VÕ THỊ TẦN: ĐÓA HOA TRƯỜNG SƠN VÀ BẢN TÌNH CA VIẾT DANG DỞ GIỮA TỌA ĐỘ LỬA
Trong những trang sử vàng của dân tộc, có những cái tên không chỉ gợi nhắc về chiến công mà còn khơi dậy niềm thương cảm sâu sắc. Võ Thị Tần – người Tiểu đội trưởng của 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc – chính là một linh hồn như thế. Cuộc đời chị là sự giao thoa mãnh liệt giữa lý tưởng cách mạng cao cả và một tình yêu lứa đôi nồng nàn, thủy chung nhưng đầy bi tráng.Sinh năm 1944 tại xã Thiên Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh, Võ Thị Tần bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ với tất cả sự hồn nhiên và bầu máu nóng của tuổi trẻ. Giữa lúc tuyến đường chiến lược Ngã ba Đồng Lộc bị không quân Mỹ cày xới hòng cắt đứt mạch máu giao thông chi viện cho miền Nam, chị Tần cùng tiểu đội của mình đã có mặt.Dưới vành mũ tai bèo lấm lem bụi đỏ, gương mặt chị sạm đi vì nắng gió nhưng đôi mắt luôn ánh lên vẻ kiên nghị. Công việc của chị là trực chiến trên đồi cao, dùng cờ hiệu và tiếng còi đồng để hướng dẫn xe qua, đồng thời đánh dấu những quả bom nổ chậm sau mỗi đợt oanh tạc. Giữa làn mưa bom bão đạn, tiếng hát của chị vẫn vang lên át cả tiếng động cơ phản lực, tiếp thêm sức mạnh cho đồng đội và những người lái xe vượt qua cửa tử.Ít ai biết rằng, phía sau vẻ cứng cỏi của một người chỉ huy, Võ Thị Tần còn mang trong tim một tình yêu sâu nặng với anh thanh niên cùng làng tên là
Nguyễn Đức Hồng. Hai người lớn lên bên nhau, tình yêu nảy nở từ những ngày cùng đi làm thủy lợi, cùng sinh hoạt đoàn.Năm 1964, trước khi anh Hồng lên đường nhập ngũ vào chiến trường miền Nam, họ đã làm lễ đính hôn giản dị dưới sự chứng kiến của hai gia đình. Kỷ vật tình yêu của họ chẳng có gì cao sang, chỉ là một
chiếc lược nhựa và một
chiếc gương nhỏ anh tặng chị để soi gương, chải tóc mỗi ngày. Họ trao nhau lời thề hẹn:
"Đợi ngày thống nhất, anh về mình làm đám cưới".Suốt những năm tháng chia xa, sợi dây liên kết duy nhất giữa họ là những lá thư tay vội vàng. Trong một bức thư gửi cho người yêu, chị Tần từng viết những dòng đầy nữ tính:
"Anh cứ yên tâm công tác, ở nhà em vẫn chờ, vẫn đợi... Em vẫn giữ chiếc lược anh tặng, mỗi lần soi gương em lại thấy hình bóng anh bên cạnh". Tình yêu ấy chính là "hậu phương tâm hồn" giúp chị vững vàng trước cái chết cận kề.Ngày 24/7/1968 định mệnh, mặt đất Đồng Lộc rung chuyển bởi trận oanh tạc thứ 15 trong ngày. Khi khói bụi mù mịt của bom tọa độ tan đi, cả tiểu đội 4 đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng đất mẹ. Chị Tần hy sinh khi tay vẫn nắm chặt chiếc còi đồng, mắt hướng về phía con đường huyết mạch.Chị ngã xuống khi chưa kịp mặc chiếc áo cô dâu, khi lời hứa về một mái ấm với anh Kỷ vẫn còn dang dở. Anh Hồng ở chiến trường miền Nam, mãi sau này mới biết tin người vị hôn thê của mình đã hóa thân thành mây trắng Đồng Lộc. Anh đã giữ trọn lời thề, suốt đời trân trọng ký ức về người con gái ấy như một báu vật thiêng liêng nhất của cuộc đời mình.
Những dòng tâm sự của tiểu đội trưởng Võ Thị Tần qua bức thư gửi mẹ. Đó là lá thư cuối cùng chị viết cho mẹ ngày 19/7/1968, đúng 5 ngày trước lúc chị hy sinh. Bức thư viết trong đêm, viết dưới nòng súng giặc, viết dưới đạn bom khói bụi mịt trời: “Mẹ ơi, chiều nay chúng con lại thắng thằng Mỹ một lần nữa. Con kể để mẹ mừng nhé! Trưa nay hàng chục máy bay giặc kéo đến trút bom lên ngã ba Đồng Lộc. Với yêu cầu nhanh chóng thông đường, mặc dù trời còn sớm nhưng tất cả chúng con đều xông lên mặt đường để kịp thời cứu chữa. Trong thời gian chúng con làm, máy bay giặc có đến trinh sát, chúng tưởng đâu là đường xá đã bị tan nát vì trận mưa bom của chúng. Nhưng chúng có mắt cũng như mù, chính lúc đó là lúc đoạn đường được nối liền bằng cả tâm hồn và trí lực của chúng con”.
Mỗi dòng thư chan chứa tình cảm yêu thương, nhớ mong mẹ và đồng thời tràn đầy tinh thần yêu nước, căm thù giặc sâu sắc, lạc quan tin tưởng vào ngày chiến thắng trở về trong vòng tay mẹ: “Mẹ ơi, ở đây chúng con vui lắm mẹ ạ! Ban đêm chúng thắp đèn cho chúng con làm đường. Ban ngày chúng đem bom giết cá để chúng con cải thiện. Bom đạn của chúng làm rung chuyển cả núi rừng nhưng không thể làm rung chuyển những trái tim của chúng con”. Chị hăng hái kể với mẹ thật nhiều, thật nhiều những gì cuộc sống xung quanh mình bằng sự lạc quan, yêu đời. Mẹ biết rằng con gái bé bỏng của mẹ bây giờ đã trở thành cô thanh niên xung phong gan dạ, vững vàng: “Mẹ ơi, dạo này địch bắn phá ác liệt nhưng bọn con vẫn tập được những bài hát mới”, “Mẹ ạ, thằng Mỹ còn hung hăng thì còn nhiều chuyện để kể cho mẹ nghe về sự thất bại của chúng trên mảnh đất nhỏ kiên cường này…”.
Câu chuyện của Võ Thị Tần không chỉ là câu chuyện về một nữ anh hùng, mà là bi kịch và sự hào hùng của cả một thế hệ. Chị đã hy sinh cái "riêng" nhỏ bé để đổi lấy cái "chung" vĩ đại của dân tộc. Hình ảnh chị Tần đứng trên đồi cao phất cờ hiệu đã trở thành một tượng đài bất tử trong lòng người dân Việt Nam.Hôm nay, khi đứng trước tượng đài 10 cô gái Đồng Lộc, người ta vẫn thấy thoang thoảng mùi hương bồ kết, tiếng cười đùa hồn nhiên của những cô gái tuổi đôi mươi. Võ Thị Tần đã sống một cuộc đời rực rỡ nhất, một "thời hoa lửa" đúng nghĩa, nơi cái chết không làm người ta sợ hãi bằng việc để mạch máu giao thông của Tổ quốc bị ngừng trệ.
