NGƯỜI SINH VIÊN Ở LẠI CHU TRINH

Có những người bước vào chiến tranh không phải từ doanh trại.

Họ bước vào từ giảng đường.

Mai Văn Phóng, còn được biết đến với tên Mai Xuân Phóng, là một người như thế.

Ông là sinh viên khóa XIII, Khoa Thú y, Trường Đại học Nông nghiệp I, nay là Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Năm 1979, ông được nhà trường phân lên Cao Bằng thực tập tại Trại Trâu thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ở xã Chu Trinh, huyện Hòa An.

Khi ấy, ông không phải là một quân nhân đang đóng quân tại biên giới.

Ông là một sinh viên đang thực tập.

Nhưng ngày 17/2/1979, cuộc sống ở Cao Bằng thay đổi.

Chiến sự xảy ra.

Trong hoàn cảnh đó, Mai Văn Phóng đã tình nguyện ở lại, tham gia lực lượng dân quân địa phương và phối hợp cùng Trung đoàn 346 để chuẩn bị bảo vệ địa bàn.

Đằng sau quyết định ấy là một điều rất giản dị.

Ông có thể trở về.

Nhưng ông đã lựa chọn ở lại.

Bởi nơi ông đang đứng là nơi những người dân địa phương đang sinh sống.

Là nơi ông đang làm nhiệm vụ.

Và là một phần lãnh thổ của Tổ quốc.

Mai Văn Phóng từng có thời gian tham gia quân ngũ ở chiến trường Quảng Trị, vì vậy ông đã có kinh nghiệm quân sự trước khi trở lại đời sống sinh viên.

Tại Chu Trinh, ông cùng lực lượng địa phương chuẩn bị vị trí phòng thủ.

Ngày 19/2/1979, chiến sự tiếp tục lan rộng.

Khi tình hình trở nên đặc biệt khó khăn, Mai Văn Phóng đã ra hiệu cho đồng đội rút lui, còn mình ở lại cản bước đối phương để tạo điều kiện cho những người khác rời khỏi vị trí.

Ông đã hy sinh ngày 19/2/1979.

Một người sinh viên.

Một người từng là quân nhân.

Một người đang đứng giữa quê hương của người khác nhưng lại coi nơi đó là nơi mình phải có trách nhiệm bảo vệ.

Câu chuyện của Mai Văn Phóng đặc biệt ở chỗ ông chưa kịp hoàn thành việc học.

Ông chưa kịp trở thành một bác sĩ thú y.

Chưa kịp trở lại giảng đường.

Chưa kịp sống một cuộc đời mà một sinh viên trẻ có thể mong đợi.

Nhưng tên tuổi ông đã được ghi vào lịch sử của Học viện Nông nghiệp Việt Nam và lịch sử cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc.

Gia đình đã mất rất nhiều năm để tìm kiếm phần mộ.

Theo Học viện Nông nghiệp Việt Nam, gia đình đã nhiều lần lên Cao Bằng và nhiều địa phương khác để tìm kiếm. Đến ngày 1/2/2018, hài cốt Mai Văn Phóng được cơ quan chức năng tỉnh Cao Bằng tìm thấy và đưa về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ thành phố Cao Bằng.

Năm 2020, gia đình ông trở lại Học viện và trao tặng một số di vật của người liệt sĩ cho không gian truyền thống của nhà trường.

Những di vật ấy không còn là đồ vật bình thường.

Chúng trở thành chứng tích về một người sinh viên đã không trở lại giảng đường.

Ngày nay, những sinh viên bước qua khuôn viên Học viện có thể tiếp tục học tập, nghiên cứu và xây dựng tương lai.

Có thể họ không biết rằng từng có một sinh viên của chính ngôi trường ấy đã nằm lại nơi biên giới.

Mai Văn Phóng không trở về với nghề thú y mà ông từng theo học.

Nhưng câu chuyện của ông vẫn trở về với những thế hệ sinh viên sau này.

Một câu chuyện về trách nhiệm.

Về sự lựa chọn.

Và về một tuổi trẻ đã dừng lại giữa mùa xuân năm 1979.

Hoa lửa của Mai Xuân Phóng không nằm ở những lời kể lớn lao. Nó nằm trong hình ảnh một người sinh viên đã lựa chọn ở lại khi quê hương cần những người đứng lên bảo vệ.