Người ghi lịch sử bằng hình ảnh

Hình ảnh, kỷ vật là di sản vô giá

Trong khu vườn sinh thái thuộc khóm Vĩnh An, P.Vĩnh Trạch, Cà Mau (trước đây là xã Vĩnh Trạch, TP.Bạc Liêu, Bạc Liêu) có một nhà trưng bày hàng trăm bức ảnh, kỷ vật của nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Võ An Khánh. Nơi đây trở thành điểm đến không thể thiếu trong hành trình khám phá văn hóa vùng đất phương Nam. Du khách đến không chỉ để xem ảnh, mà còn để nghe câu chuyện về một con người sống trọn đời với nhiếp ảnh, với tình yêu đất nước.

NSNA Võ Thị Kim Cương (68 tuổi, con gái NSNA Võ An Khánh) cho biết cha bà tên thật là Võ Nguyên Nhân, sinh năm 1936, ở vùng quê nghèo thuộc xã Ninh Quới, H.Hồng Dân (Bạc Liêu cũ), mất ngày 25.2.2023. Năm lên 3 tuổi, ông cùng gia đình về ấp Rạch Lùm, xã Khánh Hưng, H.Trần Văn Thời (Cà Mau) sinh sống, lập nghiệp. Sau Hiệp định Genève, người anh của Võ An Khánh khi đó đang giữ chức Phó bí thư Đảng ủy xã Khánh Hưng, bị giặc bắt nhưng được quân ta tổ chức giải thoát. Ngay sau đó, chúng lại lùng sục, bắt bớ người thân trong gia đình.

Để lánh nạn, Võ An Khánh lên Sài Gòn xin làm không công cho một hiệu ảnh. Sau một năm, ông chỉ làm những công việc lặt vặt, chứ không được cầm máy ảnh. Trở về Cà Mau, nhờ "học lóm", ông mở hiệu ảnh nhỏ ở chợ Bà Kẹo, H.Trần Văn Thời (cũ). Tại đây, ông vừa chụp ảnh dịch vụ, vừa chụp ảnh làm thẻ căn cước cho nhiều cán bộ cách mạng.

Cuối năm 1959, sau gần 3 năm làm hiệu ảnh, ông về xã Khánh Hưng dạy học, rồi công tác ở Ban Tuyên huấn xã. Tháng 6.1961, ông được điều về Ban Tuyên văn giáo Tỉnh ủy Cà Mau, phụ trách 3 bộ phận: tổ nhiếp ảnh, phim đèn chiếu, trang trí khánh tiết. Tháng 6.1969, ông được điều về làm Phó phòng nhiếp ảnh Khu Tây Nam bộ.