NHỮNG CÂU CHUYỆN ĐÃ ĐI QUA - NHẶT XƯƠNG THỊT ĐỒNG ĐỘI GIỮA CHIẾN TRANH TÀN KHỐC

"ĐỪNG KỂ TÊN TÔI": KÝ ỨC TRẦN TRỤI VỀ SỰ SỐNG, CÁI CHẾT VÀ KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ CỦA MỘT THẾ HỆ ANH HÙNG

Có những trang sử được viết bằng mực, nhưng cũng có những trang sử được đúc tạc bằng chính xương máu và những nỗi đau không thể nào nguôi ngoai của những người trong cuộc. Trong cuốn sách ký sự lịch sử "Đừng kể tên tôi", độc giả không tìm thấy những lời ngợi ca hoa mỹ, mà chỉ có tiếng lòng run rẩy, chân thực đến gai người của những cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong (TNXP). Họ – những chứng nhân lịch sử – đã lật lại ký ức để kể về một thời đại mà lằn ranh giữa sự sống và cái chết chỉ mỏng như một sợi tóc.

"Chúng tôi rất sợ chết" – Sự thật đằng sau lòng quả cảm

Trong tâm thức của nhiều thế hệ, người lính ra trận luôn gắn liền với hình ảnh kiên cường, "coi cái chết nhẹ tựa lông hồng". Thế nhưng, câu chuyện của ông Nguyễn Tâm Cớn (Tổ trưởng tổ phá bom thuộc Đại đội 317, Đội 65 - Tổng đội TNXP Nghệ An) đã mang đến một góc nhìn hoàn toàn khác, nhân bản và thực tế hơn rất nhiều.

Đầu năm 1968, khi đế quốc Mỹ điên cuồng rải thảm bom từ trường – loại vũ khí giết người man rợ tự động phát nổ khi hút kim loại – ông Cớn và đồng đội đã chủ động nhận nhiệm vụ cảm tử: Phá bom mở đường. Không chờ công binh, cứ bom rơi xuống là họ ôm thuốc nổ trườn vào bãi chết, bởi họ biết: “Phá sớm thì chị em ra san lấp đường sớm, xe thông đường sớm”.

Đứng trước họng súng của tử thần, ông Cớn thẳng thắn thừa nhận:

“Chúng tôi không sợ chết? Đừng nghĩ vậy. Chúng tôi rất sợ chết. Sống trong bom đạn suốt ngày đêm nỗi sợ chết càng mạnh hơn. Ai đó nói không sợ chết tôi nghĩ là họ nói cho qua chuyện. Cái chết lúc nào cũng bay lượn trên đầu”.

Nỗi sợ hãi ấy là bản năng sinh học của con người. Nhưng điều khiến họ trở nên vĩ đại chính là việc họ biết sợ chết, nhưng họ không trốn tránh. Họ vượt qua nỗi sợ hãi cốt tủy ấy bằng tình yêu đồng đội, bằng mệnh lệnh thiêng liêng từ tiền tuyến để tiếp tục lao vào hiểm nguy.

Nỗi đau nghẹn thắt nơi vĩ tuyến và trận đánh tuổi 17

Nếu sự hy sinh của tổ phá bom là cuộc đấu trí cân não với tử thần, thì ký ức của ông Nguyễn Văn Ngọc (Cựu chiến binh Trung đoàn 9, Sư đoàn 320) lại là một bức tranh khốc liệt đến mức không một trang văn học hư cấu nào có thể chạm tới.

Năm ấy, Nguyễn Văn Ngọc mới 17 tuổi, đang trải qua trận đánh thứ 10 của cuộc đời mình. Trong một đêm hành quân, trận cuồng phong bom B-52 của Mỹ bất ngờ dội xuống cắt ngang đội hình. Ông Ngọc bị hất tung lên ngọn cây, rơi xuống đất, máu từ mũi từ miệng tuôn ra xối xả mà cứ ngỡ là mồ hôi. Ông may mắn sống sót, nhưng toàn bộ Ban chỉ huy đại đội 11 của ông đã bị xóa sổ chỉ trong vài phút.

Công việc đau đớn và ám ảnh nhất của người lính sau trận bom không phải là cầm súng bắn trả kẻ thù, mà là đi nhặt lại phần xương thịt của đồng đội trong đêm tối mịt mùng:

“Nhìn lên ngọn cây là ruột. Xuống dưới khe là chân. Bên kia sườn núi là đầu... 58 phần xương thịt chia ra tương đối đồng đều. Không cần khớp. Không cần đầy đủ. Không cần. Không thể. Trải tăng, trải ni lông. Bốc thịt bốc xương vào. 58 ngôi mộ...”

Những dòng hồi ức khiến người đọc phải lặng người, nghẹn ngào trước cái giá quá đắt của hai chữ "Hòa bình". Những chàng trai tuổi mười bảy phải tự tay nhặt nhạnh từng mảnh hình hài của những người vừa mới vài giờ trước còn cười nói bên mình, xếp họ vào những ngôi mộ không trọn vẹn. Đó là vết thương lòng rỉ máu suốt đời của những người lính già.

Người về từ Truông Bồn: "Tôi không buông xuôi!"

Chiến trường không chỉ có súng đạn của nam giới, mà còn có những đóa hoa gan góc của những người con gái TNXP. Câu chuyện của bà Trần Thị Thông (Tiểu đội trưởng đội 2, Đại đội 317) – người sống sót duy nhất sau trận bom hủy diệt tại "tọa độ chết" Truông Bồn – là minh chứng cho tinh thần kiên trung bất khuất của người phụ nữ Việt Nam.

Được phân công làm công việc nấu ăn an toàn ở hậu phương, nhưng cô gái trẻ ngày ấy lại cảm thấy "rất chán" vì không được trực tiếp ra trận tuyến. Bà xin lên tổ làm đường, chấp nhận lao vào nơi đầu tên mũi đạn. Cho đến ngày định mệnh, khi cả tiểu đội gồm những người chị em thân thiết ngã xuống ngay trước mắt, bà Thông bị vùi lấp dưới đất sâu, được cứu sống và đưa về đội thu dung vì sức khỏe quá yếu.

Nhưng người con gái xứ Nghệ ấy đã gạt nước mắt, kiên quyết từ chối sự an bài an toàn: “Về đội thu dung là nhận mình có tư tưởng buông xuôi. Tôi không buông xuôi”. Bà tiếp tục xin ở lại, tiếp tục cống hiến cho đến ngày đất nước hoàn toàn lặng tiếng súng.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những người lính, những TNXP năm xưa giờ đã trở thành những ông già, bà lão tóc bạc da mồi. Cuốn sách "Đừng kể tên tôi" đúng như cái tên của nó, họ không cần người đời phải vinh danh từng danh tính cá nhân, bởi họ coi sự hy sinh của mình chỉ là một giọt nước nhỏ giữa đại dương bao la của lòng yêu nước.

Nhưng thế hệ hôm nay có trách nhiệm phải nhớ, phải kính cẩn nghiêng mình trước những cái tên "vô danh" ấy. Chính những con người biết sợ chết nhưng sẵn sàng quyết tử ấy đã dệt nên hình hài đất nước rực rỡ và tự do của ngày hôm nay.