Người con gái đất đỏ và mùa hoa lê ki ma nở

Người con gái đất đỏ và mùa hoa lê ki ma nở

Võ Thị Sáu sinh năm 1933 tại xã Phước Thọ, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa (nay thuộc huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu). Chị lớn lên trong những năm đất nước còn chìm trong khói lửa kháng chiến chống thực dân Pháp. Quê hương Đất Đỏ khi ấy thường xuyên chứng kiến những cuộc càn quét, bắt bớ và đàn áp. Có lẽ chính những mất mát ấy đã sớm gieo vào lòng cô bé một tình yêu quê hương sâu sắc cùng ý chí đứng lên bảo vệ nơi mình sinh ra.

Khi mới mười bốn, mười lăm tuổi, trong khi nhiều bạn bè cùng trang lứa vẫn còn cắp sách đến trường, Võ Thị Sáu đã tham gia hoạt động cách mạng. Ban đầu, chị làm nhiệm vụ liên lạc, tiếp tế và trinh sát cho lực lượng kháng chiến. Công việc tưởng chừng đơn giản ấy lại luôn phải đối mặt với hiểm nguy. Mỗi chuyến đi đều có thể bị phát hiện, mỗi lần làm nhiệm vụ đều có thể không trở về. Vậy nhưng cô gái nhỏ ấy chưa từng chùn bước.

Điều khiến em khâm phục nhất không phải là những chiến công được kể lại, mà là sự lựa chọn của chị. Chị hoàn toàn có thể sống như bao người khác, nhưng đã chọn bước vào con đường đầy gian khổ vì tin rằng đất nước rồi sẽ có ngày độc lập. Đó là một lựa chọn không hề dễ dàng, nhất là với một người còn rất trẻ.

Năm 1949, trong một lần làm nhiệm vụ, Võ Thị Sáu bị thực dân Pháp bắt giữ. Những ngày tháng trong nhà giam là chuỗi ngày đầy thử thách. Kẻ thù tìm mọi cách khai thác thông tin về lực lượng cách mạng, nhưng trước những trận đòn tra khảo và sự đe dọa, chị vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ. Chị không khai báo, không phản bội đồng đội và cũng không chấp nhận khuất phục. Sau nhiều phiên xét xử, thực dân Pháp tuyên án tử hình đối với Võ Thị Sáu. Đầu năm 1952, chị bị đưa ra Côn Đảo để thi hành án. Khi ấy, chị mới mười tám tuổi.

Đọc đến những dòng tư liệu ấy, em tự hỏi nếu là mình, liệu có đủ bản lĩnh để giữ vững niềm tin trong hoàn cảnh ấy hay không. Em không có câu trả lời. Có lẽ chính vì không dám chắc nên em càng thêm kính phục những con người đã lựa chọn đặt lợi ích của dân tộc lên trên sự an nguy của bản thân.

Trong nhiều tài liệu lịch sử, khoảnh khắc cuối cùng của Võ Thị Sáu được nhắc đến bằng sự kính trọng. Sáng ngày 23 tháng 1 năm 1952, tại pháp trường Côn Đảo, chị bước đi với dáng vẻ bình tĩnh. Chị từ chối bị bịt mắt trước khi xử bắn. Đó không phải là sự thách thức hay liều lĩnh, mà là sự hiên ngang của một người đã lựa chọn con đường mình đi và sẵn sàng chấp nhận mọi hy sinh vì lý tưởng ấy.

Em nghĩ điều khiến nhiều thế hệ vẫn nhắc đến Võ Thị Sáu không chỉ là việc chị đã ngã xuống, mà còn là cách chị đối diện với thời khắc cuối cùng của cuộc đời. Có những con người chiến thắng bằng vũ khí. Cũng có những con người chiến thắng bằng lòng dũng cảm. Dù viên đạn của kẻ thù có thể cướp đi một sinh mạng, nó không thể dập tắt niềm tin mà chị đã để lại.

Sau này, khi tìm hiểu thêm về Côn Đảo, em biết rằng phần mộ của Võ Thị Sáu ở Nghĩa trang Hàng Dương luôn có rất nhiều người đến viếng. Có người là cựu chiến binh, có người là học sinh, sinh viên, cũng có những du khách từ khắp nơi trên đất nước. Mỗi người đến đó với một lý do khác nhau, nhưng có lẽ đều chung một sự biết ơn dành cho người con gái đã dành trọn tuổi xuân cho Tổ quốc.

Em cũng từng nghe bài hát Biết ơn chị Võ Thị Sáu với hình ảnh hoa lê-ki-ma nở vàng. Ngày nhỏ, em chỉ nhớ giai điệu tha thiết của bài hát mà chưa hiểu vì sao loài hoa ấy lại gắn với tên của chị. Sau này em mới biết, hoa lê-ki-ma không phải là một phần trong cuộc đời thật của Võ Thị Sáu, nhưng qua âm nhạc và nghệ thuật, nó đã trở thành biểu tượng cho vẻ đẹp, sự trong trẻo và lòng dũng cảm của người nữ anh hùng. Từ đó, mỗi khi nhắc đến những chùm hoa vàng, em lại nhớ đến một cô gái tuổi mười tám đã để lại dấu ấn không chỉ trong lịch sử mà còn trong trái tim của biết bao người Việt Nam.

Có người từng nói rằng lòng yêu nước không phải lúc nào cũng được thể hiện bằng những điều phi thường. Em nghĩ điều đó đúng. Thế hệ của Võ Thị Sáu yêu nước bằng cách cầm súng, làm liên lạc, chấp nhận hy sinh khi đất nước cần. Còn thế hệ chúng em hôm nay được sống trong hòa bình – thành quả được đánh đổi bằng biết bao máu xương của cha ông. Vì thế, yêu nước trước hết là biết trân trọng lịch sử, biết ơn những người đã ngã xuống và sống có trách nhiệm với hiện tại.

Đối với em, học tập nghiêm túc, không ngừng rèn luyện bản thân, giữ gìn những giá trị tốt đẹp của dân tộc hay sẵn sàng cống hiến cho cộng đồng cũng là một cách để tiếp nối ngọn lửa mà các thế hệ đi trước đã truyền lại. Chúng em không cần trở thành những người hùng trên chiến trường, nhưng có thể trở thành những công dân tốt trong cuộc sống hôm nay.

Có lẽ em sẽ quên đi nhiều con số hay những mốc thời gian trong sách Lịch sử. Nhưng em tin mình sẽ còn nhớ rất lâu câu chuyện về cô gái mười tám tuổi ấy. Không phải vì chị là một nhân vật nổi tiếng, mà vì từ cuộc đời ngắn ngủi của chị, em hiểu thêm rằng giá trị của một con người không nằm ở việc họ sống bao lâu, mà ở cách họ đã sống.

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua kể từ ngày Võ Thị Sáu hy sinh, đất nước đã thay đổi rất nhiều. Những con đường mới, những ngôi trường mới và những thế hệ trẻ như chúng em được lớn lên trong hòa bình chính là minh chứng rõ nhất cho ý nghĩa của những hy sinh năm xưa. Câu chuyện về chị vì thế không chỉ thuộc về quá khứ. Nó vẫn đang lặng lẽ nhắc nhở mỗi người hôm nay rằng độc lập, tự do chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có.

Nếu một ngày được đặt chân đến Nghĩa trang Hàng Dương, em muốn dừng lại trước phần mộ của chị thật lâu. Không phải để nói những lời quá lớn lao, mà chỉ để gửi một lời cảm ơn chân thành đến người con gái đã dành cả tuổi xuân cho đất nước. Và em tin rằng, chừng nào những câu chuyện như của Võ Thị Sáu còn được kể lại bằng sự trân trọng và biết ơn, chừng đó ngọn lửa yêu nước vẫn sẽ tiếp tục được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Có những bông hoa rồi sẽ tàn theo mùa. Nhưng cũng có những "đóa hoa" nở trong lòng dân tộc và không bao giờ phai sắc. Với em, Võ Thị Sáu chính là một đóa hoa như thế – bình dị mà kiên cường, lặng lẽ mà rực rỡ, để mỗi lần nhắc đến tên chị, chúng ta không chỉ nhớ về một nữ anh hùng của lịch sử, mà còn nhớ rằng đã có một người từng ở tuổi mười tám, chọn Tổ quốc thay vì chọn cho riêng mình một cuộc đời bình yên.