Người đại đội trưởng ngã xuống ở Đak Đoa
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ và khốc liệt, chiến trường Liên khu 5 luôn được xem là nơi “gian lao mà anh dũng”, nơi những người lính cách mạng phải chiến đấu giữa núi rừng Tây Nguyên khắc nghiệt, thiếu thốn trăm bề nhưng vẫn kiên cường bám đất, giữ dân. Giữa những người con ưu tú ấy có Lê Công Khai, người con quê hương Thanh Hóa, Đại đội trưởng bộ binh Liên khu 5, người đã anh dũng hy sinh trong trận đánh đồn Đak Đoa năm 1954.
Ông sinh năm 1925 trong một gia đình nghèo giàu truyền thống yêu nước. Tuổi thơ của Lê Công Khai gắn liền với những năm tháng đất nước chìm trong ách đô hộ của thực dân Pháp. Chứng kiến cảnh nhân dân cơ cực, người thanh niên xứ Thanh sớm nuôi chí tham gia cách mạng, quyết tâm cầm súng chiến đấu giành độc lập cho dân tộc.
Khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, ông gia nhập quân đội và nhanh chóng trưởng thành qua nhiều trận đánh ác liệt. Với tinh thần gan dạ, quyết đoán và luôn đi đầu trong chiến đấu, ông được tín nhiệm giao giữ chức Đại đội trưởng bộ binh thuộc lực lượng Liên khu 5.
Những năm đầu thập niên 1950, chiến trường Tây Nguyên trở thành địa bàn tranh chấp quyết liệt giữa ta và địch. Quân Pháp xây dựng nhiều đồn bốt kiên cố nhằm kiểm soát đường hành quân, chia cắt lực lượng cách mạng và đàn áp phong trào kháng chiến của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.
Đồn Đak Đoa, nay thuộc Gia Lai, là một cứ điểm quan trọng của thực dân Pháp. Đồn được bố trí hỏa lực mạnh, nhiều lớp hàng rào và có quân canh phòng nghiêm ngặt. Để phá vỡ hệ thống phòng thủ của địch, đơn vị của Lê Công Khai được giao nhiệm vụ tổ chức tiến công.
Trước giờ xuất kích, Đại đội trưởng Lê Công Khai đã trực tiếp đi trinh sát địa hình, nghiên cứu từng hướng tiến công để bảo đảm hạn chế thương vong cho chiến sĩ. Đồng đội nhớ mãi hình ảnh người chỉ huy giản dị, gần gũi, luôn động viên anh em giữ vững tinh thần trước trận đánh lớn.
Đêm tiến công Đak Đoa, núi rừng Tây Nguyên chìm trong màn sương dày đặc. Lợi dụng bóng tối, các mũi chiến đấu bí mật áp sát hàng rào đồn địch. Nhưng khi đơn vị vừa tiếp cận, quân Pháp phát hiện và điên cuồng nổ súng.
Hỏa lực từ các lô cốt bắn dữ dội xuống đội hình tiến công. Trước tình thế khó khăn, Lê Công Khai vẫn bình tĩnh chỉ huy các mũi chiến đấu, trực tiếp dẫn đầu tổ xung kích mở đường đánh vào trung tâm cứ điểm. Ông vừa chiến đấu vừa hô lớn động viên anh em xông lên.
Khi nhiều chiến sĩ bị thương trước làn đạn dày đặc, ông vẫn kiên quyết bám trận địa, tổ chức đánh gần để hạn chế ưu thế hỏa lực của địch. Trong lúc trận đánh diễn ra ác liệt nhất, Lê Công Khai đã anh dũng hy sinh giữa chiến trường Đak Đoa năm 1954.
Sự hy sinh của người đại đội trưởng trẻ tuổi đã tiếp thêm ý chí chiến đấu cho đồng đội, góp phần làm nên thắng lợi của trận đánh và cổ vũ mạnh mẽ phong trào kháng chiến ở chiến trường Tây Nguyên.
Ông ra đi khi mới 29 tuổi — độ tuổi đẹp nhất của đời người — nhưng đã để lại tấm gương sáng ngời về lòng dũng cảm, tinh thần quyết chiến quyết thắng và sự hy sinh vì độc lập dân tộc.
Tên tuổi Lê Công Khai mãi là niềm tự hào của quê hương Thanh Hóa và của những người lính Liên khu 5 năm xưa — những con người đã lấy máu mình viết nên trang sử hào hùng của dân tộc Việt Nam.
