NGỌN LỬA KHÔNG CÚI ĐẦU

Một vị quan dám nói “không”

Phan Đình Phùng sinh năm 1847, tại Hà Tĩnh. Ông nổi tiếng thông minh, học giỏi và sau này đỗ Tiến sĩ, trở thành quan trong triều đình nhà Nguyễn.

Nhưng điều khiến người đời nhớ đến ông không chỉ là học vấn hay chức vị.

Đó là khí phách.

Năm 1885, kinh thành Huế xảy ra biến cố. Sau khi phong trào Cần Vương bùng nổ, đất nước đứng trước nguy cơ bị thực dân Pháp kiểm soát hoàn toàn.

Phan Đình Phùng đã lựa chọn một con đường đầy hiểm nguy:

Rời bỏ chốn quan trường, trở về với nhân dân, đứng lên kháng chiến.

Ông trở thành một trong những lãnh tụ tiêu biểu của phong trào Cần Vương ở Trung Kỳ.

Khi gia đình trở thành “điểm yếu” để kẻ thù uy hiếp

Cuộc khởi nghĩa do Phan Đình Phùng lãnh đạo kéo dài nhiều năm, đặc biệt mạnh ở vùng Hương Khê, Hà Tĩnh.

Quân Pháp hiểu rằng rất khó đánh bại một người có ý chí mạnh mẽ.

Vì vậy, họ tìm cách đánh vào nơi đau nhất:

Gia đình.

Theo nhiều tư liệu lịch sử, để buộc Phan Đình Phùng đầu hàng, đối phương đã dùng nhiều biện pháp uy hiếp, trong đó có việc gây sức ép đối với người thân và phần mộ của gia đình ông.

Họ nghĩ rằng:

Ai rồi cũng có một điểm yếu.

Nhưng họ đã đánh giá sai Phan Đình Phùng.

Trước sự uy hiếp đó, ông không từ bỏ cuộc kháng chiến.

Ông chọn tiếp tục con đường mình đã đi.

Không phải vì ông không yêu gia đình.

Mà bởi ông hiểu rằng:

Nếu vì sự an toàn của riêng mình mà cúi đầu, thì còn biết bao gia đình khác sẽ phải sống trong cảnh mất nước.

11 năm giữa núi rừng

Suốt nhiều năm, nghĩa quân Hương Khê phải chiến đấu trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt.

Thiếu lương thực.

Thiếu vũ khí.

Bị bao vây.

Bị truy quét.

Nhiều đồng đội đã ngã xuống.

Nhưng Phan Đình Phùng vẫn không bỏ cuộc.

Ông cùng những cộng sự như Cao Thắng xây dựng lực lượng, tổ chức nghĩa quân, tận dụng địa hình rừng núi và thậm chí nghiên cứu chế tạo vũ khí để chiến đấu.

Có lẽ điều đáng khâm phục nhất không phải là ông chưa từng gặp thất bại.

Mà là:

Thất bại không khiến ông đầu hàng.

Đồng đội hy sinh, ông tiếp tục.

Căn cứ bị tấn công, ông tổ chức lại lực lượng.

Con đường ngày càng khó khăn, ông vẫn kiên định.

Cái chết không phải là sự kết thúc

Năm 1895, sau hơn một thập kỷ lãnh đạo cuộc khởi nghĩa, Phan Đình Phùng qua đời vì bệnh trong hoàn cảnh cuộc chiến vẫn còn đầy gian khổ.

Ông ra đi khi 48 tuổi.

Cuộc khởi nghĩa Hương Khê sau đó dần tan rã.

Nếu chỉ nhìn vào kết quả, có thể có người nói:

“Cuối cùng cuộc khởi nghĩa cũng thất bại.”

Nhưng lịch sử không chỉ được đo bằng thắng hay thua.

Có những thất bại vẫn trở thành chiến thắng của tinh thần.

Bởi Phan Đình Phùng đã để lại cho thế hệ sau một câu hỏi:

Khi đứng trước khó khăn, chúng ta sẽ chọn điều gì?

Chọn bỏ cuộc?

Chọn im lặng?

Hay vẫn giữ vững điều mình tin là đúng?

Gửi đến những đoàn viên, thanh niên hôm nay

Chúng ta may mắn không phải sống trong cảnh đất nước bị xâm lược như thế hệ Phan Đình Phùng.

Nhưng mỗi thời đại đều có những “cuộc chiến” của riêng mình.

Đó có thể là cuộc chiến với sự lười biếng.

Với sự vô trách nhiệm.

Với thói quen chỉ đứng ngoài quan sát.

Với tâm lý:
“Không phải việc của mình.”

Một người trẻ hôm nay có thể không cần cầm gươm ra trận.

Nhưng có thể chiến đấu bằng:

• Tri thức.

Phan Đình Phùng đã sống trong một thời đại mà cúi đầu có thể giúp ông an toàn hơn.

Nhưng ông đã không cúi đầu.

Có lẽ, hơn một trăm năm sau, bài học ấy vẫn còn nguyên giá trị:

Tuổi trẻ không nhất thiết phải làm những điều phi thường. Nhưng khi đã lựa chọn một con đường đúng đắn, hãy có đủ bản lĩnh để không bỏ cuộc chỉ vì con đường ấy khó khăn.

Phan Đình Phùng đã ngã xuống.
Nhưng tinh thần không khuất phục của ông vẫn còn đó.

Và có lẽ, đó chính là cách một con người sống mãi trong lịch sử:

Không phải bằng số năm họ sống, mà bằng ngọn lửa họ để lại trong những thế hệ tiếp theo.