Nhân dân làng K130

NHÂN DÂN LÀNG K130

Câu chuyện về những người dân giữ đường dưới mưa bom

4

Đêm xuống trên vùng đất Quảng Bình.

Tiếng máy bay vọng từ phía biển vào.

Những người dân trong làng đã quen với âm thanh ấy.

Nhưng tối hôm đó, không ai đi ngủ.

Bởi tuyến đường phía trước vừa bị đánh phá.

Đoàn xe đang chờ.

Con đường phải được thông trước khi trời sáng.

Một cụ già chống gậy bước ra khỏi nhà:

— Bom dứt chưa?

Một thanh niên đáp:

— Vẫn còn tiếng máy bay.

Cụ nhìn về phía con đường.

— Thế thì chờ.

— Chờ làm gì hả cụ?

Cụ nói:

— Bom vừa dứt là mình ra đường.

Đó là những con người của làng K130 — một địa danh gắn với câu chuyện về nhân dân Quảng Bình đã bám đường, giữ đường và góp sức bảo đảm giao thông trong những năm chiến tranh.

1. Con số 130

Tên gọi K130 gắn với một sự kiện đặc biệt trên tuyến đường vận tải qua Quảng Bình.

Trong những năm chiến tranh, bom đạn đánh phá liên tục các tuyến giao thông.

Đường bị cắt.

Cầu bị phá.

Hố bom xuất hiện khắp nơi.

Để giữ cho xe qua được, lực lượng giao thông và nhân dân địa phương phải liên tục sửa chữa.

Có những lúc, người dân không còn phân biệt:

Đây là việc của bộ đội hay việc của dân?

Bởi nếu đường bị tắc, cả làng đều bị ảnh hưởng.

Và nếu đường thông, những chuyến xe có thể tiếp tục đi về phía trước.

2. Một buổi chiều không có tiếng trẻ con

Trong làng, trẻ em thường chơi quanh sân.

Nhưng khi có máy bay, người lớn lập tức gọi:

— Các con xuống hầm!

Những đứa trẻ chạy xuống.

Mẹ chúng đi sau.

Cha chúng ra kiểm tra đường.

Một người mẹ ôm con vào lòng.

Đứa bé hỏi:

— Mẹ ơi, sao ngày nào cũng có máy bay?

Người mẹ trả lời:

— Vì ngoài kia có người đang cần con đường này.

Đứa trẻ chưa hiểu.

Nó chỉ biết mỗi khi máy bay đến, mẹ lại ôm nó thật chặt.

3. Sau tiếng bom

Một trận bom vừa dứt.

Khói phủ kín con đường.

Mặt đất rung lên.

Những hố bom sâu hoắm xuất hiện giữa tuyến.

Một người đàn ông chạy ra:

— Đường bị đứt rồi!

Một phụ nữ xắn quần:

— Đưa cuốc đây.

Một cụ già mang theo chiếc xẻng.

Một thanh niên vác tre.

Không ai bảo ai.

Họ cùng lao ra.

Người xúc đất.

Người lấp hố.

Người chặt cây làm cọc.

Người san mặt đường.

Có người vừa làm vừa nhìn lên trời.

Bất cứ lúc nào máy bay cũng có thể quay lại.

Nhưng họ vẫn làm.

4. Người mẹ và chiếc khăn

Có một người mẹ tên bà Lý.

Con trai bà đang ở đơn vị vận tải.

Mỗi lần đoàn xe đi qua, bà thường đứng bên đường.

Bà không biết con mình có nằm trong đoàn xe hay không.

Nhưng bà vẫn đứng.

Một lần, sau trận bom, một chiến sĩ trẻ bị thương chạy qua.

Bà đưa cho anh chiếc khăn:

— Lau mặt đi con.

Anh nhận lấy.

— Cháu cảm ơn bác.

Bà hỏi:

— Đơn vị cháu đi đâu?

Anh chỉ về phía trước:

— Qua bên kia.

Bà gật đầu.

— Thế thì đi đi.

Anh nhìn bà:

— Bác không sợ bom sao?

Bà cười:

— Sợ chứ.

Rồi bà nhìn con đường:

— Nhưng các chú còn phải đi.

5. Làng không còn làng

Có những thời điểm, nhà cửa trong làng bị bom phá.

Mái nhà sập.

Vườn cây cháy.

Ruộng đồng bị cày xới.

Nhưng sáng hôm sau, người dân lại trở về.

Họ sửa nhà.

Dọn đường.

Trồng lại cây.

Và tiếp tục cuộc sống.

Có người nói:

— Sao không đi nơi khác?

Một cụ già trả lời:

— Đây là quê mình.

Rồi cụ chỉ về phía con đường:

— Với lại, con đường này còn cần người.

6. Đêm xe qua làng

Một đêm trời mưa.

Đoàn xe từ xa tiến đến.

Ánh đèn được che kín.

Những chiếc xe lặng lẽ bò qua.

Người dân đứng hai bên đường.

Không ai nói lớn.

Họ chỉ ra hiệu.

Có chỗ đường trơn, người dân đứng giữa bùn để hướng dẫn xe.

Một chiếc xe bị sa xuống hố.

Mấy thanh niên lập tức chạy tới.

— Cố lên!

Họ dùng dây kéo.

Người lái xe nổ máy.

Bánh xe quay.

Bùn đất bắn đầy người.

Cuối cùng chiếc xe thoát ra.

Người lái xe thò đầu khỏi cửa:

— Cảm ơn bà con!

Một người dân cười:

— Đi đi chú!

— Đường còn dài.

7. Điều người dân K130 hiểu

Họ hiểu rằng mình không phải những người trực tiếp cầm súng ở chiến trường.

Nhưng họ có thể làm một việc khác:

giữ cho con đường sống.

Một con đường thông có nghĩa là:

Hàng hóa đến được nơi cần đến.

Bộ đội được tiếp tế.

Xe vận tải tiếp tục hành quân.

Những người ở phía trước biết rằng phía sau mình có hàng triệu người đang góp sức.

Vì vậy, những người dân K130 không coi công việc của mình là điều gì quá lớn lao.

Họ chỉ nói:

“Việc của làng thì làng làm.”

8. Một buổi sáng sau chiến tranh

Chiến tranh kết thúc.

Tiếng máy bay không còn.

Con đường được xây dựng lại.

Những chiếc xe dân sự đi qua.

Trẻ em trở lại trường.

Ruộng đồng lại xanh.

Một người cựu chiến binh trở về thăm K130.

Ông gặp một bà cụ đang ngồi trước hiên.

Ông hỏi:

— Bác còn nhớ những năm trước không?

Bà cười:

— Nhớ chứ.

— Bác có sợ không?

Bà nhìn con đường.

— Sợ.

— Thế sao bác vẫn ở lại?

Bà trả lời:

— Vì lúc ấy ai cũng nghĩ như nhau.

— Nghĩ gì ạ?

Bà nhìn về phía những chiếc xe đang chạy.

— Nếu mình không làm, ai làm?

9. Những người bình thường làm nên điều phi thường

Ngày nay, trẻ em lớn lên ở K130 có thể không biết hết những đêm bom đạn mà cha ông từng trải qua.

Chúng chỉ thấy:

Một con đường.

Những ngôi nhà.

Những cánh đồng.

Những hàng cây.

Nhưng dưới lớp đất bình yên ấy từng có mồ hôi của biết bao người.

Có những bàn tay đã đào đất.

Có những đôi vai đã vác đá.

Có những người mẹ đã đưa nước cho bộ đội.

Có những cụ già thức suốt đêm.

Có những thanh niên lao ra đường ngay khi bom vừa dứt.

Họ không có quân hàm.

Không có huy chương trên ngực.

Nhưng họ đã làm một việc mà lịch sử không thể quên:

giữ cho con đường không bị khuất phục.

LỜI KẾT

Câu chuyện về làng K130 không chỉ là câu chuyện về một địa danh.

Đó là câu chuyện về sức mạnh của nhân dân.

Trong chiến tranh, có những người ở tuyến đầu cầm súng.

Có những người ở phía sau sản xuất lương thực.

Có những người mở đường.

Có những người giữ kho.

Và có những người dân bình dị chỉ làm một việc:

Sau mỗi trận bom, lại bước ra đường và sửa lại những gì bom đã phá.

Bom có thể phá một con đường trong vài phút.
Nhưng để làm cho con đường ấy sống lại, cần đến hàng trăm bàn tay.

Những bàn tay ấy thuộc về nhân dân.

Và tại K130, họ đã chứng minh một điều giản dị mà sâu sắc:

Khi Tổ quốc cần, không có người dân nào đứng ngoài cuộc.

Họ không tự gọi mình là anh hùng.

Họ chỉ gọi nhau:

“Bà con mình.”

Rồi cùng nhau lấp hố bom.

Cùng nhau mở đường.

Cùng nhau tiễn những đoàn xe đi qua.

Và cùng nhau chờ ngày tiếng bom biến mất.

Ngày hôm nay, mỗi chiếc xe bình yên đi qua con đường ấy chính là một lời tri ân thầm lặng dành cho những người dân K130 — những con người đã dùng chính đôi bàn tay của mình để nối liền con đường giữa những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh.