Những người ở lại của Đại đội 915 - viết tiếp câu chuyện non sông bằng kỷ niệm

Bà Đặng Thị Tỵ, Trưởng Ban liên lạc TNXP Đại đội 915, Đội 91 năm nay đã 73 tuổi vẫn luôn hăng say các hoạt động để cùng các thành viên trong ban liên lạc chia sẻ, giúp đỡ, quan tâm đồng đội. Bà cho biết: Để duy trì hoạt động của ban liên lạc trong nhiều năm nay cũng rất khó khăn, năm 2023 chúng tôi có 33 thành viên, đến hết năm 2024 chỉ còn 30 thành viên do tuổi cao và bệnh tật. Mỗi năm, ban liên lạc tổ chức từ 6-7 hoạt động với sự giúp đỡ của các cơ quan, ban ngành và tổ chức, cá nhân.

Ông Hoàng Văn Thắng là một trong số 7 người may mắn trở về sau trận oanh tạc đẫm máu của máy bay B-52 vào đêm Noel năm 1972, hiện đang sống ở thôn Nà Duồng, xã Bằng Lãng (Chợ Đồn). Dù thoát chết nhưng ông bị thương nặng và mất một con mắt sau thời gian đó. Ông Thắng chia sẻ: 18 tháng đi TNXP, tôi gửi lại mặt trận 1 con mắt và mất đi vài chục phần trăm sức khỏe. Giá như mình được nằm lại cùng đồng đội ở nghĩa trang Dốc Lim, sẽ hạnh phúc hơn rất nhiều là trở về… Ông có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, sức khỏe yếu, sống một mình và không thể đi lại được do di chứng của trận bom năm xưa. Sức ép của bom B52 vắt kiệt sức lực của một “trai rừng”. Nhiều lúc lên cơn đau đầu, ông bò ra vườn hái lá ngải, nướng qua trên bếp củi rồi cho vào lòng chiếc mũ cối, úp lên đầu.

Bà Lý Thị Thầm, sinh ngày 10-8-1956, tham gia TNXP tháng 6/1972 cũng là thời điểm thành lập Đại đội TNXP 915. Lúc này, cô chưa đầy 16 tuổi, vì thiếu tuổi và cơ thể quá nhỏ nên cô không đủ tiêu chuẩn tham gia. Bằng nhiều cách không thuyết phục được tổ chức Đoàn xét cho đi, cô gái trẻ chỉ biết khóc và cuối cùng cũng được toại nguyện. Cho đến khi cô nhận tư trang và giấy gọi lên đường thì gia đình mới biết chuyện. Bà Thâm là đội viện trẻ nhất và thường được gọi là “út cưng” cảu đội. Bà may mắn được trở về lành lặn bởi ngày 24-12-1972 định mệnh đó, dù bà có trong danh sách đi làm nhiệm vụ tại Ga Lưu Xá nhưng bị ốm nặng nên người chị, người đồng đội là Vũ Thị Hiện đã xung phong đi thay và hy sinh.

Bà Thầm chia sẻ: Cuối năm 1972, Tiểu đội chúng tôi ở trọ cùng một nhà dân tại xã Linh Sơn. Mọi người cùng làm, cùng ăn ngủ, sẻ chia vui buồn với nhau như ruột thịt. Những lúc rảnh rỗi hiếm hoi, chúng tôi rủ nhau ra bến sông Cầu giặt giũ, vui đùa, rủ nhau đi ngắm phố. Tôi là út nên được các chị yêu thương, cưng chiều nhất… Không thể ngờ, buổi tối 24-12-1972 định mệnh đó, 7/9 chị đi làm nhiệm vụ bốc dỡ hàng hóa tại Ga Lưu Xá đã mãi mãi không trở về vì hầm trú ẩn bị trúng bom địch (cùng với 53 TNXP nữa cũng thuộc Đại đội 915 hy sinh trong đêm Noel). Gần sáng hôm sau, chị Nguyễn Thị Nhung (bị thương) bò về đến nơi báo tin hầm trú ẩn của mọi người bị trúng bom địch, nhiều đồng đội đã hy sinh. Chúng tôi bàng hoàng, ôm chặt lấy nhau mà khóc… Nén lại đau thương và để xứng đáng với sự hy sinh của đồng đội, sau sự kiện ngày 24-12-1972, bà Lý Thị Thầm và những đội viên TNXP Đại đội 915 còn lại càng ra sức để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Đến tháng 4-1973, bà được chọn đi phục vụ xây dựng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bà Ma Thị Vân là một trong số ít đội viên may mắn sống sót sau trận ném bom ác liệt vào đêm Trận bom Mỹ đánh Ga Lưu Xá đêm 24/12/1972, khi nhiều đồng đội của bà trong Đại đội Thanh niên xung phong 915 đã anh dũng hy sinh. Mặc dù năm nay đã ngoài 70 tuổi, bà vẫn tham gia lao động và lấy đó là niềm vui mỗi ngày. Hiện bà đang làm lao công tại Trường THCS Trưng Vương, với thu nhập từ 3-5 triệu đồng/tháng giúp bà trang trải cuộc sống, gia đình bớt khó khăn.

Bà Ma Thị Vân chia sẻ, do chồng bà hiện làm bảo vệ tại trường nên bà làm lao công ở đó để phụ giúp thêm chồng vài việc vặt. Hai ông bà đã có tuổi mà không có lương hưu, nên chăm chỉ đi làm để có đồng ra đồng vào.

Sau chiến tranh, bà vẫn thường tham gia các hoạt động tri ân, giao lưu và kể lại câu chuyện về những năm tháng “thời hoa lửa” cho thế hệ trẻ tại Khu di tích lịch sử quốc gia Đại đội 915. Bà Ma Thị Vân đã rất vui vẻ khi được làm nhân vật - nhân chứng lịch sử, trong câu chuyện của các em học sinh. Ký ức trở về thời 18-20 tuổi, bà Vân như được nhìn thấy mình qua hình ảnh các cháu học sinh cười giòn tan và ánh mắt trong trẻo ngây thơ. Những lời kể của bà không chỉ là ký ức cá nhân mà còn là tư liệu sống giúp tái hiện một giai đoạn lịch sử bi tráng, qua đó giáo dục truyền thống yêu nước, lòng biết ơn và tinh thần cống hiến cho các thế hệ hôm nay.

Những chia sẻ của bà Đặng Thị Tỵ, Lý Thị Thầm, Ma Thị Vân cũng như những đồng đội còn sống là minh chứng rằng, dù chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức về Đại đội 915 – Ga Lưu Xá vẫn luôn được gìn giữ và tiếp nối, như ngọn lửa truyền thống không bao giờ tắt.