Nơi ấy – một thời hoa lửa (1)

“Ngày ấy, tôi mới mười chín tuổi…” Bà bắt đầu câu chuyện như thế, giọng chậm rãi nhưng rõ ràng. “Cái tuổi đáng lẽ còn đang mơ mộng, còn đang học may áo, thêu khăn… thì tôi lại khoác ba lô, theo đơn vị vào tuyến lửa Trường Sơn.” Ngày đó, bà cùng đồng đội làm nhiệm vụ mở đường, tải đạn, san lấp hố bom. Công việc nặng nhọc, nguy hiểm, nhưng không ai kêu ca. Bởi đơn giản, trong tim họ lúc ấy chỉ có một điều: “Phải giữ cho con đường thông suốt.” Có một đêm, bà nhớ rất rõ. Bom rơi dồn dập. Cả cánh rừng rung chuyển. Đất đá văng tung tóe. Khi tiếng bom vừa ngớt, đơn vị nhận lệnh ra sửa đường ngay trong đêm. “Chúng tôi cầm xẻng, cầm cuốc, vừa làm vừa run… không phải vì sợ chết, mà sợ không kịp thông đường cho xe qua.” Trong ánh đèn pin le lói, bà thấy cô bạn thân – Hòa – vẫn đang cặm cụi xúc đất. “Lan ơi, nhanh lên, sáng mai xe phải qua rồi!” Đó là câu nói cuối cùng của Hòa. Một quả bom nổ chậm phát nổ ngay bên đường. Khi khói bụi tan đi… Hòa không còn nữa. Bà im lặng một lúc. Đôi mắt đỏ lên. “Tôi còn nhớ cái khăn tay nó đưa tôi giữ hộ… nói là về sẽ lấy lại. Nhưng rồi… nó không về nữa.” Chiếc khăn ấy, bà giữ suốt mấy chục năm. Không phải chỉ là một kỷ vật. Mà là cả một phần tuổi trẻ. Những năm tháng ấy, bà và đồng đội sống giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết. Nhưng lạ thay, họ vẫn cười, vẫn hát. “Đêm nào rảnh là tụi tôi ngồi bên nhau, hát mấy bài cách mạng. Có khi chỉ cần một chiếc đèn dầu nhỏ, vậy mà ấm cả một góc rừng.” Có người đã hy sinh. Có người mang thương tích suốt đời. Nhưng tất cả đều để lại một điều chung: Một thời tuổi hai mươi không bao giờ trở lại. Giờ đây, bà Lan đã già. Chiến tranh đã lùi xa. Những con đường năm xưa giờ đã thành đường nhựa phẳng lì, xe cộ qua lại tấp nập. Nhưng mỗi lần đi ngang, bà vẫn dừng lại. “Ở dưới lớp đường kia… là mồ hôi, là nước mắt, là cả máu của biết bao người.” Trước khi tôi rời đi, bà nhìn tôi, nhẹ nhàng nói: “Các cháu bây giờ sống trong hòa bình… phải biết quý. Bởi để có được hôm nay, nhiều người đã gửi lại tuổi trẻ của mình nơi chiến trường.” Tôi chợt hiểu. Những câu chuyện như của bà không chỉ là ký ức. Mà là một phần lịch sử sống. Một thời hoa lửa… Không bao giờ được phép lãng quên.