Bài viết

Người dạy tiếng Tày cho nhà văn Nam Cao và Tô Hoài trên núi Phja Bjoóc

Thầy giáo Nông Văn Mộc (1929-1999; người ngồi hàng đầu, ảnh chụp năm 1972) quê ở xã Mỹ Phương sau xuống Phặc Tràng, Dương Quang cư trú, nguyên Hiệu phó Trường cấp 1 xã Dương Quang (nay gọi là tiểu học), năm 1947-1948 được Chủ nhiệm Việt Minh xã Thượng Minh (Mỹ Phương và Chu Hương nay) Hứa Văn Toàn cử làm liên lạc cho nhà văn Tô Hoài, Nam Cao, họa sĩ Trần Đình Thọ làm báo Cứu Quốc

Thái Nguyên18/07/2026Ban Biên tập tổng hợp3 lượt xem0 lượt chia sẻ

Trong một tác phẩm của mình, nhà văn Tô Hoài kể về ông Mộc:
"....Trong góc lán, trước đống củi sưởi, Nam Cao như anh thợ giày kỳ khu cắm cúi gò lưng xuống tỉ mỉ khâu mũi, xén đế. Anh viết bài báo. Viết xong, đọc cho chú Mộc nghe. Chủ Mộc là người trên Thạch Ngõa, Toàn chủ nhiệm Việt Minh xã đem về làm liên lạc cho báo. Khi ở cơ quan, chú ấy lại làm thày giáo dạy chúng tôi tiếng Tày và chú cũng là bạn đọc đầu tiên những bài báo của chúng tôi, trước khi đưa xuống Thôm Phạ (Bản Hậu) cho nhà in. Quãng nào, chữ nào Mộc không hiểu, Nam Cao lại chịu khó tìm chữ khác, viết lại.
Mỗi tờ báo Cứu quốc Việt Bắc khuôn khổ bằng nửa tờ báo Nhân dân bây giờ, gấp đôi thành hai trang nhỏ, có mặt in tiếng Tày, dịch một số bài tiếng phổ thông trang bên. Số báo ấy, Nam Cao viết một bài ca dao cổ động đoàn kết kháng chiến. Tối hôm qua chúng tôi đọc lại, cho là được. Chú Mộc đi công tác về, đến lượt chú Mộc "duyệt". Nhiều chữ chú lắc đầu, Nam Cao cắt nghĩa lại, chú Mộc vẫn không hiểu. Tay Nam Cao cầm bút chì, nhắc lên nhắc xuống mấy lần vẫn không chữa, không thay được chữ nào. Sau cùng, Nam Cao nghĩ được một cách:
- Thôi, chú cứ đem nguyên bài thế này đến nhờ đồng chí Nông Quốc Chấn xem cho thế nào.
Chú Mộc ở lại đấy đợi để lấy cả bài dịch, hôm sau về tới đầu lán, Mộc đã reo to:
- Thơ anh Hữu hay quá, hay quá.
Chắc Nông Quốc Chấn cũng bằng lòng. Chúng ta hãy thắp nén hương tưởng nhớ Ma Văn Hữu (bí danh của Nam Cao). Tôi xin chép cả hai bài ra đây, bản dịch của Nông Quốc Chấn và bài ca dao của Nam Cao:
Tàng quây lẻ chăn quây cạ lai
Điếp căn phác cúa cái tặng căn
Tứ pù pài táng lăng tổng quảng
Pù đông tửn nhá cáng nhá đin
Tổng quảng mì phè hin phong ón
Pù cắp tổng, nhá luộn đuổi phon
Kẹo mà chắng đeng tơn pín pác
Tày lè lai tày mjac tó tha
Nặm Pé vạ khau phja cụng pện
Thom sức lèng kháng chiến slấc Tây
Tình pé nghĩa đông hây nắc quá
Điếp căn hây hẹn thả thâng vằn
Thành công cỏi chập căn khua khước.
Bài của Nam Cao:
KHU BA TẶNG QUÀ VIỆT BẮC
Đường xa thì thật là xa
Yêu nhau trân trọng gửi quà tặng nhau
Miền xuôi miền ngược là đâu
Ngược xuôi khăng khít như trầu với vôi
Trầu có vôi cho môi tươi đẹp
Bể với rừng chung sức dẹp Tây
Tình rừng nghĩa bể nặng thay
Yêu nhau ta hẹn đến ngày thành công

Không có mô tả ảnh.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn