NGƯỜI NỮ TƯỚNG TỪ ĐẤT DỪA, LÀM NÊN HUYỀN THOẠI ĐỒNG KHỞI

Tuổi trẻ bắt đầu từ những việc làm thầm lặng

Nguyễn Thị Định sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo giàu lòng yêu nước ở Bến Tre. Bà là con út trong gia đình đông anh chị em. Dù điều kiện học tập không thuận lợi, bà được người thân dạy chữ và sớm hình thành ý thức về cuộc sống của người dân dưới chế độ thuộc địa.

Năm 1936, khi mới 16 tuổi, bà tham gia phong trào Đông Dương Đại hội, làm nhiệm vụ liên lạc, rải truyền đơn và vận động người dân đấu tranh chống áp bức ở địa phương. Những công việc ban đầu tưởng chừng nhỏ bé ấy lại đặt nền móng cho hành trình hoạt động cách mạng lâu dài của bà.

Tháng 10/1938, Nguyễn Thị Định được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Từ đây, bà chính thức bước vào con đường hoạt động cách mạng có tổ chức, chấp nhận những gian khổ và nguy hiểm có thể xảy đến với bản thân và gia đình.

Những năm tháng tù đày và mất mát riêng tư

Năm 1939, chồng bà là Nguyễn Văn Bích bị thực dân Pháp bắt, sau đó bị đày ra Côn Đảo. Năm 1940, Nguyễn Thị Định cũng bị bắt và đưa đến nhà tù Bà Rá.

Trong hoàn cảnh tù đày, bà phải đối mặt với sự khắc nghiệt của nhà tù thực dân, đồng thời chịu nỗi đau khi gia đình tan tác và chồng hy sinh nơi đảo xa. Nhưng những mất mát ấy không khiến bà từ bỏ con đường cách mạng.

Năm 1943, do sức khỏe suy giảm nghiêm trọng, bà được đưa về quê trong tình trạng bị quản thúc. Sau khi trở về, bà tìm cách liên lạc với tổ chức cách mạng và tiếp tục hoạt động. Những năm tháng ấy cho thấy nghị lực của một người phụ nữ không để nghịch cảnh riêng tư làm tắt đi trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Vượt biển ra Bắc – chuyến đi mang theo niềm tin của chiến trường miền Nam

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Thị Định tiếp tục tham gia công tác cách mạng ở Bến Tre. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ, bà cùng đồng đội tổ chức kháng chiến tại địa phương.

Tháng 3/1946, bà tham gia đoàn cán bộ quân, dân, chính, đảng của Khu 8 vượt biển ra miền Bắc để báo cáo tình hình chiến trường Nam Bộ với Trung ương và xin chi viện vũ khí. Chuyến đi được thực hiện bằng đường biển trong điều kiện hết sức nguy hiểm, bởi các tuyến đường đều có thể bị đối phương phát hiện.

Đây không chỉ là một nhiệm vụ vận chuyển hay liên lạc thông thường. Đoàn mang theo những thông tin quan trọng về tình hình kháng chiến ở miền Nam, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ để lực lượng kháng chiến tiếp tục chiến đấu.

Chuyến đi ấy góp phần làm nên dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời Nguyễn Thị Định, thể hiện sự gan dạ, khả năng tổ chức và tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ khó khăn.

Đồng khởi Bến Tre – bước ngoặt của phong trào cách mạng miền Nam

Sau Hiệp định Genève năm 1954, phong trào cách mạng miền Nam đối mặt với nhiều khó khăn. Chính quyền Ngô Đình Diệm tăng cường đàn áp các lực lượng đối lập và những người kháng chiến cũ. Trước tình hình ấy, yêu cầu đặt ra là phải tìm phương thức đấu tranh phù hợp, kết hợp sức mạnh chính trị của quần chúng với các hình thức đấu tranh khác.

Cuối năm 1959, đầu năm 1960, phong trào Đồng khởi lan rộng ở miền Nam. Tại Bến Tre, Nguyễn Thị Định cùng tập thể lãnh đạo tỉnh tham gia chuẩn bị và chỉ đạo phong trào. Ngày 17/1/1960, cuộc Đồng khởi bùng nổ tại các xã Định Thủy, Phước Hiệp và Bình Khánh, thuộc khu vực Mỏ Cày trước đây.

Phong trào đã tạo ra bước ngoặt quan trọng đối với cách mạng Bến Tre, góp phần thúc đẩy phong trào đấu tranh ở nhiều địa phương miền Nam. Vai trò của Nguyễn Thị Định được ghi nhận không chỉ ở khả năng tổ chức, mà còn ở sự am hiểu địa bàn, lòng tin của nhân dân và khả năng phát huy sức mạnh quần chúng.

“Đội quân tóc dài” – sức mạnh của phụ nữ miền Nam

Một dấu ấn nổi bật gắn với Nguyễn Thị Định là phong trào phụ nữ Bến Tre, đặc biệt là hình ảnh “Đội quân tóc dài”.

Đó là lực lượng phụ nữ tham gia đấu tranh chính trị, xuống đường phản đối các cuộc càn quét, đòi chấm dứt đàn áp, bảo vệ gia đình và làng xóm. Trong nhiều hoàn cảnh, phụ nữ sử dụng sức mạnh của số đông, sự kiên trì và cách thức đấu tranh phù hợp để gây sức ép chính trị, hỗ trợ phong trào cách mạng tại địa phương.

“Đội quân tóc dài” không phải một đội quân theo nghĩa quân sự thông thường, mà là hình ảnh tiêu biểu của phong trào đấu tranh chính trị do phụ nữ miền Nam tham gia. Tên gọi ấy thể hiện sự sáng tạo của phong trào quần chúng và vai trò ngày càng rõ nét của phụ nữ trong kháng chiến.

Nguyễn Thị Định đã góp phần xây dựng, tập hợp và phát huy lực lượng phụ nữ. Qua đó, hình ảnh người phụ nữ miền Nam không chỉ gắn với hậu phương, gia đình mà còn trở thành một chủ thể quan trọng trong đấu tranh chính trị và sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Từ nữ cán bộ kháng chiến đến nữ tướng đầu tiên

Năm 1965, Nguyễn Thị Định được giao giữ chức Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam Việt Nam. Bà tham gia lãnh đạo phong trào kháng chiến, đặc biệt chú trọng chiến tranh du kích và phong trào phụ nữ.

Ngày 17/4/1974, bà được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây là sự ghi nhận đối với quá trình hoạt động lâu dài, những đóng góp trong tổ chức lực lượng và vai trò lãnh đạo của bà trong cuộc kháng chiến.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng, trong đó có Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Bà dành nhiều tâm huyết cho công tác phụ nữ, chăm lo đời sống và phát huy vai trò của phụ nữ trong xây dựng đất nước.

Ngày 26/8/1992, bà qua đời tại Thành phố Hồ Chí Minh, để lại di sản lớn trong lịch sử cách mạng và phong trào phụ nữ Việt Nam.