Nguyễn Bá Khoản - người ghi lại lịch sử bằng ảnh

cái tên Nguyễn Bá Khoản vốn không xa lạ với những khán giả yêu mến lịch sử và nhiếp ảnh Việt Nam. Ông sinh tại thôn Liễu Viên (huyện Thường Tín cũ) của Hà Nội, cha làm nghề thợ mộc, thường xuyên lui tới nhiều nơi trong quá trình kiếm sống. Máu rong ruổi từ cha truyền lại, cộng thêm niềm say mê nghề ảnh, khiến Nguyễn Bá Khoản cầm máy rất sớm. 18 tuổi, ông đã tham gia hoạt động cách mạng trong lĩnh vực báo chí - và chỉ 2 năm sau (1937) đã có những tác phẩm đầu tiên cho ảnh báo chí cách mạng.

Hành trình ấy hiện lên rõ nét trong Nguyễn Bá Khoản - Những khoảnh khắc lịch sử, khi gần 2/3 số trang sách là ảnh gắn với những dấu mốc trọng đại của dân tộc. Ống kính của ông ghi lại từ cuộc biểu tình 1/5/1938 ở khu Đấu Xảo, Tổng khởi nghĩa 19/8, ngày Độc lập 2/9, đến những ngày Toàn quốc kháng chiến ở Hà Nội... Người đọc cũng bắt gặp hình ảnh các đoàn quân Nam tiến, các trận đánh ở Lái Thiêu, Xuân Lộc, Tây Nguyên, cảnh Trung đoàn Thủ đô rút lui sau 60 ngày chiến đấu, chiến dịch Điện Biên, ngày tiếp quản Thủ đô 10/10/1954 và những năm kháng chiến chống Mỹ với trận địa phòng không Hà Nội hay cảnh tù binh phi công Mỹ.

Như lời ông Chu Chí Thành (Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam), để có được bộ lịch sử bằng hình ấy trong hơn nửa thế kỷ làm nghề, người nghệ sĩ - chiến sĩ Nguyễn Bá Khoản đã cầm chắc vũ khí đặc biệt - chiếc máy ảnh cổ Prontor II. Đến nay, hàng ngàn bức ảnh của ông đã được cung cấp cho các bảo tàng, đơn vị lưu trữ tại Việt Nam, cũng như nhiều tổ chức văn hóa, lịch sử trên thế giới