Nguyễn Nhạc và mưu kế chiếm thành Quy Nhơn
Năm 1771, ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ phất cờ khởi nghĩa tại vùng Tây Sơn thượng đạo. Ban đầu, lực lượng còn non trẻ, địa bàn hoạt động chủ yếu ở vùng núi. Để mở rộng quy mô phong trào và tạo dựng một căn cứ vững chắc, Nguyễn Nhạc xác định mục tiêu cấp thiết là phải chiếm được thành Quy Nhơn — trung tâm hành chính và quân sự quan trọng của chính quyền chúa Nguyễn ở vùng Quảng Nam - Bình Định.Lúc bấy giờ, thành Quy Nhơn do Tuần phủ Nguyễn Khắc Tuyên trấn giữ. Thành cao, hào sâu, lực lượng phòng thủ chính quy được trang bị vũ khí đầy đủ. Xét thấy nếu dùng lực lượng trực diện công thành thì quân Tây Sơn sẽ gặp bất lợi và tổn thất lớn, Nguyễn Nhạc đã chủ động dùng mưu mạo hiểm nhằm đột nhập vào bên trong nội thành.
Mùa thu năm 1773, Nguyễn Nhạc cho đóng một chiếc cũi gỗ lớn, tự chui vào bên trong rồi dặn các tướng sĩ giả làm quân tuần tra bắt được thủ lĩnh giặc đem nộp. Nhóm tướng sĩ khiêng chiếc cũi đến trước cửa thành Quy Nhơn, báo với quân canh rằng họ bắt được Nguyễn Nhạc và muốn giải vào nộp cho quan Tuần phủ để nhận thưởng.
Thấy đối phương mang thủ lĩnh phe khởi nghĩa đến nộp, Tuần phủ Nguyễn Khắc Tuyên không nghi ngờ, lập tức cho mở cổng thành, đưa cũi giam Nguyễn Nhạc vào trong phủ đường và hẹn sáng hôm sau sẽ xét xử.Đến nửa đêm, khi quân phòng thủ trong thành lơ là cảnh giác, Nguyễn Nhạc ở trong cũi đã tìm cách phá gông, thoát ra ngoài. Ông cùng một số tướng sĩ đi cùng nhanh chóng tiêu diệt lực lượng gác cổng, mở rộng cửa thành, đồng thời đốt lửa làm hiệu cho đại quân Tây Sơn đang mai phục bên ngoài lập tức tràn vào.
Bị tấn công bất ngờ ngay từ bên trong, quân chúa Nguyễn rơi vào thế bị động, hoảng loạn không kịp ứng phó. Tuần phủ Nguyễn Khắc Tuyên bỏ thành tháo chạy. Quân Tây Sơn hoàn toàn làm chủ thành Quy Nhơn.
Chiến thắng thành Quy Nhơn năm 1773 có ý nghĩa bước ngoặt đối với phong trào Tây Sơn. Việc chiếm được một căn cứ quân sự giàu có về lương thảo và tài lực không chỉ giúp nghĩa quân đứng vững, mà còn tạo tiếng vang lớn, thu hút đông đảo sĩ phu, hào kiệt và nhân dân khắp nơi về quy tụ, làm bàn đạp cho những chiến công hiển hách tiếp theo
