“Những ngày xa em”

Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Y Hà Nội, bác sĩ Hoàng Quang Hưng nhận công tác tại Đội điều trị 51, Cục Quân y, Tổng cục Hậu cần phục vụ cứu chữa thương binh ở Khu 4, sau đó tăng cường cho chiến trường B5. Trên chiến trường ác liệt, gian khổ Hoàng Quang Hưng đã dùng cuốn sổ nhỏ do chính người vợ trẻ Nguyễn Diệu Thương lúc đó đang học tập tại Trường Đại học Y Hà Nội tặng để ghi lại những cảm xúc, tình cảm và quyết tâm phấn đấu của mình trong quá trình chiến đấu.

Tết không có em...

6-1-1967: Ngày sinh nhật thứ 25 của anh

Chúng ta phải xa nhau vì bọn giặc Mỹ. Anh ra đi làm nhiệm vụ cách mạng, em ở lại học tập cũng là làm nhiệm vụ cách mạng. Anh phải xa em biết bao nhiêu thương nhớ, lưu luyến. Ra đi là một điều chẳng ai muốn, nhưng vì nhiệm vụ mà ra đi. Xong nhiệm vụ anh sẽ về với em…

10-1-1967

Mấy ngày nay trời Nghệ An lạnh lắm. Ở Nghệ An lạnh thế này chắc ở nhà thì em còn lạnh hơn nhỉ. Anh thương em lắm. Anh quàng khăn màu tím của em anh thấy ấm lắm. Anh đã phải cố tình giấu kín khăn quàng trong áo, nhưng tụi bạn nó cũng phát hiện ra. Nó xui tụi con gái đến xin, không được chúng nó gạ đổi lại. Em thương yêu! Làm sao anh có thể rời bỏ cái khăn đó được. Vì đó là tâm hồn em. Có tiền nào có thể đổi được, mua được em của anh. Không! Không! Và không bao giờ! Không thể được!

Cũng trong thời điểm này, Cục Quân y triệu tập một lớp học khẩn tại Hà Nội. Tiêu chuẩn phải là những bác sĩ giỏi sau khi học về sẽ tổ chức lớp đào tạo cho các bác sĩ quân y ở chiến trường. Và Hoàng Quang Hưng đã được lựa chọn…

14-1-1967

Anh được cử đi làm công tác trên. Ôi, anh thấy vinh dự quá, cấp trên thật quan tâm đến anh. Anh không ngờ được. Em ạ, thế là anh lại có dịp gặp em rồi. Lần này lại đi xe đạp, thời gian gấp. Và mấy ngày gần đây nó tăng cường bắn phá nhiều lắm, làm sao anh có thể đi an toàn được để hoàn thành nhiệm vụ, để gặp em.

16-1-1967

Anh lại lên đường em yêu quý ạ-anh ra đi sáng nay trời Nghệ An rất đẹp. Không thấy máy bay địch đến. Các đồng chí ra tiễn đưa anh thân mật lắm và đều chúc anh đi an toàn, hoàn thành nhiệm vụ và gặp mọi điều tốt lành… Nghĩ đến chặng đường quá xa, bao giờ anh đạp xe đến được-nhưng anh lại tự động viên rằng anh đi đến với em thì dù xa mấy anh cũng đi đến được. Anh đang đi về phương Bắc… Em luôn lấp lánh, chiếu sáng như nhắc nhở anh hãy kiên nhẫn và bình tĩnh, vượt mọi khó khăn để đến với em, với lòng yêu thương ấp ủ.

Phải mất 10 ngày mới ra đến Hà Nội. Những ngày bận học, anh muốn học nhanh để có thể rút ngắn thời gian học, sớm được trở về đơn vị và có thể gặp được người vợ thân yêu. Nhưng qua một người bạn anh biết Tết này Diệu Thương không về được vì đang trong đợt thực tập ở một tỉnh miền núi Tây Bắc: “Thôi thế là hết. Anh ước mơ được gặp em vào dịp Tết, nhưng Tết em không về được anh buồn quá. Anh thấy mình trống trải, làm việc gì anh cũng quên em ạ. Có lần anh xách xe đạp xuống cầu thang rồi đứng ỳ đấy không nhớ là mình định đi đâu và làm gì nữa. Biết tin em không thể về Tết được, anh đành quyết định về thăm nhà vào 31-1”.

Không gặp được Diệu Thương thân yêu, nhưng Hưng đã thay vợ trở về quê, sống trong tình yêu thương của gia đình vợ. Điều đó cũng an ủi anh phần nào.

2-2-1967

…Ba mẹ, các em yêu thương anh lắm. Ba về nhà ăn cơm. Ba xưng “ba” với anh-những tiếng “ba, mẹ” ấy đối với anh sao mà yêu thương trìu mến đến thế, cùng với sự yêu thương quấn quýt của các em Lập, Hiệp, Huy làm anh thật cảm động em ạ. Anh thấy vui nhiều khi về sống ở nhà song anh vẫn thấy thiếu một điều day dứt anh. Anh không thể nào quên được. Đó là vắng em yêu quý của anh.

Anh có thể sẽ hy sinh...

Tết hòa bình, trở về đơn vị đúng hôm mồng 3 Tết, thì lại phải lên đường ra chiến trường ngay. Chiến trường diễn ra ngày một ác liệt…

7-3-1967

Thật buồn hôm nay đơn vị anh đi qua một đoạn đường không biết đi phải chỗ nó thả bom tọa độ, mà lại rơi đúng chỗ trung đội anh. Một đau thương đến với đơn vị: Ba đồng chí hy sinh. Bọn anh hết sức cứu chữa nhưng không có kết quả vì quá nặng. Hai đồng chí hy sinh ngay, còn một đồng chí về đến bệnh viện Lệ Thủy mổ hồi sức không tốt nên cũng hy sinh. Anh cũng chỉ cách quả bom đó 20m nhưng không sao chỉ bị bật ra thôi. Mải điều trị cho các đồng chí nên đến đêm đó anh mới thấy mệt và tức ngực

3-4-1967

Em yêu quý, ở đây miền Trung Lào bọn giặc dã man lắm, chúng bắn phá suốt ngày đêm. Bên cạnh đó lại có bọn tay sai, biệt kích, thổ phỉ tìm cách đốt trụi những khu rừng trên đường hành quân của bọn anh. Có đêm đang ngủ, hay đang đi bọn anh phải dừng lại chia nhau dẹp lửa hay liều xông qua rừng lửa mà đi.

18, 19-4-1967

Hôm nay có thương binh về rồi, công việc chưa ra sao cả. Mà thương binh đã về là mệnh lệnh của bọn anh phải làm việc. Em ạ, tuy khó khăn gian khổ bọn anh phải khắc phục hết sức trong điều kiện thiếu thốn. Anh làm một bàn mổ ở dưới hầm, một bàn mổ trên mặt đất đề phòng khi địch oanh tạc không làm được. Thương binh về dồn dập, chỗ nằm không có. Trong này mưa như trút nước, mọi sinh hoạt đều làm dưới hầm cả. Những ngày đầu phục vụ thiếu thốn quá và cũng mệt quá anh phải làm việc quên cả ăn và ngủ nhưng anh thấy phấn khởi vì đây là những ngày đầu tiên bước vào phục vụ.

Ngày 1-5-1967

Đã một tuần qua anh không ghi nhật ký được, vì không có thì giờ nào yên tĩnh để ngồi yên dưới hầm viết được. Anh phải làm việc cả đêm ngày vì những ngày chiến dịch đang diễn ra gay go. Thương binh về nhiều, liên tục, anh hầu như đứng bên bàn mổ cả ngày lẫn đêm-hàng tuần liền. Đáng lẽ có đủ người làm thì anh cũng đỡ mệt nhưng vì các đồng chí phải đi tuyến trước, người thì chuyển làm nội khoa nên ngoại khoa coi như còn mình anh. Anh làm việc quên cả ăn ngủ, có lúc mệt quá ngất đi-nhưng anh nghĩ thế vẫn chưa đủ. Anh còn sức, anh còn phải làm việc để phục vụ thương binh và anh còn làm việc cho cả suất của Chí nữa. Anh thương Chí lắm-nó hy sinh quá sớm!

Hôm nay 1-5, bọn anh chẳng có gì để liên hoan cả. Nhưng vật chất không có, mà tinh thần thì lại phong phú lắm. Bọn anh thi đua nhau làm việc tăng năng suất để lấy thành tích thiết thực chào mừng 1-5. 1-5 năm nay xung quanh anh tiếng súng đang nổ, trên đầu đủ loại máy bay phản lực bay lượn gầm thét như muốn dùng bom đạn chôn sống tất cả bọn anh. Nhưng nào có sợ, bọn anh vẫn làm việc bình thường, vẫn vững tay mổ những ca đại phẫu thuật tỉ mỉ.

Đến lúc này, giữa cam go của cuộc chiến, những mất mát hy sinh không thể lường trước được, Hưng bắt đầu có những trăn trở cho tương lai của mình và người anh yêu thương:

Đành rằng anh rất yêu thương em nhưng anh nghĩ nếu khi cần thiết mình phải suy nghĩ khác-với một suy nghĩ cao thượng hơn mà suy nghĩ ấy nó vượt ra khỏi phạm vi tình yêu, quyền lợi cá nhân của mình. Anh có thể hy sinh cả để làm theo ý nghĩ ấy. Anh có thể vui vẻ và đồng ý để cho em tự quyết định đến tương lai hạnh phúc của mình khi cảm thấy sự chờ đợi anh là quá lâu hay không có hy vọng nữa. Điều này trước đây anh chưa được thấy thực tế và thử thách trong chiến đấu ác liệt. Anh chỉ nghĩ toàn những điều tốt đẹp mà không nghĩ đến sự hy sinh trong chiến đấu của biết bao đồng chí, đồng đội anh. Đến hôm nay anh cũng đã nghĩ đến và thấy mình rất có khả năng sẽ hy sinh vì nhiệm vụ, vì làm việc trong điều kiện ác liệt này, chẳng ai có thể nói trước được nhiều khi chỉ còn lại cái may rủi thôi. Vì vậy anh suy nghĩ mãi điều trên. Anh rất đồng ý cho em tự quyết định lấy điều đó mặc dù anh rất yêu em… Anh đã suy nghĩ mình có thể hy sinh cả thân mình cho cách mạng thì cũng có thể hy sinh tình yêu chứ sao. Em cũng đừng lo anh ế vợ. Khi về, đó không phải điều anh lo đâu. Anh lo là khi về mình đã làm tròn nhiệm vụ chưa. Nếu may mà còn sống trở về cùng gia đình thì lúc đó ta lại lo chứ gì…

Lo lắng ấy của anh đã không bao giờ xảy ra vì Diệu Thương, người vợ mà anh hết mực yêu quý vẫn một lòng thủy chung son sắt đợi chờ ngày anh về. Cuối tháng 8-1967, sau khi điều trị vết thương tại Đội điều trị 83 khu vực Quảng Bình, Hưng lại tiếp tục trở về chiến trường Quảng Trị tiếp tục chiến đấu cùng đồng đội. Suốt quá trình chiến đấu và công tác, bác sĩ Hoàng Quang Hưng đã nâng niu giữ gìn cuốn nhật ký như một vật báu. Vợ ông, bác sĩ Nguyễn Diệu Thương sau này được đọc những dòng tâm sự ấy của chồng đã không giấu nổi những giọt nước mắt của sự thương yêu, cảm phục lẫn sung sướng, tự hào. Hiện nay, cả hai đều đã nghỉ hưu và đang sống hạnh phúc cùng với con cháu tại Hà Nội

Hơn bốn mươi năm đã trôi qua, cuốn nhật ký luôn được vợ chồng Đại tá, bác sĩ Hoàng Quang Hưng nâng niu gìn giữ. Ngày 20-4-2011, họ đã quyết định trao tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.