏ, ánh sáng không lớn nhưng chưa từng tắt hẳn suốt mấy chục năm, người trong xóm ai cũng biết đó không chỉ là một ngọn đèn, mà là lời hẹn của một người vợ với người chồng đã đi xa. Ngày tiễn anh lên đường, chị còn rất trẻ, tay bế đứa con mới vài tháng tuổi, gió biển thổi mạnh làm tà áo chị bay phần phật, anh đứng trước ngõ, quay lại dặn một câu rất nhẹ: “Nếu anh về muộn, em cứ thắp đèn trước hiên nhé, để anh biết đường mà về”, chị khi đó chỉ gật đầu, không khóc, cũng không nghĩ rằng câu nói giản dị ấy lại trở thành điều duy nhất chị có thể giữ suốt phần đời còn lại. Rồi chiến tranh kéo dài, những lá thư thưa dần, cho đến một buổi chiều, khi biển động, gió thổi rát mặt người, tin báo tử được mang về làng, chị đứng lặng rất lâu trước hiên nhà, không khóc thành tiếng, chỉ nhìn ngọn đèn chưa kịp thắp mà như hiểu rằng từ hôm đó, ánh sáng ấy sẽ không còn là để chờ một chuyến về, mà là để giữ một lời hứa.

Từ ngày ấy, cứ mỗi khi trời chập choạng tối, chị lại lặng lẽ châm dầu, nhóm lửa, treo ngọn đèn lên trước hiên, năm này qua năm khác, không sót một ngày nào, dù mưa dầm hay gió bấc, dù sức đã yếu dần theo tuổi tác, người trong xóm nhiều lần khuyên chị thôi đừng chờ nữa, nhưng chị chỉ cười rất nhẹ, bảo rằng biết đâu có một ngày anh trở về muộn, đi lạc giữa đêm tối, vẫn cần một ánh đèn để nhận ra nhà mình. Ngọn đèn ấy cứ thế cháy qua từng mùa gió biển, qua những lần mái nhà được sửa rồi lại cũ đi, qua cả khi đứa con nhỏ ngày nào đã trưởng thành, nhưng ánh sáng nhỏ nhoi ấy vẫn không thay đổi, vẫn treo ở đó, lặng lẽ soi một góc sân, và lặng lẽ giữ lại một nỗi chờ đợi không cần hồi đáp, chỉ cần còn nhớ, còn thương, là vẫn còn sáng.