Người lính đi trước

Người lính đi trước

Đỗ Văn Toàn sinh năm 1946 tại huyện An Lão, thành phố Hải Phòng, trong một gia đình thuần nông. Tuổi thơ anh gắn với những buổi theo cha ra đồng, những chiều cắt cỏ cho trâu và những tối ngồi bên bếp rơm nghe mẹ kể chuyện làng quê. Toàn là con trai cả trong nhà, sớm quen với việc gánh vác, ít nói nhưng sống rất trách nhiệm.

Năm 1965, khi vừa tròn mười chín tuổi, Toàn tình nguyện nhập ngũ. Ngày lên đường, anh chỉ mang theo chiếc ba lô nhỏ, vài bộ quần áo và lời dặn của mẹ:
“Đi đâu cũng nhớ giữ mình, còn sống là còn về với làng.”

Đơn vị của Toàn hành quân vào chiến trường Khe Sanh, nơi rừng núi hiểm trở và bom đạn ngày đêm cày xới. Nhiệm vụ của anh là trinh sát và mở đường cho đơn vị tiến quân. Những con đường rừng chưa từng có dấu chân người, Toàn cùng đồng đội phải dùng dao phát lối, dò mìn từng bước.

Trong tiểu đội, Toàn luôn là người đi đầu. Không phải vì cấp bậc, mà vì anh quen với gian khổ, quen đi trước để đồng đội phía sau được an toàn. Có lần, khi phát hiện bãi mìn ven suối, Toàn lặng lẽ bò lên, cắm từng cành cây đánh dấu lối đi. Nhờ vậy, cả đơn vị vượt qua an toàn trong đêm.

Những lá thư gửi về quê hiếm hoi, Toàn chỉ viết vài dòng:
“Con vẫn khỏe. Ở đây rừng nhiều nhưng đồng đội thương nhau lắm. Bao giờ xong việc, con lại về giúp mẹ gặt lúa.”

Năm 1967, trong một trận càn lớn tại Khe Sanh, đơn vị của Toàn được lệnh mở đường rút để bảo toàn lực lượng. Pháo địch bắn dồn dập, rừng núi rung chuyển. Toàn cùng tổ trinh sát xung phong tiến lên phía trước dò đường. Khi phát hiện bãi mìn và ổ phục kích của địch, anh lập tức ra hiệu cho đồng đội lùi lại và một mình tiếp cận vị trí nguy hiểm để phá lối mở.

Trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, một quả mìn nổ tung.
Đỗ Văn Toàn hy sinh năm 1967, khi mới 21 tuổi, giữa rừng Khe Sanh mịt mù khói lửa.

Con đường anh mở hôm ấy đã giúp đơn vị rút lui an toàn. Những người lính phía sau còn sống để tiếp tục chiến đấu, mang theo hình ảnh người đồng đội đi trước không một lần quay đầu.

Tin anh hy sinh về đến An Lão vào một buổi trưa nắng gắt. Ngoài đồng, lúa đang thì trổ bông. Mẹ anh ngồi bệt bên bờ ruộng, nhìn con đường đất dẫn về làng mà nghẹn ngào:
“Nó đi trước cả đời… đến lúc mất cũng vẫn đi trước…”

Toàn không để lại nhiều kỷ vật, chỉ còn cái ba lô sờn vai và vài dòng thư ngắn. Nhưng con đường anh đã mở giữa rừng Khe Sanh là con đường của sự sống cho đồng đội, là con đường nối từ quê lúa Hải Phòng đến chiến trường miền Trung.

Anh ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, để những người đi sau được sống, được trở về.
Và trong lịch sử của một làng quê ven biển, vẫn còn nhắc đến tên anh như:
người lính đi trước để mở đường cho người khác