Người thanh niên đất Nam Định đến với con đường cách mạng

Thượng tướng Song Hào, tên khai sinh là Nguyễn Văn Khương, sinh năm 1917 tại làng Hào Kiệt, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định (nay thuộc xã Liên Minh, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định). Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, tuổi thơ của ông gắn liền với những cánh đồng quê Bắc Bộ, với những ngày lao động vất vả và tận mắt chứng kiến cảnh người dân sống trong áp bức, cơ cực dưới ách thống trị của thực dân phong kiến. Chính những trải nghiệm ấy đã sớm hun đúc trong chàng trai trẻ một tinh thần yêu nước và ý chí muốn thay đổi số phận của dân tộc.

Những năm giữa thập niên 1930, phong trào đấu tranh cách mạng ở Bắc Kỳ bắt đầu phát triển mạnh. Năm 1936, khi mới 19 tuổi, Nguyễn Văn Khương tham gia phong trào Mặt trận Dân chủ tại quê hương. Đó là quãng thời gian người thanh niên ấy bắt đầu tiếp xúc với những tư tưởng tiến bộ, được gặp gỡ nhiều cán bộ cách mạng và hiểu sâu hơn về con đường giải phóng dân tộc.

Không lâu sau, ông nhanh chóng thể hiện sự nhiệt huyết, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm trong công việc. Tháng 4 năm 1939, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Với người thanh niên đất Nam Định, đó không chỉ là niềm vinh dự mà còn là lời hứa trọn đời với lý tưởng cách mạng.

Tuy nhiên, con đường cách mạng chưa bao giờ bằng phẳng. Đầu năm 1940, khi phong trào cách mạng đang bị thực dân Pháp đàn áp khốc liệt, ông bị địch bắt. Tòa án thực dân kết án ông 7 năm tù giam. Từ nhà lao Nam Định đến Hà Nội, Sơn La, Hòa Bình, Chợ Chu, ông phải trải qua nhiều nhà tù khắc nghiệt.

Những năm tháng trong ngục tối không làm người chiến sĩ trẻ nao núng. Trái lại, đó lại là nơi ông càng thêm kiên định với con đường đã chọn. Trong lao tù, ông cùng các đồng chí bí mật học tập lý luận, trao đổi tin tức và giữ vững tinh thần chiến đấu.

Năm 1944, sau nhiều năm bị giam cầm, ông vượt ngục thành công. Ngay khi trở về với tổ chức, ông lập tức tiếp tục hoạt động cách mạng và được giao làm Bí thư Phân khu ủy Nguyễn Huệ. Từ một thanh niên yêu nước, từ người tù cách mạng, ông từng bước trở thành cán bộ lãnh đạo đầy bản lĩnh.

Cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc. Với Song Hào, đó cũng là bước khởi đầu cho hành trình dài gắn bó với Đảng, với quân đội và với nhân dân.

Nhìn lại chặng đường tuổi trẻ của ông, điều khiến nhiều người khâm phục không chỉ là sự gan dạ trước nhà tù thực dân, mà còn là ý chí sắt đá của một người cộng sản trẻ tuổi. Chính những năm tháng ấy đã đặt nền móng cho sự trưởng thành của một vị tướng, một nhà chính trị, người sau này giữ nhiều trọng trách lớn của Đảng và quân đội.