NGUYỄN BÁ TÒNG – NGƯỜI LÍNH GIỮ ĐƯỜNG GIỮA TUYẾN LỬA TRƯỜNG SƠN

Trường Sơn những năm chiến tranh không chỉ có những đoàn xe nối dài trong đêm.

Phía trước những đoàn xe ấy là những người lính mở đường và giữ đường.

Mỗi khi một quả bom đánh xuống, đường bị chia cắt.

Mỗi khi một chiếc cầu bị phá, đoàn xe phải dừng lại.

Và mỗi khi một quả bom chưa nổ nằm bên đường, người lính công binh phải bước tới.

Giữa tuyến lửa ấy có một người lính trẻ tên Nguyễn Bá Tòng.

Năm 1965, ông tình nguyện nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, ông được đưa vào chiến trường Trường Sơn, làm nhiệm vụ trong đơn vị công binh của Đoàn 559.

Công việc của người lính công binh khi ấy có thể nói bằng những từ rất giản dị:

Mở đường. Phá bom. Sửa đường. Giữ đường.

Nhưng mỗi công việc ấy đều có thể phải đánh đổi bằng mạng sống.

Đường Trường Sơn bị máy bay Mỹ đánh phá liên tục. Những loại bom khác nhau được sử dụng để ngăn chặn tuyến vận tải. Có bom nổ chậm, bom từ trường, bom vướng nổ và những thiết bị trinh sát được thả xuống để phát hiện hoạt động của bộ đội.

Người lính công binh phải đối mặt với những thứ mà chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến cả người và đơn vị phải trả giá.

Nguyễn Bá Tòng nhiều lần có mặt tại những nơi như thế.

Ông cùng đồng đội tháo gỡ bom, san lấp hố bom, hạ dốc, mở rộng những đoạn cua hẹp và bảo đảm cho xe qua các trọng điểm an toàn.

Có những ngày, đường vừa được sửa xong thì bom lại trút xuống.

Hố bom mới xuất hiện.

Đất đá văng tung tóe.

Khói bom phủ kín cả một đoạn đường.

Nhưng khi tiếng máy bay vừa xa, những người lính công binh lại bước ra.

Không có thời gian để sợ hãi.

Không thể đứng nhìn.

Bởi phía sau họ là những đoàn xe đang chờ.

Phía trước là chiến trường đang cần hàng.

Và con đường ấy phải thông.

“Còn người còn xe, còn hàng.”

Đó là tinh thần của những người lính Trường Sơn trong những năm tháng ấy.

Có lần, một đoàn xe chở đạn đang vượt qua dốc U Bò trong chiến dịch Đường 9 – Nam Lào năm 1971 thì chiếc xe đi đầu bất ngờ bị máy bay AC-130 bắn trúng.

Chiếc xe bốc cháy.

Người lái xe bị thương.

Đoạn đường lại hẹp, những chiếc xe phía sau không thể vượt qua.

Nếu chiếc xe chở đạn tiếp tục cháy, nguy cơ cả đoàn xe bị thiệt hại là rất lớn.

Nguyễn Bá Tòng cùng tổ công binh lập tức lao ra.

Họ vừa cứu người, vừa tìm cách dập lửa và giải phóng tuyến đường.

Những người lính biết rằng mình đang đứng giữa một khu vực có thể tiếp tục bị máy bay địch đánh phá.

Nhưng họ vẫn lao vào.

Bởi nếu không làm, đoàn xe phía sau sẽ không thể đi tiếp.

Câu chuyện ấy chỉ là một trong rất nhiều lần những người lính công binh Trường Sơn phải đối mặt với ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Trường Sơn là như vậy.

Một người lính lái xe có nhiệm vụ đưa hàng qua đường.

Nhưng để chiếc xe ấy đi được, phía trước phải có một con đường.

Và để con đường tồn tại, luôn có những người lính công binh âm thầm đứng phía trước.

Họ không thường xuất hiện trong những bức ảnh đoàn xe chiến thắng.

Không phải lúc nào cũng có những câu chuyện lớn được kể.

Nhưng chính họ là những người giữ cho con đường không bị đứt.

Nguyễn Bá Tòng từng có những năm tháng như thế.

Từ một người lính công binh, ông trưởng thành qua nhiều cương vị. Dấu chân người lính Nguyễn Bá Tòng in trên nhiều tuyến đường và trọng điểm của Trường Sơn.

Có những cung đường ông đi qua chỉ còn lại trong ký ức.

Có những người đồng đội cùng đi với ông đã không trở về.

Có những đoạn đường được mở bằng cuốc, xẻng và thuốc nổ.

Có những đoạn đường được giữ bằng chính máu của người lính.

Nhưng những đoàn xe vẫn đi.

Hàng vẫn vào Nam.

Và tuyến Trường Sơn vẫn tiếp tục sống giữa bom đạn.

Điều đặc biệt ở Nguyễn Bá Tòng là ông không chỉ trực tiếp chiến đấu trong những năm tháng ấy mà sau này còn trở thành người kể lại những câu chuyện về Trường Sơn.

Ông từng nhắc về thế hệ mình như một “thế hệ kỳ lạ” – những con người đã dùng máu xương, tính mạng và tình yêu Tổ quốc để làm nên huyền thoại đường Trường Sơn.

Có lẽ bởi ông đã tận mắt chứng kiến những điều mà người ngoài chiến trường khó có thể hình dung.

Ông biết một con đường được mở ra khó khăn như thế nào.

Biết một quả bom chưa nổ đáng sợ ra sao.

Biết một chiếc xe bị cháy giữa trọng điểm có thể đe dọa cả đoàn xe phía sau.

Và biết mỗi kilomet đường Trường Sơn đều có bóng dáng của những người lính đã hy sinh.

Sau chiến tranh, Nguyễn Bá Tòng tiếp tục công tác trong quân đội và trưởng thành đến cương vị Phó Tư lệnh Chính trị Binh đoàn 12.

Nhưng dù ở cương vị nào, Trường Sơn vẫn là một phần không thể tách rời trong cuộc đời ông.

Bởi nơi ấy đã có tuổi trẻ của ông.

Có những người đồng đội của ông.

Có những ngày tháng ông cùng họ đứng giữa bom đạn để giữ lấy từng mét đường.

Ngày hôm nay, đường Trường Sơn đã mang một diện mạo khác.

Những cung đường hiện đại chạy qua núi rừng.

Những chiếc xe nối dài không còn phải né bom.

Nhưng dưới những con đường hôm nay vẫn có thể hình dung bóng dáng của những người lính năm xưa.

Những người đã từng đứng giữa con đường và bom đạn.

Họ không để bom đạn quyết định con đường đi đến đâu.

Họ tự mình mở đường.

Và giữ đường.

Nguyễn Bá Tòng – người lính công binh năm xưa trên tuyến lửa Trường Sơn, người đã cùng đồng đội phá bom, mở đường, giữ mạch giao thông giữa đại ngàn, để những đoàn xe và những đoàn quân tiếp tục tiến về phía trước.

Một người lính bình dị.

Một cuộc đời gắn với Trường Sơn.

Và một con đường được viết nên bằng mồ hôi, máu và lòng quả cảm của cả một thế hệ.