NHỮNG NĂM CUỐI ĐỜI VÀ Ý CHÍ CHỐNG NGOẠI XÂM CỦA LÝ NAM ĐẾ
Bùi Linh Phương

Sau khi thành lập nước Vạn Xuân, Lý Nam Đế tiếp tục phải đối mặt với sự phản công mạnh mẽ của nhà Lương. Cuộc chiến trong những năm cuối đời của ông diễn ra trong điều kiện vô cùng khó khăn, nhưng cũng thể hiện rõ ý chí chống lại sự xâm lấn của đối phương.
Tháng 5 năm 545, nhà Lương sai Dương Phiêu làm Thứ sử Giao Châu, Trần Bá Tiên làm Tư mã, đồng thời phối hợp với lực lượng của Tiêu Bột để tiến đánh Vạn Xuân.
Lý Nam Đế đem khoảng 3 vạn quân ra chống lại quân Lương. Tuy nhiên, ông lần lượt thất bại ở Chu Diên và cửa sông Tô Lịch. Trong những trận chiến này, ông còn chịu tổn thất lớn khi Tinh Thiều và Phạm Tu, những người có vai trò quan trọng trong lực lượng của ông, tử trận.
Trước sức ép ngày càng lớn của quân Lương, Lý Nam Đế phải lui về thành Gia Ninh.
Đến tháng Giêng năm 546, Trần Bá Tiên chiếm được thành Gia Ninh. Lý Nam Đế tiếp tục rút vào vùng đất của người Lạo ở Tân Xương. Tuy nhiên, ông không vì những thất bại liên tiếp mà từ bỏ cuộc đấu tranh.
Sau một thời gian tập hợp và củng cố lực lượng, Lý Nam Đế đưa khoảng 2 vạn quân từ đất Lạo tiến đến đóng tại hồ Điển Triệt.
Tại đây, quân Lương không dám lập tức tiến đánh. Nhưng một trận mưa lũ khiến nước sông dâng cao và tràn vào hồ. Trần Bá Tiên đã lợi dụng tình hình đó, đưa quân theo dòng nước tiến vào. Quân của Lý Nam Đế không kịp phòng bị nên bị tan vỡ.
Sau thất bại tại hồ Điển Triệt, Lý Nam Đế phải lui về động Khuất Lão và giao binh quyền cho Triệu Quang Phục tiếp tục chống lại Trần Bá Tiên.
Ngày 20 tháng 3 năm 548, Lý Nam Đế qua đời tại động Khuất Lão. Theo tư liệu được cung cấp, ông hưởng thọ 46 tuổi và được an táng tại chính khu vực động Khuất Lão.
Các tài liệu được cung cấp có đề cập đến cách giải thích rằng ông mắc bệnh lam chướng do sống lâu ngày trong vùng rừng núi, sau đó ốm và qua đời. Một nguồn khác được dẫn lại đặt ra giả thuyết ông có thể bị người Lạo sát hại. Vì vậy, nguyên nhân cái chết của ông trong phần tư liệu này vẫn được trình bày với những cách lý giải khác nhau.
Tuy nhiên, dù nguyên nhân qua đời được lý giải theo cách nào, điều nổi bật trong những năm cuối đời của Lý Nam Đế là ông vẫn tiếp tục chống lại quân Lương sau nhiều lần thất bại.
Ông không lựa chọn đầu hàng khi tình thế trở nên khó khăn. Từ Chu Diên, cửa sông Tô Lịch, Gia Ninh đến Tân Xương và hồ Điển Triệt, ông liên tục tìm cách tập hợp lực lượng và tổ chức kháng chiến.
Điều đó cho thấy một phẩm chất nổi bật của Lý Nam Đế: ý chí kiên trì trong cuộc đấu tranh bảo vệ đất nước.


