NHỮNG CÂU CHUYỆN ĐÃ ĐI QUA - ĐẠI ĐỘI 915 THÁI NGUYÊN

KHÚC TRÁNG CA ĐẠI ĐỘI 915: NHỮNG ĐÓA HOA XỨ TRÀ TRONG ĐÊM BOM ĐỊNH MỆNH VÀ NỖI NIỀM THỜI BÌNH TRÊN THỦ ĐÔ GIÓ NGÀN

Mảnh đất Thái Nguyên – thủ đô gió ngàn, ATK chiến khu lịch sử – không chỉ là cái nôi che chở cho cách mạng trong những năm tháng kháng chiến trường kỳ, mà còn là một "tọa độ lửa" khốc liệt ghi dấu những hy sinh oanh liệt của thế hệ thanh niên xung phong (TNXP). Nếu dải đất miền Trung có Truông Bồn, Ngã ba Đồng Lộc thì giữa lòng thành phố thép Thái Nguyên, địa danh ga Lưu Xá đã trở thành một chứng tích vĩ đại, nơi máu xương của 60 chiến sĩ Đại đội 915 đã hòa vào lòng đất mẹ vào một đêm mùa đông rực lửa.

Đêm Giáng sinh định mệnh tại "chảo lửa" Lưu Xá

Vào những ngày cuối tháng 12 năm 1972, khi đế quốc Mỹ điên cuồng thực hiện chiến dịch tập kích đường không bằng pháo đài bay B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng và Thái Nguyên, ga Lưu Xá (phường Gia Sàng, TP. Thái Nguyên) trở thành cái gai trong mắt địch. Đây là nút giao thông huyết mạch, nơi tồn đọng hàng vạn tấn hàng hóa viện trợ quốc tế đang chờ trung chuyển để chi viện cho tiền tuyến miền Nam.

Giữa mưa bom bão đạn, các chiến sĩ TNXP Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái đã nhận mệnh nhiệm vụ khẩn cấp: Giải tỏa hàng hóa ra khỏi khu vực nguy hiểm. Ngày 24/12/1972 – một ngày mùa đông lạnh cắt da cắt thịt và cũng là đêm Giáng sinh – những chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi ấy đã gạt phắt đi sự mệt mỏi, làm việc liên tục như những con thoi từ mờ sáng để bốc xếp từng bao gạo, kiện hàng.

Lúc chập tối, khi công việc vừa tạm hoàn thành, cả đại đội chưa kịp ăn bữa cơm chiều thì còi báo động rú vang. Tiếng gầm rú xé toạc bầu trời của pháo đài bay B-52 ập đến. 60 chiến sĩ TNXP cùng các cán bộ, chiến sĩ giao thông bưu điện đã nhanh chóng lánh vào khu hầm tránh bom lớn tại gia đình một người dân gần ga. Nhưng trớ trêu thay, những loạt bom rải thảm có sức hủy diệt khủng khiếp của Mỹ đã đánh trúng căn hầm.

Căn hầm sập xuống. Khói bụi, gạch đá và áp lực bom kinh hoàng đã cướp đi sinh mạng của 60 chiến sĩ TNXP chỉ trong một khoảnh khắc. Họ ngã xuống khi tuổi đời còn quá trẻ, phần lớn là những cô gái dân tộc Tày, Nùng, Dao, Cao Lan mới rời bản làng lên đường phục vụ Tổ quốc. Họ hy sinh khi đất nước chỉ còn cách ngày Mỹ tuyên bố ngừng ném bom miền Bắc đúng một tuần lễ.

Ký ức kinh hoàng dưới lòng hầm sập

Cũng giống như những dòng ký ức rợn người của cựu binh Nguyễn Văn Ngọc nơi chiến trường Quảng Trị, công tác cứu hộ và bới tìm thi thể đồng đội sau đêm 24/12 tại ga Lưu Xá là một vết thương hằn sâu, cào xé tâm can những người ở lại.

Bà Nguyễn Thị Nhung, một trong những cựu TNXP may mắn sống sót nhờ ở hầm khác, mỗi lần nhớ lại đêm định mệnh ấy vẫn không giấu nổi những giọt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo. Trong bóng đêm mịt mùng, tiếng khóc nghẹn, tiếng gọi nhau khản đặc hòa lẫn với mùi thuốc súng và mùi máu tanh nồng. Người ta dùng cuốc, xẻng, và cả những đôi bàn tay trần rớm máu để bới từng tảng bê tông, gạt từng lớp đất đá với hy vọng mong manh tìm thấy một hơi thở của đồng đội.

Nhiều thi thể khi được đưa lên không còn nguyên vẹn, quần áo rách bươm, mái tóc dài của các cô gái trẻ bết chặt trong bùn đất. Những người anh em mới vài giờ trước còn chia nhau ngụm nước, còn cười đùa tinh nghịch, giờ nằm xếp hàng lặng lẽ cạnh nhau. Đó là một sự thật khốc liệt, trần trụi của chiến tranh mà không một trang văn hư cấu nào có thể diễn tả hết nỗi đau thương.

Người thương binh chống nạng gỗ đi tìm danh tính cho đồng đội

Chiến tranh kết thúc, những người may mắn bước ra khỏi căn hầm sập năm ấy trở về với đời thường, nhưng tâm hồn họ vẫn vĩnh viễn bỏ lại một phần nơi ga Lưu Xá. Tiêu biểu cho tinh thần kiên trung ấy là ông Lê Huy Linh – cựu TNXP Đại đội 915, một thương binh nặng với tỷ lệ thương tật 1/4.

Vụ nổ kinh hoàng đã tước đi của ông một chiếc chân và để lại vô số mảnh bom găm sâu trong cơ thể, gây nên những cơn đau nhức nhối mỗi khi trái gió trở trời. Thế nhưng, nỗi đau thể xác không bằng nỗi đau đau đáu trong lòng: “Tại sao mình được sống, còn đồng đội phải nằm lại?”.

Suốt gần nửa thế kỷ qua, bất chấp đôi chân không lành lặn và chiếc nạng gỗ sờn mòn, ông Linh đã lặn lội khắp các bản làng xa xôi từ Thái Nguyên ngược lên Bắc Kạn. Ông đi tìm lại những nhân chứng còn sống, thu thập thông tin, lập lại danh sách và xác minh nhân thân cho từng người đồng đội đã khuất. Hành trình của ông là cuộc chạy đua với thời gian để đòi lại sự công bằng, giúp gia đình các liệt sĩ nhận được những chế độ tri ân xứng đáng từ Nhà nước. Chính ông và những cựu binh năm xưa đã góp một phần công sức to lớn để hồi sinh ký ức về Đại đội 915, biến ga Lưu Xá từ một đống đổ nát hoang tàn trở thành Khu di tích lịch sử Quốc gia linh thiêng như ngày nay.

Năm mươi tư năm đã trôi qua kể từ đêm Giáng sinh rực lửa năm 1972, mảnh đất Lưu Xá năm xưa nay đã thay da đổi thịt, xanh tươi và trù phú. Những người con Bắc Thái năm ấy không kịp để lại một bức chân dung trọn vẹn, không đòi hỏi người đời phải nhớ mặt đặt tên, nhưng sự hy sinh của họ đã tạc vào dáng đứng của quê hương Thái Nguyên một tượng đài bất tử.

Kính cẩn nghiêng mình trước 60 linh hồn liệt sĩ Đại đội 915 và những cựu binh già vẫn đang lặng lẽ cống hiến giữa đời thường chính là cách để thế hệ hôm nay hiểu rằng: Mỗi tấc đất hòa bình dưới chân chúng ta đều đã được thấm đẫm bằng một phần xương máu, thanh xuân và cả những giọt nước mắt hậu chiến âm thầm.