NGƯỜI THỢ MỎ MỘT THỜI BOM ĐẠN
Tháng 10 năm 1965, tiếng bom Mỹ đã trở nên quen thuộc với người dân miền Trung. Ở vùng mỏ sắt Thạch Khê (Hà Tĩnh), nơi những hố bom cũ chưa kịp lấp thì những đợt ném bom mới lại đến, có một đội nữ thanh niên xung phong vẫn ngày ngày làm việc giữa khói bụi và đất đá. Họ gọi nhau bằng những cái tên giản dị: chị Lý, chị Nhàn, cô Thêm, cô Hảo… và giữa họ, nổi bật là cô gái trẻ chưa tròn hai mươi – Nguyễn Thị Thắm, quê ở Tiên Lãng, Hải Phòng
Chị Thắm vốn là con nhà nghèo, cha mất sớm, mẹ làm ruộng nuôi bốn chị em. Năm 1965, nghe tin tuyển TNXP phục vụ giao thông vận tải, cô xin mẹ cho đi “làm việc lớn”. Lời hứa trước khi lên đường chỉ vỏn vẹn một câu: “Con đi giúp bộ đội giữ đường, hết chiến tranh con về làm ruộng với mẹ”.
Công việc của đội TNXP mỏ sắt Thạch Khê không chỉ là vận chuyển vật liệu. Họ phải vá đường, dọn hố bom, dựng lại cầu tạm mỗi khi máy bay Mỹ đánh phá. Có hôm, từ sáng sớm tới tối muộn, đội của Thắm vẫn chưa kịp ăn cơm. Tay phồng rộp, quần áo sém khói, nhưng ai cũng hát:
“Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước, mà lòng phơi phới dậy tương lai…”
Một buổi chiều tháng 6 năm 1966, trong khi đoàn xe vận tải chở hàng vào Nam đang vượt qua đoạn đường 15A gần cửa biển, máy bay Mỹ bất ngờ ập đến. Một quả bom rơi trúng ngay khu vực đội của Thắm đang làm việc. Cả đất trời rung chuyển, khói bụi mù mịt. Khi tiếng nổ vừa dứt, Thắm gượng dậy, thấy chị Nhàn bị đất đá vùi lấp. Không kịp suy nghĩ, cô lao đến đào bới, cõng chị ra khỏi đám khói lửa.
Máu từ vai Thắm chảy ra, nhưng cô vẫn cắn răng dìu chị Nhàn về hầm trú. Khi được đưa đi sơ cứu, Thắm chỉ nói khẽ:
“Chị ấy bị thương nặng hơn, cứu chị trước đi ạ.”
Sau lần đó, Thắm phải điều trị hơn hai tháng ở trạm y tế huyện. Vết thương lành chưa kịp kín, cô đã xin trở lại đơn vị. Trong nhật ký, Thắm viết:
“Bom đạn có thể làm đổ đường, sập cầu, nhưng không đổ được lòng người.”
Năm 1973, sau khi Hiệp định Paris được ký kết, đội TNXP Hà Tĩnh giải thể, Thắm trở về quê cũ. Cô lập gia đình với một đồng đội cũ, tiếp tục làm việc trong ngành mỏ. Mỗi khi có dịp kể lại chuyện xưa, cô vẫn cười hiền:
“Ngày đó, chúng tôi trẻ lắm, sợ gì bom đạn. Chỉ sợ đường hỏng, xe không vào được chiến trường.”
Giờ đây, ở tuổi ngoài bảy mươi, bà Thắm vẫn giữ tấm Huy hiệu “Dũng sĩ giao thông” được trao năm 1967. Mỗi khi có đoàn thanh niên về thăm, bà lại mang ra kể, vừa lau bụi vừa nói:
“Các cháu bây giờ may mắn hơn nhiều. Nhưng sống sao cho xứng đáng với những người đã nằm lại dưới những con đường năm xưa, ấy mới là điều tôi mong nhất.”
