Nguyễn Đình Thảo - Người thanh niên xung phong

Một buổi chiều tháng Tư, khi nắng đã dịu dần trên những đồi chè xanh mướt của Phổ Yên, tôi tìm đến nhà ông Nguyễn Đình Thảo – một cựu thanh niên xung phong ở xã Phúc Tân. Ngôi nhà nhỏ nằm yên bình bên con đường bê tông mới, trước sân là vài luống rau xanh và chiếc xe đạp cũ dựng bên hiên. Ít ai biết rằng người đàn ông tóc bạc, dáng người gầy gầy ấy từng trải qua một thời tuổi trẻ oanh liệt, sống giữa bom đạn khốc liệt của những năm tháng chiến tranh.

Ông Thảo mời tôi chén nước chè xanh rồi chậm rãi bắt đầu câu chuyện của mình.

Những ngày tuổi trẻ lên đường: “Tôi sinh năm 1952, ở xã Phúc Tân, Phổ Yên. Khi ấy đất nước còn chiến tranh, cuộc sống khó khăn lắm. Năm 1971, khi vừa tròn 19 tuổi, nghe tin xã vận động thanh niên lên đường tham gia lực lượng thanh niên xung phong, tôi đã xung phong ghi tên ngay.”

Ông Thảo cười hiền, ánh mắt như xa xăm trở lại những ngày tuổi trẻ: “Hồi ấy, thanh niên trong làng ai cũng háo hức. Chúng tôi nghĩ đơn giản lắm: đất nước đang cần, mình còn trẻ thì phải đi. Ngày lên đường, mẹ tôi chỉ kịp gói cho nắm cơm nắm, mấy quả cà muối. Bà không khóc, nhưng tôi thấy mắt mẹ đỏ hoe.

Bà chỉ dặn:

– “Con đi cố gắng giữ gìn sức khỏe, hoàn thành nhiệm vụ rồi trở về.”

Giọng ông trầm xuống. Một lát sau ông nói tiếp: “Tôi cùng hơn ba mươi thanh niên trong xã được biên chế vào Đại đội 911 – Đội thanh niên xung phong 91 Bắc Thái. Nhiệm vụ của chúng tôi là mở đường, san lấp hố bom, đảm bảo giao thông phục vụ chiến trường.

Những con đường dưới mưa bom.

Ông Thảo kể rằng những ngày đầu vào đơn vị, cuộc sống vô cùng gian khổ. Nhà ở chỉ là những lán tranh dựng tạm giữa rừng. Ban ngày làm việc, ban đêm ngủ trong tiếng máy bay gầm rú. “Bom đạn lúc ấy ác liệt lắm. Máy bay Mỹ thường đánh phá các tuyến đường vận chuyển. Cứ bom vừa rơi xong, chúng tôi lại lao ra san lấp hố bom, sửa đường ngay trong đêm.”

Ông nhớ nhất là một đêm năm 1973. Khi đó đơn vị ông đang làm nhiệm vụ ở một tuyến đường vận chuyển quan trọng.

“Hôm ấy, khoảng 9 giờ tối, máy bay bất ngờ xuất hiện. Tiếng bom nổ rung chuyển cả núi rừng. Đất đá tung lên mù mịt. Khi bom vừa dứt, đại đội trưởng hô lớn:

– Tất cả ra đường! Phải thông tuyến trước sáng mai!”

Không ai chần chừ. Những chàng trai, cô gái thanh niên xung phong cầm cuốc, xẻng lao vào làm việc. Đất đá còn nóng, khói bom vẫn còn nghi ngút.

“Chúng tôi làm việc suốt đêm. Có người tay phồng rộp, có người mệt lả nhưng không ai bỏ vị trí. Chỉ cần tuyến đường bị tắc, hàng hóa không chuyển vào Nam được thì chiến trường sẽ gặp khó khăn.”

Ông Thảo kể, đến gần sáng, con đường đã được thông. Những đoàn xe quân sự nối đuôi nhau tiến về phía Nam. Nhìn đoàn xe đi qua, ai cũng thấy lòng mình rộn ràng, quên hết mệt mỏi.

Những đồng đội không trở về

Giọng ông Thảo chậm lại khi nhắc đến những người đồng đội.

“Chiến tranh mà, hy sinh là điều khó tránh khỏi. Tôi nhớ nhất là anh Hùng – quê ở Phổ Yên. Anh ấy lớn hơn tôi vài tuổi, luôn giúp đỡ tôi trong công việc.”

Một lần, trong khi đang san lấp hố bom, máy bay địch quay lại ném bom lần hai.

“Chúng tôi vừa chạy vào hầm trú ẩn thì anh Hùng vẫn cố kéo thêm mấy bao đất để chắn đường. Bom nổ… Sau trận bom, chúng tôi tìm thấy anh bị thương nặng. Anh không qua khỏi.”

Ông Thảo im lặng một lúc. Ánh mắt ông đỏ hoe.

“Chúng tôi chôn cất anh ngay bên rừng. Lúc ấy ai cũng lặng đi. Nhưng rồi chúng tôi lại tiếp tục công việc. Vì chúng tôi hiểu rằng, nếu dừng lại thì sự hy sinh của đồng đội sẽ trở nên vô nghĩa.”

Những ngày chuẩn bị cho chiến dịch Hồ Chí Minh

Đầu năm 1975, tình hình chiến trường miền Nam chuyển biến mạnh mẽ. Đơn vị thanh niên xung phong của ông nhận được nhiệm vụ đặc biệt: tăng cường bảo đảm giao thông, phục vụ chiến dịch lớn.

“Chúng tôi không biết cụ thể là chiến dịch gì, nhưng ai cũng cảm nhận được thời khắc quan trọng đang đến gần. Công việc ngày càng gấp rút. Chúng tôi làm việc cả ngày lẫn đêm.”

Ông Thảo kể rằng, những đoàn xe chở hàng, chở quân nối dài không dứt.

“Có hôm, chúng tôi làm việc suốt 20 tiếng. Mệt lắm, nhưng ai cũng vui. Trong lòng ai cũng tin rằng ngày thắng lợi không còn xa.”

Ngày chiến thắng lịch sử

Rồi ngày 30 tháng 4 năm 1975 đến. Ông Thảo vẫn nhớ như in khoảnh khắc ấy.

“Hôm đó, chúng tôi đang làm nhiệm vụ thì nhận được tin: Sài Gòn đã giải phóng. Cả đơn vị vỡ òa. Có người cười, có người khóc. Tôi nhớ mình đứng lặng đi một lúc, rồi ôm chầm lấy đồng đội.”

Ông xúc động kể:

“Chúng tôi nghĩ đến những người đã hy sinh, nghĩ đến gia đình, quê hương. Bao nhiêu năm gian khổ, cuối cùng đất nước đã hòa bình.”

Đêm hôm đó, đơn vị tổ chức một buổi liên hoan nhỏ. Không có gì nhiều, chỉ vài nắm cơm, ít rau rừng. Nhưng ai cũng vui như ngày hội.

Trở về quê hương