Nguyễn Trãi – Ngôi sao Khuê của văn hóa Việt Nam.

Nguyễn Trãi (1380–1442) là anh hùng dân tộc, nhà tư tưởng, nhà chính trị, nhà văn hóa và nhà thơ lớn của Việt Nam. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống khoa bảng, ông sớm thể hiện tài năng và lòng yêu nước. Năm 1400, Nguyễn Trãi đỗ Thái học sinh dưới triều Hồ.

Khi quân Minh xâm lược Đại Việt, cha ông là Nguyễn Phi Khanh bị bắt đưa sang Trung Quốc. Thực hiện lời cha dặn, Nguyễn Trãi trở về tìm đường cứu nước. Sau đó, ông tìm đến Lê Lợi ở Thanh Hóa và dâng Bình Ngô sách, trình bày những kế sách chống quân Minh. Từ đây, ông trở thành một trong những nhân vật quan trọng trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

Trong cuộc kháng chiến, Nguyễn Trãi đặc biệt coi trọng nhân nghĩa và vai trò của nhân dân. Tư tưởng “yên dân”, lấy việc bảo vệ cuộc sống của nhân dân làm mục tiêu đã trở thành một nội dung nổi bật trong tư tưởng chính trị của ông. Ông chủ trương kết hợp đấu tranh quân sự với ngoại giao, vận động và thuyết phục, góp phần quan trọng vào thắng lợi của nghĩa quân Lam Sơn.

Nguyễn Trãi có những đóng góp lớn trên nhiều lĩnh vực. Quân trung từ mệnh tập thể hiện tài năng văn chính luận và ngoại giao; Bình Ngô đại cáo là áng văn chính luận kiệt xuất, tuyên bố thắng lợi và khẳng định nền độc lập, chủ quyền của Đại Việt. Bên cạnh đó, Quốc âm thi tập và Dư địa chí là những tác phẩm có giá trị lớn về văn học, lịch sử và địa lý.

Năm 1442, Nguyễn Trãi chịu án oan Lệ Chi Viên, bị kết tội cùng gia đình. Đến năm 1464, vua Lê Thánh Tông xuống chiếu minh oan cho ông, truy tặng quan tước và cho tìm con cháu còn sót lại.

Nguyễn Trãi là một trong những nhân vật kiệt xuất của lịch sử Việt Nam, kết tinh lòng yêu nước, tư tưởng nhân nghĩa, tinh thần vì dân và tài năng văn hóa. Tên tuổi ông sống mãi trong lịch sử dân tộc, tiêu biểu cho lời truy tặng của Lê Thánh Tông: “Ức Trai tâm thượng quang Khuê Tảo” – tấm lòng Ức Trai sáng như sao Khuê.