Nguyễn Thị Út (Út Tịch) – Người mẹ cầm súng giữa thời hoa lửa
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, có một người phụ nữ Nam Bộ đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, sự gan dạ và tinh thần bất khuất: Nguyễn Thị Út, thường được gọi là Út Tịch. Theo Bộ Quốc phòng, bà sinh năm 1920, quê xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh, hy sinh năm 1969. Tham gia cách mạng từ năm 1945, bà là nữ du kích xã Tam Ngãi, nổi bật bởi sự mưu trí, quyết đoán và tinh thần chiến đấu bền bỉ.
Điều đặc biệt trong cuộc đời Út Tịch là bà vừa là một người mẹ có sáu con nhỏ, vừa trực tiếp tham gia chiến đấu. Giữa những năm tháng chiến tranh thiếu thốn và hiểm nguy, tình mẫu tử không khiến bà rời bỏ hàng ngũ. Trái lại, chính tình yêu dành cho các con, quê hương và đồng bào càng làm người mẹ ấy thêm quyết tâm. Bà vừa chăm lo cho gia đình, vừa cùng đồng đội bám đất, giữ làng, tham gia đấu tranh chính trị và chống lại những cuộc càn quét của địch.
Từ năm 1945 đến năm 1965, Nguyễn Thị Út cùng Đội du kích xã Tam Ngãi tham gia 23 trận đánh, trong đó có 8 trận trong kháng chiến chống Pháp; góp phần tiêu diệt và làm bị thương khoảng 200 tên địch, thu 70 khẩu súng, làm thất bại nhiều cuộc càn quét và nhiều lần tham gia diệt đồn, thu vũ khí. Những con số ấy cho thấy một người phụ nữ tưởng như nhỏ bé đã có sức chiến đấu và ý chí đáng kinh ngạc.
Nhắc đến Út Tịch, người ta nhớ nhất câu nói nổi tiếng: “Còn cái lai quần cũng đánh.” Câu nói mộc mạc mà quyết liệt ấy thể hiện tinh thần không chịu khuất phục, dù hoàn cảnh có khắc nghiệt đến đâu. Hình ảnh người mẹ mang trong mình trách nhiệm với sáu người con nhưng vẫn cầm súng chiến đấu đã trở thành nguồn cảm hứng để nhà văn Nguyễn Thi xây dựng tác phẩm Người mẹ cầm súng.
Ngày 5/5/1965, Nguyễn Thị Út được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cuộc đời bà là câu chuyện đẹp về người phụ nữ Nam Bộ trong thời hoa lửa: làm mẹ, làm vợ, làm người chiến sĩ – mỗi vai trò đều gắn với tình yêu quê hương và trách nhiệm với đất nước. Út Tịch đã chứng minh rằng trong những năm tháng gian lao nhất, một người phụ nữ bình dị cũng có thể làm nên những chiến công phi thường.
