NHẬT ĐẢO CHÍNH PHÁP 9/3/1945
: Bối cảnh chiến tranh → đảo chính → khủng hoảng chính trị → hành động của Đảng → ý nghĩa
Trong những năm cuối của Chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình thế giới có nhiều biến động lớn. Ở châu Á, phát xít Nhật đang trong giai đoạn suy yếu sau nhiều thất bại liên tiếp. Trong khi đó, tại Đông Dương, Nhật vẫn duy trì sự hiện diện nhưng lại để thực dân Pháp tiếp tục cai trị bộ máy hành chính.
Sự tồn tại song song của hai thế lực này tạo nên một tình trạng “một cổ hai tròng” đối với nhân dân Việt Nam. Người dân vừa phải chịu sự bóc lột của thực dân Pháp, vừa bị quân Nhật vơ vét tài nguyên phục vụ chiến tranh.
Đặc biệt, vào cuối năm 1944 – đầu năm 1945, nạn đói khủng khiếp xảy ra ở miền Bắc Việt Nam, khiến hơn 2 triệu người chết. Đây là hậu quả trực tiếp của chính sách vơ vét lúa gạo của Nhật và Pháp.
Trong bối cảnh đó, mâu thuẫn giữa Nhật và Pháp ngày càng gay gắt. Nhật lo sợ Pháp sẽ quay sang ủng hộ phe Đồng minh, nên quyết định hành động trước.
Đêm ngày 9/3/1945, Nhật tiến hành cuộc đảo chính trên toàn Đông Dương.
Quân Nhật bất ngờ tấn công các cơ quan của Pháp, nhanh chóng đánh bại lực lượng này.
Chính quyền thực dân Pháp ở Đông Dương hoàn toàn sụp đổ.
Sau cuộc đảo chính, Nhật dựng lên chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim nhằm tiếp tục kiểm soát tình hình.
Tuy nhiên, đây chỉ là một chính quyền yếu ớt, không có thực quyền.
Trước biến cố này, Đảng Cộng sản Đông Dương đã nhanh chóng nhận định tình hình.
Đảng xác định rằng:
Kẻ thù chính lúc này là phát xít Nhật
Thời cơ cách mạng đang đến gần
Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã ra chỉ thị nổi tiếng: “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”.
Chỉ thị này đã kịp thời định hướng cho phong trào cách mạng.
Phong trào đấu tranh của nhân dân phát triển mạnh mẽ.
Ở nhiều nơi, nhân dân nổi dậy phá kho thóc của Nhật để cứu đói.
Các đội tự vệ, du kích được thành lập và mở rộng.
Chính quyền cách mạng từng bước được xây dựng ở một số địa phương.
Đây chính là giai đoạn “khởi nghĩa từng phần”, tạo tiền đề cho Tổng khởi nghĩa sau này.
Nhật đảo chính Pháp đã làm cho hệ thống cai trị cũ bị tan rã, tạo ra khoảng trống quyền lực.
Đây là điều kiện thuận lợi để cách mạng Việt Nam phát triển nhanh chóng.
Sự kiện này được coi là bước ngoặt trực tiếp dẫn đến Cách mạng tháng Tám năm 1945.
