Nguyễn Thái Học

Nguyễn Thái Học.

THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Nguyễn Thái Học.

Năm sinh: 1902 - Năm hy sinh: 1930.

Quê quán: Thổ Tang, Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc.

Sự kiện: Lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Yên Bái (1930).

Câu nói bất hủ: "Không thành công cũng thành nhân".

BUỔI SÁNG ĐỊNH MỆNH DƯỚI LƯỠI MÁY CHÉM

Vào những năm cuối thập niên 1920, bầu không khí ngột ngạt của ách đô hộ thực dân Pháp bao trùm khắp xứ Đông Dương. Nguyễn Thái Học, một trí thức trẻ mang trong mình bầu máu nóng, đã sáng lập ra Việt Nam Quốc Dân Đảng với mục tiêu đánh đuổi giặc Pháp, thiết lập một nước Việt Nam độc lập, tự do. Dù biết lực lượng của mình còn non trẻ, vũ khí thô sơ, nhưng chứng kiến cảnh đồng bào rên xiết dưới gót giày ngoại bang, ông quyết định phát động cuộc Khởi nghĩa Yên Bái vào tháng 2 năm 1930. Đứng trước những lời can ngăn về sự rủi ro, ông dõng dạc tuyên bố một câu nói tạc vào sử xanh: "Không thành công cũng thành nhân". Ông chấp nhận lấy máu của mình để thức tỉnh hồn nước.

Cuộc khởi nghĩa nổ ra nhưng do bị lộ cơ sở từ trước, vũ khí thiếu thốn và sự phối hợp không đồng bộ, nghĩa quân đã bị thực dân Pháp đàn áp đẫm máu. Nguyễn Thái Học bị bắt. Biết ông là linh hồn của tổ chức, giặc Pháp đã dùng đủ mọi cực hình tra tấn man rợ, từ kẹp điện, đánh đập đến bỏ đói, nhưng tuyệt nhiên không thể cạy răng ông nửa lời khai báo về các đồng chí của mình. Bất lực trước ý chí sắt đá ấy, thực dân Pháp quyết định đưa ông và 12 đồng chí trung kiên lên máy chém ngay tại Yên Bái để thị uy dân chúng.

Sáng sớm ngày 17 tháng 6 năm 1930, sương mù giăng kín bầu trời Yên Bái, mang theo cái lạnh thấu xương của vùng Tây Bắc. Pháp trường được lập ra với sự bảo vệ của hàng trăm lính lê dương trang bị súng ống tận răng. Một cỗ máy chém khổng lồ, lạnh lẽo dựng đứng giữa bãi đất trống, lưỡi dao sắt bén ngót phản chiếu ánh sáng nhạt nhòa của buổi bình minh. Xung quanh, hàng ngàn người dân bị ép đến xem đều cúi đầu, nhiều người lặng lẽ rơi nước mắt.

Cánh cửa ngục mở ra. Mười ba người thanh niên Việt Nam bước ra, tay bị trói giật cánh khuỷu, nhưng bước chân của họ vô cùng dõng dạc, ung dung như những bậc trượng phu đi dự tiệc. Nguyễn Thái Học là người bước lên đoạn đầu đài cuối cùng. Ông đưa mắt nhìn quanh, ánh mắt không hề có một tia sợ hãi, mà chan chứa một nỗi buồn sâu thẳm vì sự nghiệp cứu nước chưa thành, nhưng đồng thời cũng ánh lên một niềm kiêu hãnh tột độ. Ông mỉm cười chào đồng bào, rồi bằng một giọng trầm hùng, vang vọng cả một khúc sông Hồng, ông cất cao tiếng hát bài Quốc tế ca bằng tiếng Pháp, rồi dõng dạc hô lớn: "Việt Nam vạn tuế! Việt Nam vạn tuế!". Tiếng hô ấy như xé toạc màn sương mù, dội vào vách núi, xoáy sâu vào tâm can những kẻ cướp nước. Lưỡi dao máy chém lạnh lùng rơi xuống. Đầu người anh hùng rụng, máu đào tưới thắm mảnh đất Yên Bái, nhưng nhuệ khí của ông đã hóa thành ngọn lửa, đốt cháy sự sợ hãi trong lòng hàng triệu người dân Việt Nam.

Khí phách của Nguyễn Thái Học là hiện thân rực rỡ nhất của tinh thần kẻ sĩ nước Nam: Coi cái chết nhẹ tựa lông hồng vì đại nghĩa. Câu nói "Không thành công cũng thành nhân" không phải là sự liều lĩnh mù quáng, mà là sự lựa chọn của một nhân cách lớn, chấp nhận đánh đổi sinh mạng để làm rạng danh phẩm giá dân tộc.

Là một người đứng trên bục giảng, tôi thường lặng người khi kể cho các em học sinh nghe về khoảnh khắc anh dũng trên pháp trường Yên Bái. Tôi muốn các em hiểu rằng, sự bình yên và những trang sách hôm nay được viết nên từ chính dòng máu nóng của những con người như thế. Bài học về sự hy sinh quên mình của Nguyễn Thái Học mãi mãi là ngọn đuốc soi đường cho lòng tự hào dân tộc.