NGƯỜI CON CẢ KHÔNG TRỞ VỀ

Mỗi dịp tháng Mười Hai, tôi thường nghĩ đến những cái tên quen thuộc của chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”. Nhưng có những người ít được nhắc hơn, dù họ đã trả một cái giá không nhỏ. Hoàng Tam Hùng là một trong số đó.

Người con cả của một gia đình cách mạng

Hoàng Tam Hùng là con cả trong gia đình có tám anh chị em. Cha anh là ông Hoàng Anh, khi đó là Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ. Gia đình anh có gốc ở Thừa Thiên – Huế, thuộc một dòng họ có nhiều người tham gia kháng chiến. Người em trai kế của anh, Hoàng Tam Châu, là lính lái xe tăng. Nghĩa là trong ngôi nhà ấy, có hai người con trai cùng ra trận.

Năm 1965, khi mới 17 tuổi, Hùng đã đi học lái máy bay phản lực, dù biết đó là nghề rất nguy hiểm. Một người đồng đội kể rằng ông đã nghĩ anh chỉ là một phi công trẻ hiền lành, tinh tế, và chỉ biết cha anh là Phó Thủ tướng khi anh đã hy sinh. Điều đó khiến tôi nhớ lâu: người ta nhớ đến anh trước hết vì cách anh sống bên đồng đội, chứ không phải vì xuất thân.

Một người lính bay vững vàng

Trước khi ra trận, Hùng thuộc Đại đội 3, Trung đoàn 927, Sư đoàn 371. Chỉ huy của anh là đại đội trưởng Nguyễn Đức Soát. Trong nhật ký, ông Soát kể rằng khi chọn người cho biên đội, ông đã phải cân nhắc rất lâu. Ông viết về Hùng là người bay chắc và thông minh, và trong số các phi công chuyển loại từ MiG-17 lên, ông tin Hùng nhất. Khi ghép Hùng bay cùng Lê Văn Kiền, ông vẫn còn đắn đo.

Trưa ngày 28 tháng 12

Đó là ngày thứ 11 của chiến dịch. Biên đội Lê Văn Kiền – Hoàng Tam Hùng trực chiến ở sân bay, và được lệnh cất cánh khi máy bay địch kéo vào đánh Hà Nội. Theo các tài liệu, đây cũng là lần đầu tiên Hùng xuất kích chiến đấu trên MiG-21.

Trong trận đánh ấy, anh bắn rơi một chiếc RA-5C, loại máy bay trinh sát của Hải quân Mỹ, và được ghi nhận là chiếc đầu tiên thuộc loại này bị không quân Việt Nam bắn rơi. Hai phi công Mỹ trên chiếc máy bay đó thuộc một phi đoàn trên tàu sân bay USS Enterprise. Một cách kể khác cho rằng anh còn bắn rơi thêm một chiếc F-4, nên người ta nhắc đến anh như phi công hạ hai máy bay Mỹ chỉ bằng hai quả tên lửa.

Sau đó, theo các tài liệu, anh hết vũ khí, bị một tốp F-4 bao vây. Anh vẫn bình tĩnh tránh được mấy quả tên lửa của đối phương, nhưng không thể thoát ly. Kiền kịp thoát theo lệnh, còn Hùng hy sinh cùng chiếc máy bay trên bầu trời xã Tự Nhiên, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây khi đó, nay là Hà Nội. Anh hy sinh khi mới 24 tuổi, theo phần lớn các nguồn.

Tối hôm ấy, trong nhật ký của mình, ông Soát chỉ viết được vài dòng: chưa có tin gì về Hùng, lo rằng nó đã hy sinh.

Tin dữ trong gia đình

Chiều 28/12, ông Hoàng Anh nhận điện thoại từ Bộ Quốc phòng báo tin con trai cả đã hy sinh. Người con kể lại rằng cha rất đau đớn nhưng giấu, chưa cho mẹ và các con biết ngay. Tôi đọc đến chi tiết ấy mà nghĩ đến mọi người cha, người mẹ trong những ngày đó: họ phải gánh nỗi đau của riêng mình trước khi kể cho cả nhà.

Sau này, Hoàng Tam Hùng được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.