NGUYỄN VĂN TRỖI - NGƯỜI TRÚT KHÚC TRÁNG CA DƯỚI CHÂN PHÁP TRƯỜNG
I. MỞ BÀI: TIẾNG SÉT GIỮA LÒNG ĐÔ THỊ
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bên cạnh những cuộc chiến đối đầu bằng pháo binh, bom đạn nơi rừng sâu, chiến trường sông nước, còn có một cuộc chiến khác cũng khốc liệt không kém: Cuộc chiến trong lòng đô thị miền Nam. Giữa lòng Sài Gòn bị kìm kẹp ngày ấy, hình ảnh người thợ điện trẻ tuổi Nguyễn Văn Trỗi ngẩng cao đầu bước ra pháp trường đã trở thành một biểu tượng bất tử. Anh chính là hiện thân của ngọn "lửa" thanh xuân rực cháy nhất, người đã biến khoảnh khắc tử hình của kẻ thù thành một bệ phóng của lòng yêu nước hướng đến tương lai.
II. THÂN BÀI: TỪ NGƯỜI THỢ ĐIỆN ĐẾN TƯỢNG ĐÀI BẤT TỬ
1. Trận đánh chưa thành và khí phách trong ngục tối
Nguyễn Văn Trỗi vốn là một người thợ điện quê ở Quảng Nam vào Sài Gòn sinh sống và hoạt động cách mạng bí mật trong tổ chức Biệt động Sài Gòn. Mùa xuân năm 1964, khi nhận nhiệm vụ đặt mìn ở cầu Công Lý để ám sát phái đoàn quân sự cao cấp của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu, anh đã bị địch bắt khi trận đánh chưa kịp hoàn thành.
Trong suốt những tháng ngày bị giam cầm và tra tấn dã man tại khám Chí Hòa, kẻ thù đã dùng mọi thủ đoạn nham hiểm nhất nhưng không thể khuất phục được ý chí của người thanh niên 24 tuổi. Anh nhận hết trách nhiệm về mình để bảo vệ tổ chức, bảo vệ đồng đội và luôn giữ một niềm tin tuyệt đối vào ngày chiến thắng của dân tộc.
2. 9 phút bất tử trước họng súng kẻ thù
Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, chính quyền Sài Gòn quyết định đưa anh Nguyễn Văn Trỗi ra xử bắn tại sân sau khám Chí Hòa. Kẻ thù muốn dùng cái chết của anh để răn đe phong trào cách mạng của quần chúng, nhưng họ đã hoàn toàn thất bại. Trước họng súng của quân thù, anh Trỗi không một chút run sợ.
Anh từ chối bịt mắt vì muốn nhìn thẳng vào họng súng, muốn nhìn thấy mảnh đất quê hương thân yêu đến giây phút cuối cùng. Anh dõng dạc vạch trần tội ác của đế quốc Mỹ trước các phóng viên trong và ngoài nước có mặt tại pháp trường.
Khi loạt đạn chuẩn bị nổ vang, anh đã hô lớn ba lần:
"Đả đảo đế quốc Mỹ!" "Việt Nam muôn năm!" "Hồ Chí Minh muôn năm!"
Chính khoảnh khắc ấy, loạt đạn nổ súng tước đi mạng sống của anh, nhưng lại làm cho tên tuổi của anh trường tồn mãi mãi. Nhà thơ Tố Hữu đã xúc động viết nên những câu thơ bất hủ trong bài thơ "Hãy nhớ lấy lời tôi":
"Có những phút làm nên lịch sử Có cái chết hóa thành bất tử Có những lời hơn mọi bài ca Có con người như chân lý sinh ra..."
III. KẾT BÀI: NGỌN LỬA TRUYỀN LẠI CHO THẾ HỆ MAI SAU
Anh Nguyễn Văn Trỗi ra đi khi tuổi đời còn quá trẻ, hạnh phúc lứa đôi với người vợ hiền vừa mới chớm nở được vài tháng. Thế nhưng, sự hy sinh của anh đã thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh của thanh niên, sinh viên trên toàn thế giới thời bấy giờ, từ Sài Gòn đến tận đất nước Cuba xa xôi.
