Ngọn lửa ký ức nơi miền quê Cẩm Duệ

Chiều muộn, nắng tháng Tư phủ vàng lên cánh đồng Cẩm Duệ. Con đường bê tông phẳng lì hôm nay từng là lối mòn đất đỏ năm xưa, nơi bom cày đạn xới, nơi biết bao người con quê hương đã đi qua mà không trở lại.

Trong căn nhà nhỏ bên hàng cau trước ngõ, ông Nguyễn Văn Hòa, năm nay đã ngoài tám mươi tuổi, lặng lẽ rót chén trà xanh, đôi mắt sâu hun hút nhìn về phía chân trời. Mỗi lần nhắc đến những năm tháng chiến tranh, giọng ông lại chùng xuống, vừa tự hào vừa day dứt.

Ông bảo:

“Cẩm Duệ bây giờ yên bình thế này, chứ hơn nửa thế kỷ trước là cả một vùng lửa đạn. Đêm nào cũng nghe tiếng máy bay gầm rú, bom nổ rung cả mái nhà tranh.”

Năm ấy ông mới tròn mười tám, vừa rời ghế nhà trường đã xung phong vào đội thanh niên dân công của xã. Công việc của các ông là tải lương thực, đạn dược, vá đường, san lấp hố bom để giữ mạch giao thông thông suốt phục vụ tiền tuyến.

Những đêm trăng mờ, cả đội lặng lẽ men theo triền đê, gánh từng bao gạo nặng trĩu trên vai. Không ai dám nói to, chỉ nghe tiếng dép cao su sột soạt và nhịp thở gấp gáp. Mỗi khi pháo sáng từ máy bay địch rọi xuống, tất cả lập tức nằm rạp xuống ruộng lúa, chờ ánh sáng tắt mới tiếp tục đi.

Ông Hòa nhớ nhất một đêm mùa hè năm 1968.

Hôm đó, xã nhận nhiệm vụ chuyển gấp thuốc men và lương thực lên tuyến trên. Đoàn vừa đi đến đầu làng thì còi báo động vang lên dồn dập. Máy bay ập đến, bom trút xuống như mưa. Đất đá bắn tung, cây cối đổ rạp, cả vùng sáng rực trong ánh lửa.

Người bạn thân nhất của ông là anh Trần Văn Lâm, hơn ông một tuổi, chạy ngay phía trước. Trong khoảnh khắc, một tiếng nổ long trời xé toạc màn đêm. Khi khói bụi tan đi, anh Lâm đã nằm lại bên mép đường, trên vai vẫn còn nguyên túi thuốc chưa kịp trao.

Ông nghẹn giọng:

“Lúc đó đau lắm, nhưng không ai được phép dừng. Chúng tôi cắn răng đưa hết số hàng còn lại đi tiếp. Vì phía trước, bộ đội đang chờ.”

Sáng hôm sau, cả làng Cẩm Duệ tiễn anh Lâm trong tiếng khóc nghẹn của mẹ già và người vợ trẻ. Không có quan tài, chỉ là tấm tăng bộ đội phủ lên thân người vừa nằm xuống. Những giọt nước mắt rơi xuống đất quê hương, thấm vào từng luống khoai, bờ tre, con mương nhỏ.

Chiến tranh đi qua, những người sống sót trở về, tóc xanh ngày nào đã bạc trắng. Ông Hòa giờ vẫn giữ chiếc bi đông nhôm méo mó – kỷ vật còn lại của thời hoa lửa. Ông nói đó là thứ nhắc ông nhớ về đồng đội, về tuổi trẻ đã gửi trọn cho đất nước.

Chiều nay, lũ trẻ trong xóm ríu rít chạy qua sân, cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió. Ông nhìn theo, đôi mắt ánh lên niềm vui:

“Các cháu được sống trong hòa bình là điều mà thế hệ chúng tôi đánh đổi bằng máu. Chỉ mong lớp trẻ Cẩm Duệ luôn nhớ rằng mảnh đất mình đang đứng từng thấm biết bao mồ hôi, nước mắt và cả sự hy sinh.”

Ngoài kia, tiếng chuông nhà thờ ngân xa, tiếng loa phát thanh xã vang lên bản nhạc cách mạng quen thuộc. Cẩm Duệ hôm nay đã đổi thay từng ngày, nhưng trong ký ức của những nhân chứng sống như ông Hòa, một thời hoa lửa vẫn luôn cháy sáng – như ngọn lửa của lòng yêu nước, của sự kiên trung, bất khuất của người dân quê Hà Tĩnh.