Người chiến sĩ ba danh hiệu

Sau vài lần hẹn không thành, chúng tôi mới gặp được ông Đinh Văn Tông, nguyên cán bộ tuyên huấn Trung đoàn Pháo cao xạ 241-Mặt trận B5. Lật giở từng tấm ảnh cũ, ông kể cho chúng tôi nghe về tấm gương chiến đấu quả cảm của chiến sĩ “ba danh hiệu” Phạm Ngọc Ánh.

Theo lời kể của ông, Phạm Ngọc Ánh sinh năm 1952, tại xã Phú Tiến, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, là chiến sĩ thuộc Đại đội 10, Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 241, tham gia Chiến dịch giải phóng Quảng Trị năm 1972. Khi ấy ông Đinh Văn Tông là cán bộ tuyên huấn của trung đoàn, thấy người lính trẻ Phạm Ngọc Ánh làm việc rất năng nổ, nhiệt tình, ông khá ấn tượng. Là lính mới, chưa qua huấn luyện pháo thủ nên Ánh không được bắn máy bay mà chỉ được làm liên lạc. Một hôm, Ánh mạnh dạn đề xuất với đồng chí Kha-Khẩu đội trưởng: “Anh cho em được bắn máy bay nhé”. Tất nhiên, Ánh bị từ chối nhưng lại được đồng chí Kha cho phép mỗi khi lên trận địa được ngồi bên súng máy phòng không 4 nòng 14,5mm để tập.

Ngày 31-12-1972, tại cao điểm Rào Quán, xã Tân Hợp, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, trong lúc Ánh đang tập bắn ngoài trận địa thì xuất hiện một tốp máy bay khoảng 4 chiếc sà xuống rất thấp để tìm kiếm lực lượng của ta. Ngay lập tức, pháo thủ Trần Văn Thắng và Nguyễn Thanh Tú, mỗi người điều khiển một súng máy 14,5mm ngắm thẳng về phía mục tiêu, nhưng khoảng cách còn quá xa nên chưa vội siết cò. Đợi khi máy bay của địch tiến lại gần còn chưa đầy 200m, ngắm thấy mục tiêu đã vào đúng tầm ngắm, với hàng loạt điểm xạ chính xác, các anh đã khiến chiếc máy bay UH1A chao đảo, rơi tại chỗ. Chiến sĩ liên lạc Phạm Ngọc Ánh cấp tốc chạy về hậu cứ báo tin cho anh em ra bắt giặc lái. Trên trời, địch huy động nhiều loại “chim sắt”: F4, AD6… quần thảo xung quanh chiếc máy bay vừa bị bắn rơi hòng bảo vệ phi công còn sống, không cho ta tiếp cận giặc lái. Ánh đến gần chiếc máy bay bị bắn rơi. Với khẩu AK trong tay, một mình anh xông lên, lăn xả tránh những làn đạn 20mm xung quanh. Lúc này, chiếc OH6 đã thả thang dây xuống cứu giặc lái. Nó hạ độ cao chỉ còn 30m gần sát mặt đất, gió của cánh quạt mạnh như bão cấp 9, cấp 10 làm đất đá, lá cây bụi mù mịt. Mắt cay xè và rất khó thở, tim đập dồn dập, lồng ngực như muốn bung ra, nhưng Ánh vẫn nhanh trí, nghiến răng nhắm thẳng cánh quạt của chiếc OH6 siết cò. Chiếc cánh quạt bị bẻ gãy làm đôi, chiếc OH6 lao xuống đất và bùng cháy như cột lửa khổng lồ. Những tên sống sót của 2 chiếc máy bay lao lên hòng bắt sống Ánh. Một tên lao đến còn cách Ánh khoảng 20m, anh trừng mắt, bắn trúng ngực, hắn đổ gục xuống như một cây chuối lớn vừa bị quật ngã. Các tên còn lại tiếp tục xông lên, quả lựu đạn từ tay Ánh vung ra, nhiều loạt đạn bắn về phía Mỹ, ngụy. Thoắt ẩn, thoắt hiện, lợi dụng ụ đất, gốc cây, anh quần nhau với chúng hơn nửa tiếng đồng hồ, mấy tên địch trúng đạn, giãy giụa. Đất, khói bụi phủ đầy mặt Ánh, quần áo anh rách tả tơi. Còn một tên bị thương ngoan cố chống lại, một viên đạn sượt qua mũ sắt của Ánh. Anh bóp cò bắn trả nhưng hết đạn, liền lăn nhiều vòng xuống khe suối gần đó và chạy về hậu cứ gọi người chi viện. Thừa cơ không có hỏa lực chống lại, một chiếc OH6 khác thả thang dây xuống cứu được một phi công duy nhất còn lại tên là Hiu-gơ Miu-lơ (Hugh Mills).

Sau trận đánh hôm ấy, anh em trong đơn vị ôm lấy Ánh trào nước mắt mà thốt lên: “Trẻ quá, gan dạ quá, mưu trí, sáng tạo và dũng cảm quá!”. Ngày hôm đó, Đại đội 10, Tiểu đoàn 8 bắn rơi 2 máy bay, tiêu diệt 6 tên Mỹ, 4 tên ngụy. Phạm Ngọc Ánh-chiến sĩ, chưa đầy 1 tuổi quân, một mình quật tan xác 1 máy bay OH6, diệt 3 tên Mỹ, 2 tên ngụy, cùng lúc được tặng 3 danh hiệu: Dũng sĩ diệt máy bay; Dũng sĩ diệt Mỹ; Dũng sĩ diệt ngụy. Anh vinh dự được Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tặng Huân chương Chiến công giải phóng hạng ba.

Ngày 28-8-2015, ông Hiu-gơ Miu-lơ - phi công duy nhất may mắn sống sót khi chiếc máy bay OH6 do Phạm Ngọc Ánh bắn rơi hơn 40 năm trước, cùng vợ và đoàn làm phim Hollywood (Mỹ) quay trở lại Việt Nam để hy vọng tìm gặp những nhân chứng đã bắn rơi máy bay của ông năm 1972. Ngày 29-8-2015, ông Đinh Văn Tông cùng nguyên lãnh đạo chỉ huy Tiểu đoàn 8 đã đưa họ lên Thái Nguyên tìm gặp người chiến sĩ kiên cường năm xưa. Nhưng khi tới nơi thì được gia đình Phạm Ngọc Ánh cho biết, ông đã mất hai năm về trước vì mắc phải trọng bệnh do di chứng của những năm tháng chiến tranh. Người cựu phi công Mỹ thăm hỏi gia đình và lặng lẽ ra mộ thắp hương cho người đã khuất. Ngày 30-8-2015, cả đoàn vào huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa để gặp pháo thủ Trần Văn Thắng thì được biết ông cũng bị nhiễm chất độc da cam và qua đời trước ông Phạm Ngọc Ánh một năm. Hiu-gơ Miu-lơ rưng rưng xúc động nói: “Tôi đã có 60 lần xuất kích đánh phá Việt Nam, 15 lần máy bay của tôi trúng đạn, 2 lần rơi tại chỗ và được cứu thoát. Tôi về Mỹ, hồi tưởng lại sự khủng khiếp về một cuộc chiến phi nghĩa, càng già tôi càng suy ngẫm về những việc mình đã làm. Đó là lý do tôi viết cuốn hồi ký “Địa ngục tầm thấp” và quay trở lại Việt Nam để làm một phóng sự nhằm chia sẻ cho người dân Mỹ hiểu. Trong thời gian tôi ở Việt Nam, tôi rất ngỡ ngàng vì Việt Nam đã thay đổi quá nhiều... Trước đây, chúng ta đã từng là kẻ thù của nhau nhưng nay đã trở thành người bạn, tôi rất mừng và tôi phải làm cho mọi người cả hai phía hiểu được điều đó”.