NGƯỜI NỮ DU KÍCH TỪ VÙNG ĐẤT LÚA

TỪ CÔ GÁI LÀNG QUÊ ĐẾN NGƯỜI CHIẾN SĨ DU KÍCH

Thái Bình trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp là một địa bàn quan trọng của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Những cánh đồng, con đường làng, bờ tre, dòng sông vừa là không gian lao động của người dân, vừa trở thành địa bàn hoạt động của lực lượng kháng chiến.

Trong hoàn cảnh ấy, nhiều người dân bình thường đã trở thành những chiến sĩ ngay trên quê hương mình.

Nguyễn Thị Chiên là một trong những người như vậy.

Từ năm 1946, bà tham gia hoạt động giao liên và du kích. Từ một cô gái nông thôn, Nguyễn Thị Chiên từng bước được giao những nhiệm vụ quan trọng trong lực lượng du kích địa phương. Bà đảm nhiệm công tác phụ nữ, đồng thời tham gia chỉ huy lực lượng du kích ở xã.

Đó là một quá trình trưởng thành trong thực tiễn chiến đấu.

Không có những thao trường lớn, không có điều kiện huấn luyện đầy đủ như quân đội chính quy, những người du kích đồng bằng phải dựa vào địa hình, vào nhân dân, vào sự hiểu biết từng con đường, từng xóm làng và đặc biệt là sự mưu trí.

Nguyễn Thị Chiên trưởng thành chính từ môi trường ấy.

Một trong những chiến công được tư liệu ghi lại là vào năm 1950, Nguyễn Thị Chiên tham gia đánh mìn trên đường 39, tiêu diệt một tổ địch đi tuần. Đây là một trong những hoạt động góp phần duy trì và phát triển phong trào đấu tranh vũ trang tại địa phương.

Nhưng cuộc chiến đấu của người nữ du kích không chỉ diễn ra trong những trận đánh.

Có những lúc nhiệm vụ quan trọng nhất là bảo vệ cán bộ, giữ bí mật cơ sở và bảo đảm an toàn cho phong trào.

Có lần Nguyễn Thị Chiên đi cùng một đồng chí bí thư kiêm chủ tịch xã. Khi gặp quân địch, bà chủ động thu hút sự chú ý để đồng đội có thời gian thoát khỏi vòng vây. Sau đó bà bị bắt và bị tra tấn trong thời gian dài nhưng không khai báo những thông tin mà địch muốn biết.

Sau khi được thả, bà trở về quê và tiếp tục hoạt động.

Điều đáng chú ý là Nguyễn Thị Chiên không lựa chọn đứng ngoài cuộc chiến sau những gì đã trải qua.

Bà lại tiếp tục xây dựng lực lượng nữ du kích, tổ chức canh gác, luyện tập, hoạt động chiến đấu và tham gia công việc sản xuất phục vụ kháng chiến. Tư liệu của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam ghi nhận bà cùng chị em tổ chức khai hoang, cấy lúa, chăn nuôi để tạo nguồn lực phục vụ việc mua sắm vũ khí.

Ở đó, hình ảnh người nữ du kích không chỉ là người cầm súng.

Đó còn là người phụ nữ vừa chiến đấu, vừa lao động, vừa giữ gìn cơ sở và chăm lo cho cuộc sống của cộng đồng.

Năm 1951, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục lập chiến công bằng cách dùng mưu bắt một quân nhân địch ngay giữa chợ, thu được bảy khẩu súng. Sau đó, bà tiếp tục tham gia bắt một sĩ quan chỉ huy Pháp trong một trận càn quét tại địa phương.

Những câu chuyện ấy được nhắc lại nhiều khi nói về nữ du kích Nguyễn Thị Chiên, bởi chúng cho thấy một đặc điểm quan trọng của chiến tranh du kích: không phải lúc nào sức mạnh cũng nằm ở vũ khí.

Trong điều kiện lực lượng còn yếu, trang bị thiếu thốn, người chiến sĩ phải biết dựa vào địa hình, dựa vào nhân dân và đặc biệt là phải bình tĩnh, linh hoạt trước tình huống.

Nguyễn Thị Chiên đã trưởng thành trong chính những thử thách như thế.

Từ một cô gái của vùng quê Thái Bình, bà trở thành người chỉ huy được đồng đội tin tưởng.

Những thành tích trong chiến đấu của Nguyễn Thị Chiên được ghi nhận tại Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất năm 1952.

Tại đây, bà được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 22 tuổi. Tư liệu tiểu sử ghi nhận Nguyễn Thị Chiên là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Từ một làng quê vùng đồng bằng Bắc Bộ đến chiến khu Việt Bắc, hành trình của Nguyễn Thị Chiên là hành trình của một người phụ nữ bình dị đã trưởng thành trong cuộc đấu tranh của dân tộc.

Điều đáng nhớ không chỉ nằm ở danh hiệu.

Phía sau danh hiệu ấy là những năm tháng hoạt động giữa vùng địch hậu, những lần đối mặt với hiểm nguy, những lần bị bắt, bị tra tấn và những quyết định phải đưa ra trong những thời khắc rất ngắn.

Sau năm 1954, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục công tác trong Quân đội nhân dân Việt Nam, từng công tác tại Tổng cục Chính trị và Quân khu Thủ đô. Năm 1984, bà nghỉ hưu với quân hàm Trung tá. Bà qua đời năm 2016.

Cuộc đời của bà vì thế không chỉ là câu chuyện về những năm tháng chiến tranh.

Đó còn là câu chuyện về một người phụ nữ bước ra từ một làng quê nghèo, đi qua chiến tranh và tiếp tục cống hiến trong thời bình.

Tên tuổi Nguyễn Thị Chiên gắn với vùng đất Kiến Xương, Thái Bình – nơi những cánh đồng bình dị từng chứng kiến những năm tháng kháng chiến đầy gian khổ.

Nếu những chiến trường lớn của lịch sử thường được nhắc đến bằng những trận đánh quy mô, thì ở đồng bằng Bắc Bộ, cuộc kháng chiến còn được làm nên bởi vô số cuộc đấu tranh âm thầm của người dân ngay trên quê hương mình.

Nguyễn Thị Chiên là một trong những con người tiêu biểu cho sức mạnh ấy.

Có những người anh hùng bước ra từ những chiến trường lớn.

Cũng có những người anh hùng bước ra từ một làng quê.

Nguyễn Thị Chiên thuộc về những con người thứ hai.

Không bắt đầu từ một gia đình quân nhân, không bước vào lịch sử từ một vị trí đặc biệt, bà bắt đầu từ một cô gái nông dân của vùng đất Thái Bình.

Nhưng khi quê hương cần, bà đã đứng lên.

Khi đồng đội cần, bà đã bảo vệ.

Khi bị bắt, bà giữ vững khí tiết.

Khi được trở về, bà lại tiếp tục nhận nhiệm vụ.

Và khi chiến tranh kết thúc, bà tiếp tục cống hiến trong quân đội.

Đó chính là ý nghĩa sâu xa của hai chữ “giữ lửa”.

Giữ lửa không chỉ là giữ một ngọn lửa trong chiến đấu.

Đó còn là giữ niềm tin, giữ trách nhiệm, giữ lòng trung thành với quê hương và giữ tinh thần không lùi bước trước khó khăn.

Từ những con đường làng của vùng đất lúa Thái Bình, câu chuyện về Nguyễn Thị Chiên đã đi vào lịch sử.

Một người phụ nữ bình dị.

Một nữ du kích kiên cường.

Một người đã dành tuổi trẻ của mình cho quê hương, đất nước.

Ngọn lửa ấy đã đi qua chiến tranh, nhưng chưa bao giờ tắt.

Và hôm nay, khi thế hệ trẻ nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, điều còn lại không chỉ là niềm tự hào về những chiến công.