Nhân chứng lịch sử - Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Suốt

Nguyễn Thị Suốt là một trong những hình tượng tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tên tuổi của mẹ gắn liền với dòng sông Nhật Lệ hiền hòa nhưng cũng đầy bom đạn, nơi mẹ ngày đêm chèo đò đưa bộ đội, thanh niên xung phong và vũ khí qua sông, góp phần quan trọng vào công cuộc bảo vệ và chi viện cho chiến trường miền Nam. Cuộc đời mẹ là bản anh hùng ca giản dị mà cao đẹp, thể hiện trọn vẹn phẩm chất “anh hùng – bất khuất – trung hậu – đảm đang” của phụ nữ Việt Nam. Nguyễn Thị Suốt sinh năm 1908 tại xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới (nay thuộc thành phố Đồng Hới), tỉnh Quảng Bình. Sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo ven biển, từ nhỏ mẹ đã quen với cuộc sống lam lũ, vất vả gắn liền với sóng nước. Tuổi thơ của mẹ là những ngày theo cha mẹ ra khơi, tập chèo thuyền, thả lưới, quen với con nước lớn ròng của sông Nhật Lệ. Chính môi trường sống ấy đã rèn luyện cho mẹ sức khỏe dẻo dai, ý chí bền bỉ và kỹ năng chèo chống thành thạo – những yếu tố sau này trở thành “vũ khí” đặc biệt trong cuộc kháng chiến. Cuộc đời riêng của mẹ cũng trải qua nhiều mất mát. Chồng mẹ mất sớm, một mình mẹ tần tảo nuôi con giữa hoàn cảnh khó khăn. Tuy vậy, mẹ luôn giữ vững tinh thần yêu nước và niềm tin vào cách mạng. Khi đất nước bước vào thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp rồi sau đó là đế quốc Mỹ, mảnh đất Quảng Bình – nơi được ví như “tuyến lửa” – trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt. Đồng Hới và vùng cửa sông Nhật Lệ liên tục hứng chịu bom đạn nhằm cắt đứt tuyến chi viện từ Bắc vào Nam. Trong hoàn cảnh ấy, những người dân bình thường như mẹ Suốt đã trở thành những chiến sĩ không quân hàm, không súng đạn, nhưng mang trong mình lòng dũng cảm phi thường. Năm 1964, khi không quân Mỹ bắt đầu leo thang đánh phá miền Bắc, đặc biệt là các tuyến giao thông huyết mạch ở Quảng Bình, nhu cầu vận chuyển người và hàng hóa qua sông Nhật Lệ trở nên cấp thiết. Trước tình hình đó, dù tuổi đã ngoài 50, mẹ Suốt tình nguyện tham gia đội vận tải đường sông của địa phương. Công việc của mẹ là chèo đò đưa bộ đội, thương binh, thanh niên xung phong và vũ khí qua sông trong điều kiện vô cùng nguy hiểm. Ban ngày, máy bay địch quần thảo; ban đêm, pháo sáng rực trời, bom nổ liên hồi. Dòng sông hiền hòa bỗng chốc trở thành “tọa độ lửa”. Không quản hiểm nguy, mẹ Suốt vẫn bình tĩnh chèo lái con đò nhỏ vượt qua làn bom đạn. Có những hôm, vừa cập bờ thì máy bay ập đến, mẹ phải nhanh chóng đưa thuyền ẩn nấp rồi lại tiếp tục chuyến đi dang dở. Nhiều lần bom nổ sát mép nước, sóng xô mạnh khiến con đò chao đảo, nhưng mẹ vẫn giữ vững tay chèo. Hình ảnh người phụ nữ tóc bạc phơ, thân hình nhỏ bé nhưng kiên cường giữa khói lửa chiến tranh đã trở thành biểu tượng sống động của tinh thần bất khuất. Trong suốt những năm tháng ác liệt, mẹ đã thực hiện hàng nghìn chuyến đò an toàn. Không chỉ đơn thuần là người lái đò, mẹ còn là chỗ dựa tinh thần cho các chiến sĩ trẻ. Mỗi khi bộ đội xuống thuyền, mẹ thường động viên: “Các con cứ yên tâm, có mẹ đây!”. Lời nói giản dị ấy tiếp thêm sức mạnh cho biết bao người trước giờ ra trận. Đối với mẹ, mỗi chuyến đò không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm thiêng liêng với Tổ quốc. Sự dũng cảm và cống hiến thầm lặng của mẹ nhanh chóng được đồng đội và nhân dân ghi nhận. Năm 1967, mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân. Đây là phần thưởng cao quý dành cho những cá nhân có thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Tuy được tôn vinh, mẹ vẫn giữ lối sống khiêm nhường, giản dị như bao người dân lao động khác. Tiếc thay, năm 1968, trong một trận ném bom ác liệt của không quân Mỹ xuống khu vực bến đò Nhật Lệ, mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ. Sự ra đi của mẹ để lại niềm tiếc thương vô hạn cho gia đình và nhân dân địa phương. Tuy nhiên, cái chết ấy không làm hình ảnh mẹ phai mờ, mà càng làm sáng thêm tấm gương hy sinh vì Tổ quốc. Sau ngày đất nước thống nhất, tên tuổi mẹ Suốt được nhắc đến trong nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật. Nhà thơ Tố Hữu đã viết bài thơ “Mẹ Suốt” với những câu thơ đầy xúc động, khắc họa hình ảnh người mẹ chèo đò giữa mưa bom bão đạn. Bài thơ góp phần đưa hình tượng mẹ trở thành biểu tượng chung của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh – những con người bình dị mà phi thường. Ngày nay, tại thành phố Đồng Hới, bên bờ sông Nhật Lệ, tượng đài mẹ Suốt được dựng lên trang trọng. Hình ảnh mẹ tay chèo vững vàng giữa sóng nước nhắc nhở các thế hệ hôm nay về một thời máu lửa và về lòng yêu nước sâu sắc của nhân dân Quảng Bình. Du khách khi đến đây đều dừng lại trước tượng đài để tưởng niệm và tri ân. Cuộc đời Nguyễn Thị Suốt không phải là câu chuyện của những chiến công vang dội nơi chiến trường lớn, mà là bản anh hùng ca của một người mẹ bình thường làm nên điều phi thường. Mẹ không cầm súng, không trực tiếp chiến đấu, nhưng mỗi chuyến đò của mẹ là một lần đối mặt với cái chết. Từ thân thế nghèo khó đến những năm tháng cống hiến không ngừng nghỉ, mẹ đã sống trọn vẹn cho quê hương, đất nước. Tấm gương của mẹ để lại nhiều bài học sâu sắc cho thế hệ trẻ hôm nay: bài học về lòng yêu nước bắt nguồn từ những việc làm cụ thể; bài học về sự dũng cảm, kiên trì trước khó khăn; và bài học về tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Trong thời bình, chúng ta không còn phải chèo đò giữa bom rơi, nhưng vẫn cần giữ trong tim ngọn lửa nhiệt huyết, sẵn sàng cống hiến cho sự phát triển của đất nước. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày mẹ hy sinh, dòng sông Nhật Lệ vẫn hiền hòa chảy. Nhưng mỗi khi nhắc đến con sông ấy, người ta lại nhớ đến hình bóng người mẹ tóc bạc, tay chèo vững chãi giữa khói lửa chiến tranh. Nguyễn Thị Suốt mãi mãi là biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam – một bà mẹ Việt Nam anh hùng đã hiến dâng trọn đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc