NGUYỄN VIẾT XUÂN: "LỜI HÔ TRÊN MÂM PHÁO" VÀ TƯỢNG ĐÀI BẤT TỬ

Câu chuyện lịch sử: Khúc anh hùng ca vùng đất lửa Quảng Bình

1. Từ người con vùng quê Vĩnh Phúc đến người chiến sĩ Điện Biên

Nguyễn Viết Xuân sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Tuổi thơ ông trải qua nhiều đắng cay: năm 7 tuổi đã phải đi ở đợ cho địa chủ, chịu đủ cảnh bóc lột, hành hạ.

Năm 1952, khi phong trào kháng chiến chống Pháp lên cao, người thanh niên 19 tuổi Nguyễn Viết Xuân trốn gia đình hăng hái xung phong nhập ngũ. Ông được biên chế vào đơn vị pháo cao xạ và tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử (1954), góp phần cùng đồng đội khống chế vùng trời, hạ gục nhiều máy bay Pháp.

Trải qua nhiều năm tháng tôi luyện trong quân ngũ, với bản lĩnh vững vàng và tinh thần trách nhiệm cao, ông dần trưởng thành và giữ chức vụ Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14, Trung đoàn Pháo cao xạ 280 (Sư đoàn 367).

2. Trận chiến sinh tử ngày 18/11/1964

Sau Sự kiện Vịnh Bắc Bộ tháng 8/1964, đế quốc Mỹ bắt đầu leo thang chiến tranh, dùng không quân đánh phá ác liệt các tỉnh miền Bắc, đặc biệt là dải đất miền Trung nhằm cắt đứt tuyến đường tiếp tế cho chiến trường miền Nam.

Sáng ngày 18/11/1964, Đại đội pháo cao xạ của Nguyễn Viết Xuân nhận nhiệm vụ bảo vệ vùng trời Cha Lo (huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình)—một vị trí chiến lược quan trọng trên Đường 12.

Bất ngờ, Mỹ huy động nhiều tốp máy bay phản lực hiện đại lao vào đánh phá trận địa. Chúng thay nhau lao xuống cắt bom, phóng tên lửa và xả đạn dữ dội nhằm dập tắt các họng pháo của quân ta. Trận địa khói bốc nghi ngút, đất đá cày xới. Trước tình thế hiểm nghèo, Nguyễn Viết Xuân bình tĩnh rời khỏi hầm chỉ huy, bước lên vị trí cao trên mâm pháo để trực tiếp quan sát, động viên tinh thần chiến sĩ và chỉ huy bắn trả trả đũa kẻ thù.

3. Lời hô bất tử rung chuyển bầu trời

Trong một đợt oanh tạc tàn khốc của địch, một mảnh đạn tên lửa đã găm trúng người Nguyễn Viết Xuân, làm nát đùi phải của ông. Máu phun ra xối xả, thân mình ông quỵ xuống ngay trên mâm pháo.

Các chiến sĩ y tá vội lao tới định đưa ông rút về hầm cứu chữa, nhưng Nguyễn Viết Xuân kiên quyết từ chối. Ông yêu cầu y tá dùng dây xiết chặt vết thương để cầm máu tạm thời, rồi dùng hết sức lực còn lại đứng tựa vào thành mâm pháo, tiếp tục cầm cờ chỉ huy.

Nhìn thấy máy bay địch lại đảo vòng chuẩn bị lao xuống bổ nhào, Nguyễn Viết Xuân dồn toàn bộ khí tiết và niềm tin chiến thắng vào lồng ngực, cất tiếng hô lớn vang động cả góc rừng:

"Nhằm thẳng quân thù mà bắn!"

Mệnh lệnh đanh thép ấy vang lên giữa tiếng nổ chát chúa của bom đạn như một ngọn lửa bùng cháy, xua tan mọi đau thương và sợ hãi. Toàn đại đội như được tiếp thêm sức mạnh phi thường, các khẩu đội pháo liên tục nhả đạn điên cuồng vào đội hình địch, bắn rơi 3 máy bay Mỹ và đánh đuổi toàn bộ bầy "sắt thép" của kẻ thù ra khỏi vùng trời.

Do vết thương quá nặng và mất máu nhiều, Nguyễn Viết Xuân đã hy sinh ngay sau trận đánh, khi mới 31 tuổi.

Tượng đài sống trong lòng dân tộc

Khí tiết lẫm liệt và lời hô bất tử của Nguyễn Viết Xuân đã nhanh chóng lan truyền khắp các mặt trận, trở thành khẩu hiệu hành động, mười triệu người như một của Quân chủng Phòng không - Không quân và toàn thể Quân đội Nhân dân Việt Nam trong suốt thời kỳ chống Mỹ.

• Năm 1967: Nguyễn Viết Xuân được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

• Hình ảnh người chiến sĩ chính trị viên kiên cường "tựa mâm pháo chỉ huy" đã trở thành nguồn cảm hứng sáng tác cho nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật, âm nhạc kinh điển (như bài hát Cùng anh tiến quân trên đường dài của nhạc sĩ Huy Du).