Nguyễn An Ninh

Chí sĩ Nguyễn An Ninh.

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Nguyễn An Ninh.

Năm sinh: 1900 - Năm mất: 1943.

Quê quán: Cần Giuộc, Long An (Sống tại Hóc Môn, Sài Gòn).

Biệt danh: "Thần tượng của thanh niên Sài Gòn", "Người bán dầu cù là".

Sự kiện: Diễn thuyết "Cao vọng của thanh niên An Nam", chết trong tù Côn Đảo.

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ:

NGƯỜI TRÍ THỨC ĐẠP XE ĐI BÁN DẦU ĐỂ TUYÊN TRUYỀN

Vào những năm 1920-1930, Nguyễn An Ninh là cái tên "hot" nhất Sài Gòn, là thần tượng của mọi tầng lớp thanh niên. Ông là một trí thức Tây học uyên bác, cử nhân Luật tại Pháp, đẹp trai, hào hoa và có tài hùng biện xuất chúng. Ông từ chối làm quan cho Pháp, chọn con đường chông gai: Đánh thức lòng yêu nước của đồng bào.

Để có cớ đi khắp nơi tuyên truyền mà không bị mật thám nghi ngờ, Nguyễn An Ninh đã nghĩ ra một cách độc đáo: Ông bào chế một loại dầu cù là (dầu gió) đặt tên là "Cao Vọng" (nghĩa là Khát vọng cao cả). Hàng ngày, người trí thức ấy mặc bộ đồ bà ba giản dị, đi xe đạp rong ruổi khắp các chợ búa, bến xe lục tỉnh Nam Kỳ để bán dầu. Nhưng bán dầu chỉ là phụ, mục đích chính của ông là tụ tập người dân lại để diễn thuyết.

Giọng nói của ông sang sảng, đầy lửa, nói về nỗi nhục mất nước, về quyền tự do, về trách nhiệm của thanh niên. Ông nói đến đâu, người nghe kéo đến đông nghịt đến đó, nhiều người khóc vì xúc động. Bài diễn thuyết nổi tiếng nhất của ông là "Cao vọng của thanh niên An Nam" đã trở thành ngọn đuốc soi đường cho cả một thế hệ. Ông kêu gọi thanh niên phải vứt bỏ thói ỷ lại, phải học thức và đứng lên làm chủ vận mệnh mình.

Thực dân Pháp vô cùng lo sợ trước sức ảnh hưởng của ông. Chúng bắt giam ông nhiều lần, dụ dỗ không được, dọa nạt không xong. Cuối cùng, chúng đày ông ra Côn Đảo. Tại đây, chế độ tù đày hà khắc đã vắt kiệt sức lực của ông. Ông hy sinh trong tù năm 1943, khi mới 43 tuổi. Trước khi mất, ông vẫn giữ trọn khí tiết, không nhận bất cứ ân huệ nào của giặc. Đám tang của ông (sau này được đưa về đất liền) đã trở thành một cuộc biểu dương lực lượng khổng lồ của nhân dân Sài Gòn.

Nguyễn An Ninh là một ngôi sao băng rực sáng trên bầu trời Nam Bộ. Cách ông "hóa trang" đi bán dầu để truyền bá tư tưởng yêu nước cho thấy sự sáng tạo và gần gũi với nhân dân. Ông không đứng trên tháp ngà để giảng đạo, mà hòa mình vào dòng chảy của cuộc sống lao động.

Tấm gương của ông nhắc nhở người giáo viên như tôi: Muốn giáo dục học sinh hiệu quả, phải gần gũi, thấu hiểu và nói bằng ngôn ngữ của các em, chứ không phải bằng những giáo điều khô cứng.