Người giữ đường năm ấy

Tôi gặp bác Sáu vào một buổi chiều yên ả, khi bác đang ngồi trước hiên nhà, lặng lẽ nhìn ra con đường làng mới đổ bê tông phẳng lì. Ít ai biết rằng, con người giản dị ấy từng có một thời tuổi trẻ gắn liền với bom đạn – một cựu Thanh niên xung phong trên tuyến lửa. Bác bảo tôi:
“Con đường bây giờ đẹp quá… chứ ngày xưa, để có một con đường đi được, tụi bác phải đánh đổi nhiều lắm.” Rồi bác bắt đầu kể. Năm ấy, bác mới mười tám tuổi, xung phong gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong. Nhiệm vụ của đơn vị bác là mở đường, sửa đường, đảm bảo giao thông cho các đoàn xe ra tiền tuyến. Công việc tưởng chừng đơn giản, nhưng lại vô cùng nguy hiểm. Bom đạn đánh phá liên tục. Có những đoạn đường vừa san lấp xong, chỉ ít phút sau lại bị đánh hỏng. “Ban ngày tụi bác ẩn trong rừng, ban đêm mới ra làm,” bác kể. “Đêm nào cũng vậy, cuốc, xẻng không ngừng tay.” Trong đơn vị của bác có một cô gái tên là Liên. Nhỏ người, nhưng rất nhanh nhẹn và gan dạ. Mỗi lần có việc khó, Liên luôn là người xung phong trước. Một đêm nọ, sau một trận bom lớn, tuyến đường bị phá hỏng nặng. Nếu không sửa kịp, đoàn xe sáng hôm sau sẽ không thể đi qua. Cả đơn vị lao vào làm việc trong ánh đèn pin le lói. Đang làm, một người phát hiện có bom nổ chậm nằm ngay giữa đường. Không khí chùng xuống. Ai cũng hiểu nếu không xử lý kịp, quả bom có thể phát nổ bất cứ lúc nào. Liên bước lên. Bác Sáu kể, lúc đó mọi người ngăn lại, nhưng Liên chỉ nói:
“Để em. Đường phải thông.” Câu nói ấy đơn giản, nhưng dứt khoát. Liên tiến về phía quả bom, trong khi mọi người đứng từ xa, nín thở dõi theo. Thời gian như ngừng trôi. Rồi… một tiếng nổ vang lên. Quả bom đã được xử lý. Nhưng Liên… đã không trở về. Bác Sáu im lặng một lúc lâu rồi nói:
“Đêm đó, tụi bác không ai khóc thành tiếng… nhưng ai cũng hiểu, phải tiếp tục làm.” Con đường được thông. Đoàn xe vẫn lăn bánh. Nhiều năm sau, chiến tranh kết thúc. Bác Sáu trở về quê hương, mang theo ký ức về những người đồng đội đã nằm lại. Bác bảo:
“Liên và nhiều người khác không còn, nhưng con đường thì còn. Và chính những con đường đó đã góp phần làm nên ngày hòa bình.” Tôi nhìn con đường làng trước mắt – nơi trẻ con đang vui đùa, người lớn qua lại tấp nập. Tôi chợt hiểu, mỗi con đường hôm nay không chỉ được làm bằng đất đá, mà còn được xây nên từ mồ hôi, lòng dũng cảm và cả sự hy sinh của những người Thanh niên xung phong năm ấy. Và câu chuyện của bác Sáu – cũng như của biết bao con người khác – sẽ mãi là một phần của lịch sử, để thế hệ sau luôn nhớ và trân trọng.