Nguyễn Văn Hiệu

Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Văn Hiệu sinh năm 1932 tại xã Thượng Mỗ, huyện Dan Phượng, thành phố Hà Nội. Mùa xuân năm 1972, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt, anh đảm nhận trọng trách Chính uỷ Tàu 645 thuộc Đoàn 125 — đơn vị hải quân đặc biệt đảm nhận sứ mệnh vận tải quân sự chiến lược trên tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển. Đây là con đường vận tải tuyệt mật, chuyên sử dụng những con tàu giả dạng tàu cá, tàu vận tải thương mại để chở vũ khí, khí tài và cán bộ từ miền Bắc vượt qua sự kiểm soát gắt gao của hải quân đối phương để viện trợ cho chiến trường miền Nam.

Tháng 4/1972, Tàu 645 nhận lệnh rời cảng Hải Phòng chở hàng chục tấn vũ khí, đạn dược chi viện khẩn cấp cho chiến trường miền Đông Nam Bộ — nơi đang diễn ra các chiến dịch tiến công quy mô lớn. Để tránh hệ thống radar và tàu tuần tra của đối phương, Tàu 645 phải đi vòng qua vùng biển quốc tế, chấp nhận đối mặt với những cơn sóng dữ và điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Mỗi thủy thủ trên tàu, từ vị chỉ huy cho đến lính trẻ, đều hiểu rằng mỗi chuyến ra khơi là một lần truy điệu sống, bởi nếu bị phát hiện, nguy cơ đối đầu trực tiếp với lực lượng hải quân và không quân áp đảo của đối phương là khó tránh khỏi.

Đêm ngày 23, rạng sáng ngày 24/4/1972, khi Tàu 645 di chuyển tiến sát vào vùng biển Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang) để chuẩn bị thả hàng theo kế hoạch, đối phương đã phát hiện ra sự hiện diện của con tàu nghi vấn. Ngay lập tức, chúng huy động một lực lượng lớn gồm nhiều hạm đội tàu chiến hạm, tàu tuần tiễu cùng máy bay trinh sát, máy bay ròng rọc khép chặt vòng vây, liên tục bắn pháo dữ dội và yêu cầu Tàu 645 dừng lại để kiểm tra.

Nhận thấy âm mưu của kẻ thù và quyết không để con tàu cùng số vũ khí rơi vào tay đối phương, Chính uỷ Nguyễn Văn Hiệu cùng Thuyền trưởng Lê Hà đã chỉ huy các thủy thủ dũng cảm bắn trả quyết liệt bằng các loại súng có trên tàu. Trong cuộc đấu súng không cân sức giữa lòng biển khơi, Tàu 645 bị trúng nhiều phát đạn pháo, hỏng nặng hệ thống lái và nhiều chiến sĩ bị thương.

Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, để bảo vệ bí mật tuyệt đối cho tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển và bảo toàn tính mạng cho đồng đội, Chính uỷ Nguyễn Văn Hiệu đã ra mệnh lệnh tối cao: ra lệnh cho Thuyền trưởng cùng các thủy thủ trẻ nhanh chóng rời tàu bơi vào bờ, còn bản thân anh quyết định ở lại một mình trên khoang chỉ huy để ngụy trang và kích hoạt hệ thống khối thuốc nổ hủy tàu.

Sau khi đảm bảo toàn bộ thủy thủ đã rời tàu an toàn, Nguyễn Văn Hiệu đã bình tĩnh châm ngòi nổ. Một tiếng nổ lớn vang dội làm rung chuyển cả vùng biển Phú Quốc, nhấn chìm Tàu 645 cùng toàn bộ số vũ khí xuống lòng đại dương sâu thẳm. Người chính uỷ dũng cảm Nguyễn Văn Hiệu đã anh dũng hy sinh cùng con tàu thân yêu ở tuổi 40, viết nên một trang sử vàng chói lọi về tinh thần trách nhiệm, sự hy sinh thầm lặng và oanh liệt của những chiến sĩ hải quân trên con đường huyền thoại.