Người Mẹ Của Địa Đạo

Về với Củ Chi – vùng đất mà từng tấc đất đều thấm mồ hôi, máu và nước mắt – chúng tôi ghé xã Phước Hiệp, đứng lặng trước Nhà tưởng niệm Bà mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Rành. Người dân nơi đây không gọi bà bằng những danh xưng trang trọng. Họ gọi bằng tất cả sự thân thương của ruột thịt: Má Tám Rành, Bà mẹ Củ Chi, Bà mẹ Đất thép. Có người còn gọi đơn giản hơn: má Tám Trầu – cái tên mộc mạc gắn với miếng trầu cay nồng bà nhai suốt cả đời người.

Giữa không gian tĩnh lặng, tôi chợt hiểu: có những con người, khi đã sống trọn một đời cho đất nước, thì tên tuổi họ không còn thuộc về riêng gia đình nữa. Họ thuộc về lịch sử.

Má Tám Rành sinh năm 1900, trong một gia đình nông dân nghèo ở ấp Trại Đèn. Tuổi thơ của má gắn với đói nghèo và mất mát. Cha bị thực dân Pháp bắt đày ra Côn Đảo rồi biệt tích. Mẹ qua đời sớm. Mới mười bốn tuổi, má đã phải đi ở đợ, làm thuê, sống kiếp người thấp cổ bé họng. Nhưng chính từ những năm tháng đó, trong con người gầy guộc ấy đã sớm hình thành một ý chí cứng rắn, một bản năng phản kháng âm thầm mà bền bỉ.

Lớn lên, má nên duyên với thầy giáo Nguyễn Văn Cầm – người đàn ông hiền lành, trí thức, mang trong mình lòng yêu nước sâu sắc. Cuộc đời riêng tưởng như bình dị ấy, rồi cũng bị cuốn trọn vào cơn lốc của thời đại. Từ năm 1920 đến 1942, má sinh mười người con. Một đàn con đông đúc, ồn ào, là niềm sống, là chỗ dựa của cả đời người mẹ. Nhưng chiến tranh đến, và rồi từng đứa con ấy lần lượt rời nhà, mang theo tuổi trẻ, niềm tin và cả sinh mệnh của mình gửi lại chiến trường.

Má không ngăn. Má cũng không khóc trước mặt các con. Má chỉ nói một câu, giản dị mà sắc như dao: “Đứa nào theo giặc, tao chém.”

Câu nói ấy không phải của một người mẹ tàn nhẫn. Đó là lời thề của một con người đã chọn đứng về phía Tổ quốc, dẫu cái giá phải trả là chính máu thịt của mình.

Người con trai đầu hy sinh. Rồi người con thứ hai. Rồi người thứ ba… Tin báo tử cứ thế lần lượt tìm về căn nhà nhỏ giữa vùng đất bom cày đạn xới. Có những nỗi đau không còn đủ nước mắt để khóc. Có những vết thương không rỉ máu mà cứ âm ỉ suốt cả đời người.

Má tiễn con, rồi quay về tiếp tục đào hầm, nuôi giấu cán bộ, tiếp tế cho du kích. Má bị bắt, bị giam, bị tra hỏi, bị đe dọa bằng chính mạng sống của những đứa con còn lại. Nhưng má không khuất phục. Người ta có thể đánh gãy thân xác một người đàn bà, nhưng không thể bẻ gãy được lòng trung kiên đã hóa đá trong tim bà.

Có những đêm, má chỉ ngồi lặng trước bàn thờ, nhai trầu cho cay xé môi, để nỗi đau không bật thành tiếng. Có những ngày, má phải gượng đứng vững trước anh em du kích, làm chỗ dựa tinh thần cho họ, dù trong lòng vừa mất thêm một đứa con. Tám người con trai. Một đứa cháu nội. Một đứa cháu ngoại. Tất cả đều nằm lại chiến trường.

Đến khi người chồng – bạn đời, đồng chí – cũng rời bỏ cõi trần, má Tám Rành dường như đã cạn kiệt mọi riêng tư của kiếp người. Nhưng chính lúc ấy, má không gục ngã. Má ở lại. Ở lại với đất thép Củ Chi, với cách mạng, với niềm tin rằng: mất con nhưng còn nước.

Ngày 29 tháng 4 năm 1975, má Tám Rành treo lá cờ đỏ sao vàng lên ngọn cây điệp đầu ấp. Lá cờ tung bay giữa nắng gió, giữa tro tàn chiến tranh, như lời chứng cho một đời người đã đi trọn con đường không hối tiếc.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nhà nước phong tặng má danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, rồi Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Nhưng với những người dân Củ Chi, những danh hiệu ấy chỉ là cách gọi. Còn trong lòng họ, má là một phần của đất, của địa đạo, của lịch sử sống.

Trong tủ kính của nhà tưởng niệm hôm nay, gia tài của má chỉ là vài cái chén, một cây đèn bão, cái cối giã trầu nhỏ bé và một xấp dày giấy báo tử. Ít ỏi đến đau lòng. Nhưng chính từ những thứ giản đơn ấy, một tượng đài bất tử đã được dựng lên – không phải bằng đá, mà bằng máu, bằng nước mắt, bằng một tình yêu Tổ quốc không gì sánh nổi.

Dân tộc này có thể đi qua chiến tranh, đi qua mất mát, là bởi có những người mẹ đã chọn ở lại phía sau, gánh lấy phần đau đớn nhất để con cháu được bước tới tương lai. Và chừng nào đất nước này còn nhớ đến những người mẹ như má Nguyễn Thị Rành, thì chừng đó, lịch sử vẫn còn ấm.

Top of Form

Bottom of Form