Nguyễn Văn Thoát: Người đi giữa những quả bom chưa nổ

Nguyễn Văn Thoát (1945–1971) là người dân tộc Tày, quê ở Nông Thượng, Bạch Thông, Bắc Kạn. Ông nhập ngũ tháng 5/1965, sau đó được điều vào làm nhiệm vụ trên Đường Trường Sơn. Khi được tuyên dương Anh hùng, ông là Thượng sĩ, Tiểu đội trưởng công binh, Đại đội 3, Tiểu đoàn 33, Binh trạm 32, Đoàn 559.

Những ngày đầu trong quân ngũ, Nguyễn Văn Thoát làm nhiệm vụ nuôi quân, giao liên và gùi hàng. Có những chuyến ông gùi 40–50kg, thậm chí có lần mang tới 70–80kg. Sau đó, ông chuyển sang công binh, trực tiếp tham gia mở đường và bảo đảm giao thông trên Trường Sơn.

Nhưng công việc khiến tên tuổi Nguyễn Văn Thoát được nhớ mãi lại là một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm:

tìm những quả bom chưa nổ.

Đi giữa những cái chết đang chờ phát nổ

Trên đường Trường Sơn, bom đạn không chỉ nguy hiểm ở khoảnh khắc nó rơi xuống.

Đáng sợ hơn là những quả bom nằm im dưới mặt đất.

Có quả bom nổ chậm.

Có quả bom từ trường.

Chúng có thể phát nổ bất cứ lúc nào, đặc biệt khi đoàn xe đi qua.

Vì vậy, Nguyễn Văn Thoát thường phải theo dõi nơi bom rơi, quan sát dấu vết, tìm và đánh dấu những quả bom chưa nổ.

Đó là công việc đòi hỏi sự tập trung gần như tuyệt đối.

Chỉ một bước chân sai.

Chỉ một phán đoán nhầm.

Cái giá có thể là mạng sống.

Theo lời kể của đồng đội, Thoát là người rất tỉ mỉ và quan sát kỹ lưỡng. Anh không để sót những quả bom chưa nổ nằm trên mặt đường, kể cả bom nổ chậm hay bom từ trường. Qua quá trình theo dõi, anh còn phát hiện được quy luật đánh phá của từng loại bom và tìm ra cách phá bom hiệu quả.

Một người lính đứng trước hiểm nguy để người khác được đi qua

Hãy thử hình dung con đường Trường Sơn lúc ấy.

Phía trước là chiến trường.

Phía sau là những đoàn xe đang chờ vận chuyển người và hàng.

Nhưng giữa con đường có thể là một quả bom chưa phát nổ.

Người lính như Nguyễn Văn Thoát phải đi trước đoàn xe, tìm kiếm nguy hiểm mà những người phía sau chưa thể nhìn thấy.

Nếu phát hiện bom, phải đánh dấu.

Nếu có thể phá, phải tìm cách phá.

Nếu chưa thể xử lý, phải cảnh báo để đoàn xe tránh.

Nói cách khác, ông đứng giữa cái chết và những người đang đi phía sau mình.

Và chính sự gan dạ, bình tĩnh cùng khả năng quan sát đặc biệt ấy đã giúp ông hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên tuyến Trường Sơn.

Người lính trẻ nằm lại ở Trường Sơn

Nguyễn Văn Thoát đã hy sinh ngày 8/3/1971, khi mới khoảng 26 tuổi. Tên ông sau đó được ghi trong danh sách các Anh hùng, liệt sĩ của Đoàn 559 và hiện phần mộ được ghi nhận tại Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn.

Một người con của Nông Thượng rời quê khi tuổi đời còn rất trẻ.

Ông không trở về.

Nhưng con đường Trường Sơn mà ông từng góp sức bảo vệ vẫn tiếp tục đi qua những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc chiến.

Câu chuyện của Nguyễn Văn Thoát đặc biệt ở chỗ:

Ông không đi tìm chiến công.
Ông đi tìm những quả bom.

Và mỗi quả bom được phát hiện là một mối nguy được lấy đi khỏi con đường.

Mỗi đoạn đường được bảo đảm là thêm một đoàn xe có thể tiếp tục tiến về phía trước.

“Có những người lính không đứng trước kẻ thù để chiến đấu, mà đứng trước hiểm nguy để đồng đội được bước qua.”

Nguyễn Văn Thoát đã làm công việc ấy trên Trường Sơn.

Ông đi trước những đoàn xe, đối mặt với những quả bom mà không ai biết lúc nào sẽ phát nổ, để những người phía sau có thể tiếp tục hành quân.

Một người lính trẻ của núi rừng Bắc Kạn đã nằm lại ở Trường Sơn, nhưng câu chuyện của ông nhắc chúng ta rằng: phía sau mỗi con đường được giữ thông là biết bao con người đã âm thầm đứng chắn giữa đồng đội và hiểm nguy.

Và có lẽ, đó chính là ý nghĩa đẹp nhất của hai chữ “người lính”:
không phải lúc nào cũng là người đi đầu để được nhìn thấy, mà là người sẵn sàng đi đầu để người khác được bình an.