Nguyễn Nữ Tường Vân

Quảng Trị – mảnh đất miền Trung gió Lào cát trắng – từng là chiến trường khốc liệt nhất trong những năm chiến tranh Việt Nam. Nơi đây có Thành cổ Quảng Trị và dòng Sông Thạch Hãn đã đi vào lịch sử với 81 ngày đêm mùa hè đỏ lửa năm 1972.

Nhân chứng tôi gặp là ông Trần Văn Minh (sinh năm 1954, quê Triệu Phong, Quảng Trị). Năm 1972, ông mới 18 tuổi, là dân quân địa phương tham gia tải đạn và chuyển thương binh vượt sông vào ban đêm. Ông kể rằng những ngày tháng ấy, bầu trời Quảng Trị hầu như không lúc nào ngớt tiếng bom. Ban ngày pháo dội xuống thành cổ, ban đêm thanh niên trong làng lặng lẽ chèo thuyền trên sông Thạch Hãn.

Ông Minh nhớ nhất một đêm tháng 8/1972. Nước sông dâng cao, pháo sáng rực trời. Ông cùng ba người bạn chèo một chiếc thuyền nhỏ chở thương binh sang bờ bắc. Khi gần đến bờ, một loạt pháo rơi xuống phía sau, nước bắn tung trắng xóa. Một người bạn của ông đã hy sinh trong lần quay lại đón chuyến sau. “Tôi còn sống đến hôm nay là may mắn lắm rồi,” ông trầm ngâm nói.

Sau năm 1975, ông trở về làm nông, dựng lại ngôi nhà đã bị bom san phẳng. Những năm đầu hòa bình còn nhiều khó khăn, nhưng người dân Quảng Trị vẫn kiên cường như chính mảnh đất của mình. Ông Minh tham gia cùng địa phương tu sửa nghĩa trang, trồng cây quanh thành cổ, coi đó là cách tri ân đồng đội.

Giờ đây, ở tuổi ngoài bảy mươi, mỗi dịp tháng Bảy, ông lại ra bờ sông Thạch Hãn thắp hương. Ông bảo với con cháu rằng: “Các con phải sống sao cho xứng đáng với những người đã nằm lại nơi này.”

Câu chuyện của ông Minh không chỉ là ký ức cá nhân, mà là mảnh ghép của lịch sử Quảng Trị – nơi đau thương đã hóa thành sức mạnh, nơi quá khứ nhắc nhở thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình.