Nguyễn Trãi

Anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi.

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Nguyễn Trãi (Hiệu: Ức Trai).

Năm sinh: 1380 - Năm mất: 1442.

Vai trò: Quân sư số 1 của Khởi nghĩa Lam Sơn, Danh nhân văn hóa thế giới.

Sự kiện: Chia tay cha tại Ải Nam Quan.

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ

NƯỚC MẮT CHẢY NGƯỢC VÀ LỜI DẶN RỬA THÙ

Năm 1407, giặc Minh xâm lược nước ta, nhà Hồ sụp đổ. Cha của Nguyễn Trãi là Nguyễn Phi Khanh cùng nhiều quan lại nhà Hồ bị bắt và giải về Trung Quốc. Nguyễn Trãi khi ấy còn trẻ, lòng đau như cắt, khóc lóc đi theo đoàn xe tù của cha lên tận biên giới phía Bắc, định đi theo sang Trung Quốc để hầu hạ cha già.

Đến Ải Nam Quan (Lạng Sơn), ranh giới cuối cùng của đất Việt, Nguyễn Phi Khanh dừng lại. Ông nhìn đứa con trai hiếu thảo đang nước mắt đầm đìa, quỳ gối xin đi theo. Ông gạt nước mắt, nghiêm mặt chỉ tay về phương Nam và nói những lời tâm huyết gan ruột:

"Con là người có học, phải biết lo việc lớn. Con theo cha sang đấy thì cũng chỉ làm tròn chữ hiếu nhỏ nhen, rồi cùng chết nhục nơi đất khách quê người, có ích gì đâu? Hãy quay về, tìm cách rửa nhục cho nước, trả thù cho cha, đó mới là đại hiếu".

Lời dạy của cha như tiếng sấm nổ bên tai, thức tỉnh Nguyễn Trãi. Ông gạt lệ bái biệt cha lần cuối, rồi quay lưng đi về phương Nam, mang theo mối thù nhà nợ nước đè nặng trên vai. Hình ảnh người con trai đơn độc bước đi giữa núi rừng biên ải heo hút, trong lòng nung nấu ngọn lửa phục thù, đã trở thành biểu tượng bi tráng của lòng yêu nước.

Sau đó, Nguyễn Trãi bị giặc Minh bắt giam lỏng ở thành Đông Quan (Hà Nội). Suốt 10 năm "nếm mật nằm gai", ông nghiền ngẫm binh thư, tìm đường cứu nước. Cuối cùng, ông trốn thoát vào Thanh Hóa, dâng "Bình Ngô sách" cho Lê Lợi, trở thành quân sư lỗi lạc nhất, giúp nghĩa quân Lam Sơn quét sạch quân thù. Chiến thắng của ông chính là câu trả lời trọn vẹn nhất cho lời dặn dò "Đại hiếu" của cha năm xưa.

Cuộc chia tay ở Ải Nam Quan là một trong những cảnh tượng xúc động nhất lịch sử Việt Nam. Nó đặt ra bài toán muôn thuở: Chọn "Tiểu hiếu" (chăm sóc cha mẹ) hay "Đại hiếu" (cứu nước cứu dân)?

Nguyễn Trãi đã chọn con đường khó khăn hơn nhưng vĩ đại hơn. Ông dạy chúng ta rằng: Tình yêu gia đình phải gắn liền với tình yêu Tổ quốc. Một người con hiếu thảo thực sự là người biết sống sao cho cha mẹ tự hào, biết đóng góp sức mình cho xã hội. Câu chuyện này giúp tôi giáo dục học sinh về lòng hiếu thảo đúng đắn và ý chí vươn lên từ nghịch cảnh.