“Người lính nằm lại bên bờ sông Thạch Hãn”

Mùa hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị như một lò lửa khổng lồ. Trên bầu trời, pháo sáng treo lơ lửng như những con mắt không ngủ; dưới mặt đất, từng đợt bom dội xuống làm rung chuyển cả những dải làng ven sông. Dòng Sông Thạch Hãn không còn hiền hòa như những mùa nước cũ, mà cuộn lên màu đục đỏ, mang theo bùn, khói và cả những gì vừa bị xé toạc bởi chiến tranh.

Đêm ấy, đơn vị nhận lệnh vượt sông. Những chiếc thuyền nhỏ lặng lẽ rời bờ, không đèn, không tiếng gọi, chỉ có nhịp chèo khẽ chạm vào nước. Trong bóng tối đặc quánh, Nguyễn Văn Lợi – chàng trai đến từ Thanh Chương – ngồi ở mũi thuyền, tay vẫn nắm chặt khẩu súng còn vương hơi ấm. Cậu mới tròn hai mươi, cái tuổi lẽ ra còn đang dang dở những ước mơ rất đỗi bình thường.

Trước khi xuống thuyền, Lợi còn kịp quay sang người bạn thân, cười rất nhẹ, giọng bình thản đến lạ:
“Qua được bờ bên kia… nhớ nhắc tao viết thư về cho mẹ. Lâu rồi bà chưa nhận được tin.”

Câu nói tưởng chừng đơn giản ấy lại là điều cuối cùng cậu gửi lại.

Khi thuyền ra đến giữa dòng, bầu trời bất chợt xé toạc bởi một quả pháo sáng. Ánh sáng trắng lạnh lẽo trùm xuống, phơi bày tất cả. Và rồi, gần như ngay lập tức, tiếng pháo dội xuống – dồn dập, dữ dội, không cho con người kịp nghĩ. Mặt nước tung lên từng cột sóng, con thuyền nhỏ chao đảo giữa những vòng xoáy chết chóc.

Giữa tiếng nổ và khói lửa, không ai còn nghe rõ tiếng gọi của nhau. Chỉ thấy những bóng người chập chờn rồi mất hút trong dòng nước cuộn siết.

Lợi không kịp sang đến bờ bên kia.

Người bạn năm ấy may mắn sống sót. Anh mang theo lời dặn trở về quê, đứng trước người mẹ già mà không biết bắt đầu từ đâu. Chỉ có thể nói rằng, ở một đêm mùa hè bên dòng sông ấy, con trai bà đã chiến đấu đến giây phút cuối cùng. Còn lá thư mà Lợi định viết… mãi mãi không có ngày được gửi.

Nhiều năm sau, mỗi lần trở lại bờ Sông Thạch Hãn, người bạn ấy vẫn đứng rất lâu. Dòng sông giờ đã lặng hơn, nước trong hơn, nhưng với anh, nơi ấy chưa bao giờ thực sự yên. Trong những chiều gió lặng, anh vẫn có cảm giác như đâu đó giữa lòng sông là tiếng gọi khẽ, rất quen, rất xa…

Người ta nói, dòng sông ấy không chỉ chảy bằng nước. Nó còn mang theo tuổi hai mươi, mang theo những lời hẹn chưa kịp thực hiện, và mang theo cả những con người đã hóa thành ký ức của đất nước.