NGƯỜI LÀM “ĐÔI MẮT” CHO PHI CÔNG VIỆT NAM HẠ PHÁO ĐÀI BAY B-52

Nguyễn Văn Chuyên sinh năm 1932 tại tỉnh Bình Định. Ông trưởng thành trong những năm tháng đất nước còn chìm trong chiến tranh và sớm gắn bó với lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam.

Trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ông đảm nhiệm công tác dẫn đường cho các phi đội chiến đấu.

Đó là một công việc đặc biệt quan trọng nhưng ít người biết đến.

Khi máy bay cất cánh làm nhiệm vụ, nhất là trong điều kiện ban đêm hoặc thời tiết xấu, phi công gần như không thể quan sát đầy đủ mục tiêu bằng mắt thường.

Lúc ấy, người dẫn đường dưới mặt đất chính là “đôi mắt” của họ.

Thông qua hệ thống ra-đa, người dẫn đường phải liên tục theo dõi tình hình trên không, tính toán hướng bay, độ cao, tốc độ và khoảng cách để đưa phi công tiếp cận mục tiêu chính xác nhất.

Mọi thông tin phải được xử lý trong thời gian rất ngắn.

Chỉ cần một sai số nhỏ cũng có thể khiến máy bay lạc mục tiêu hoặc rơi vào thế bất lợi trước đối phương.

Trong hơn một trăm trận chiến đấu, Nguyễn Văn Chuyên đã trực tiếp tham gia dẫn đường cho các phi đội Không quân nhân dân Việt Nam.

Theo các tài liệu ghi nhận, ông tham gia chỉ huy dẫn đường trong 109 trận không chiến, góp phần hỗ trợ lực lượng không quân bắn rơi 116 máy bay đối phương.

Nhưng thử thách lớn nhất của ông và đồng đội chính là chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” cuối năm 1972.

Tháng 12 năm ấy, Mỹ huy động lực lượng không quân chiến lược lớn chưa từng có, sử dụng hàng trăm lượt máy bay B-52 cùng nhiều loại máy bay chiến thuật hiện đại để đánh phá miền Bắc.

Giới quân sự Mỹ tin rằng những “pháo đài bay” khổng lồ có thể buộc Việt Nam phải khuất phục.

Họ từng coi B-52 là loại vũ khí gần như bất khả xâm phạm.

Nhưng thực tế trên bầu trời Việt Nam đã diễn ra hoàn toàn khác.

Trong những ngày đêm khốc liệt ấy, Nguyễn Văn Chuyên cùng đồng đội gần như thức trắng bên màn hình ra-đa.

Từng tín hiệu xuất hiện trên màn hình đều được theo dõi sát sao.

Từng đường bay đều được tính toán cẩn trọng.

Mỗi lần phi công cất cánh là một lần họ bước vào cuộc đấu trí căng thẳng với đối phương.

Đêm 18 tháng 12 năm 1972, chiến dịch không kích quy mô lớn của Mỹ chính thức bắt đầu.

Lực lượng dẫn đường của Không quân nhân dân Việt Nam nhanh chóng vào vị trí chiến đấu.

Từ mặt đất, họ liên tục cập nhật tình hình và dẫn dắt các phi công tiếp cận đội hình máy bay địch.

Những trận xuất kích táo bạo liên tiếp được thực hiện, buộc đối phương phải thay đổi đội hình và đối phó trong trạng thái căng thẳng.

Các sân bay vòng ngoài được sử dụng để tạo yếu tố bất ngờ.

Những đường bay được tính toán kỹ lưỡng nhằm tránh hệ thống cảnh giới của đối phương.

Mỗi trận đánh đều là sự kết hợp giữa lòng dũng cảm của phi công và trí tuệ của những người dẫn đường dưới mặt đất.

Đỉnh cao của cuộc đối đầu diễn ra vào đêm 27 tháng 12 năm 1972.

Dưới sự phối hợp chặt chẽ của lực lượng dẫn đường, phi công Phạm Tuân đã tiếp cận thành công đội hình B-52 và phóng tên lửa tiêu diệt mục tiêu.

Chiến công ấy gây chấn động dư luận quốc tế.

Lần đầu tiên trong lịch sử, một máy bay chiến lược B-52 bị Không quân nhân dân Việt Nam bắn hạ trong không chiến.

Đó không chỉ là chiến thắng của riêng người phi công trên bầu trời.

Đó còn là thành quả của cả một tập thể thầm lặng đang chiến đấu dưới mặt đất.

Sau này, Nguyễn Văn Chuyên từng chia sẻ rằng công việc dẫn đường đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối.

Người dẫn đường phải tính toán từng chi tiết nhỏ nhất.

Từ hướng tiếp cận để tạo bất ngờ.

Đến độ cao phù hợp để tránh sự phát hiện của đối phương.

Và cả tốc độ bay để bảo đảm máy bay đủ nhiên liệu chiến đấu rồi trở về an toàn.

Tất cả đều phải được thực hiện trong điều kiện áp lực cực lớn.

Một sai lầm nhỏ có thể phải trả giá bằng sinh mạng của phi công và thất bại của nhiệm vụ.

Với những đóng góp đặc biệt xuất sắc trong sự nghiệp bảo vệ bầu trời Tổ quốc, Nguyễn Văn Chuyên được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đó là phần thưởng xứng đáng dành cho người chiến sĩ đã âm thầm cống hiến cả cuộc đời cho lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam.

Lịch sử chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” được viết nên bởi tên lửa, bởi những phi công quả cảm và bởi ý chí quyết chiến quyết thắng của dân tộc Việt Nam.

Nhưng phía sau ánh hào quang ấy còn có những con người lặng lẽ ngồi trước màn hình ra-đa suốt những đêm không ngủ.

Họ không xuất hiện giữa tiếng nổ của bom đạn.

Nhưng chính họ đã trở thành đôi mắt dẫn đường cho chiến thắng.

Và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Chuyên là một trong những biểu tượng tiêu biểu nhất của trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần chiến đấu ấy.

Nguyên Trực (tổng hợp)