Nguyễn Thiện Thuật

Tướng quân Nguyễn Thiện Thuật.

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Nguyễn Thiện Thuật.

Năm sinh: 1844 - Năm mất: 1926.

Quê quán: Mỹ Hào, Hưng Yên.

Sự kiện: Lãnh đạo Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883-1892).

Nguồn tư liệu: Việt Nam Sử Lược, Phong trào Cần Vương.

NỖI ĐAU ĐÀO MẢ VÀ BẢN LĨNH NGƯỜI CẦM QUÂN

Khi triều đình nhà Nguyễn lần lượt cắt đất dâng cho giặc Pháp, Nguyễn Thiện Thuật – một vị quan Tán tương quân vụ có tài văn võ song toàn – đã kiên quyết kháng chỉ, trả ấn từ quan để về quê hương Hưng Yên phất cờ khởi nghĩa. Ông đã chọn vùng Bãi Sậy, một dải đầm lầy hoang vu, lau sậy mọc um tùm cao lút đầu người, làm căn cứ địa để tiến hành cuộc chiến tranh du kích lớn nhất vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

Tại Bãi Sậy, Nguyễn Thiện Thuật tổ chức nghĩa quân thoắt ẩn thoắt hiện như những bóng ma. Quân Pháp hành quân bằng tàu thủy, pháo binh tiến vào căn cứ thường xuyên bị sa lầy, mất phương hướng và bị nghĩa quân phục kích từ trong các bụi sậy bắn tỉa, tiêu diệt hàng trăm tên. Kẻ thù khiếp sợ gọi Bãi Sậy là "Vùng đất chết". Điên cuồng vì không thể đánh bại ông trên chiến trường, thực dân Pháp và lũ Việt gian tay sai (đứng đầu là Hoàng Cao Khải) đã dùng một thủ đoạn đê hèn, mất nhân tính nhất: Đào mả tổ tiên của Nguyễn Thiện Thuật.

Chúng bốc hài cốt cha mẹ, tổ tiên ông, mang phơi phơi giữa chợ, đồng thời bắt giam những người thân trong gia đình ông. Mật thám Pháp bắn tin: Nếu Nguyễn Thiện Thuật không ra hàng, chúng sẽ vứt hài cốt tổ tiên ông xuống sông và giết sạch gia quyến. Đây là một đòn đánh tàn độc vào tâm lý của một người trí thức Nho học vốn coi trọng đạo Hiếu như sinh mạng.

Nhận được hung tin, Nguyễn Thiện Thuật đau đớn đến nôn ra máu, ruột gan cồn cào. Nhưng gạt đi những giọt nước mắt bi phẫn, ông tập hợp nghĩa quân, đứng trước ba quân dõng dạc tuyên bố: "Giặc Pháp cậy thế mạnh, dùng đòn hèn hạ để ép ta khuất phục. Nhưng ta đã dâng mình cho nước, lấy việc trung quân ái quốc làm đầu. Thù nhà không thể sánh bằng nợ nước. Dù chúng có phanh thây, đào mả tổ tiên ta, ta quyết không lùi một bước!". Quyết tâm sắt đá của ông khiến toàn thể nghĩa quân rơi lệ và thề tử chiến đến cùng.

Dù sau này cuộc khởi nghĩa thất bại vì cạn kiệt vũ khí và lương thực, Nguyễn Thiện Thuật phải sang Trung Quốc lánh nạn và mất tại đó, nhưng khí tiết của vị tướng quân Bãi Sậy đã tạc vào lịch sử một bức tượng đài lẫm liệt về sự hy sinh tình riêng vì đại nghĩa dân tộc.

Khởi nghĩa Bãi Sậy là đỉnh cao của nghệ thuật chiến tranh du kích đồng bằng. Nguyễn Thiện Thuật không chỉ giỏi dùng binh, mà sức mạnh vĩ đại nhất của ông nằm ở sự kiên định về tư tưởng. Đứng trước sự lựa chọn nghiệt ngã giữa chữ Hiếu và chữ Trung, ông đã nuốt nước mắt hy sinh phần mộ tổ tiên để giữ vững ngọn cờ kháng Pháp.

Câu chuyện bi tráng này là bài học nhãn tiền về tội ác của kẻ thù và sự hy sinh không thể đong đếm của ông cha ta. Nó khơi dậy trong trái tim tôi và các em học sinh một lòng biết ơn vô hạn đối với những người đã gánh chịu những nỗi đau tột cùng nhất để đổi lấy sự tồn vong của nòi giống Việt.