NSND PHÙNG HÁ – GIỮ LỬA SÂN KHẤU, GIEO MẦM NGHĨA TÌNH

Từ ánh đèn sân khấu đến trách nhiệm với cộng đồng

NSND Phùng Há, tên thật là Trương Phụng Hảo, sinh năm 1911, là một trong những gương mặt có ảnh hưởng lớn trong lịch sử sân khấu cải lương Việt Nam. Với tài năng diễn xuất, giọng ca giàu cảm xúc cùng sự nghiêm túc trong lao động nghệ thuật, bà đã góp phần tạo nên sức sống của loại hình sân khấu gắn bó sâu sắc với đời sống văn hóa Nam Bộ.

Bước vào giai đoạn 1945–1980, đất nước trải qua những biến động lớn, đời sống xã hội và hoạt động văn hóa, nghệ thuật cũng đứng trước nhiều thử thách. Trong hoàn cảnh ấy, việc duy trì hoạt động sân khấu, gìn giữ nghề truyền thống và tạo điều kiện để các thế hệ nghệ sĩ tiếp tục cống hiến mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Với Phùng Há, nghệ thuật không đơn thuần là ánh đèn rực rỡ hay những tràng pháo tay sau mỗi màn diễn, mà còn là một nghề nghiệp cần được trân trọng, gìn giữ và trao truyền.

Bà không chỉ khẳng định dấu ấn bằng tài năng của một nghệ sĩ mà còn được biết đến với vai trò dìu dắt, truyền nghề cho nhiều thế hệ diễn viên. Qua hoạt động biểu diễn và đào tạo, những giá trị của nghệ thuật cải lương tiếp tục được nuôi dưỡng, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc giữa những đổi thay của thời cuộc.

Giữ lửa nghề bằng tinh thần đoàn kết và nghĩa tình

Điều làm nên nét đẹp đặc biệt trong cuộc đời Phùng Há không chỉ nằm ở sự nghiệp nghệ thuật mà còn ở tinh thần tương thân tương ái dành cho đồng nghiệp.

Năm 1948, bà cùng các nghệ sĩ tiền phong như Năm Châu, Ba Vân, Trần Hữu Trang và Duy Lân tham gia thành lập Hội Nghệ sĩ ái hữu tương tế. Đây là một dấu mốc đáng chú ý trong nỗ lực tập hợp, hỗ trợ và chăm lo đời sống cho những người hoạt động trong lĩnh vực sân khấu. Tình đồng nghiệp được vun đắp không chỉ trên sàn diễn mà còn trong sự sẻ chia trước những khó khăn của cuộc sống.

Đối với Phùng Há, người nghệ sĩ không chỉ có trách nhiệm mang lời ca, tiếng hát đến với công chúng mà còn cần biết quan tâm đến những người cùng nghề, nhất là những nghệ sĩ khi tuổi cao, sức yếu hoặc rơi vào hoàn cảnh khó khăn.

Tinh thần ấy thể hiện một quan niệm sống đáng quý: giá trị của người nghệ sĩ không chỉ được đo bằng danh tiếng hay những vai diễn thành công, mà còn được thể hiện qua cách họ đối xử với đồng nghiệp, gìn giữ tình người và có trách nhiệm với cộng đồng.

Chùa Nghệ sĩ – dấu ấn của một tấm lòng son

Một trong những dấu ấn gắn liền với tâm huyết của Phùng Há là quá trình vận động xây dựng nơi sinh hoạt tâm linh và nơi an nghỉ dành cho giới nghệ sĩ, thường được biết đến với tên gọi Chùa Nghệ sĩ và Nghĩa trang Nghệ sĩ tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Trong quá trình hoạt động của Hội Nghệ sĩ ái hữu tương tế, Phùng Há đã góp sức vận động để có đất xây dựng công trình dành cho giới nghệ sĩ. Khoảng năm 1970, việc xây dựng chùa được tiến hành, tiếp nối nỗ lực vun đắp một nơi chốn để các nghệ sĩ có thể nương tựa tinh thần và được chăm lo khi về già, cũng như có nơi an nghỉ sau khi qua đời.

Đằng sau công trình ấy là một suy nghĩ giản dị nhưng sâu sắc: những người đã dành cả cuộc đời mang niềm vui, nỗi buồn và những câu chuyện của con người lên sân khấu cũng xứng đáng được cộng đồng yêu thương, trân trọng và sẻ chia.

Chùa Nghệ sĩ vì thế không chỉ mang ý nghĩa về mặt tín ngưỡng, mà còn trở thành biểu tượng của tình đồng nghiệp và đạo lý nghĩa tình trong giới sân khấu. Đó là minh chứng cho một cách cống hiến âm thầm: không cần ánh đèn chiếu rọi, không cần tiếng vỗ tay tán thưởng, nhưng vẫn để lại giá trị lâu dài trong đời sống cộng đồng.

Ngọn lửa nghệ thuật tiếp nối qua các thế hệ

Trong suốt hành trình gắn bó với sân khấu, Phùng Há góp phần vun đắp môi trường hoạt động nghệ thuật và truyền lại kinh nghiệm nghề nghiệp cho những người đi sau. Từ việc biểu diễn, đào tạo đến chăm lo đời sống đồng nghiệp, những đóng góp ấy cho thấy sự nghiệp của bà vượt ra ngoài khuôn khổ của một cá nhân tài năng.

Đối với một loại hình nghệ thuật truyền thống như cải lương, việc truyền nghề và nuôi dưỡng thế hệ kế cận có ý nghĩa quan trọng đối với sự tiếp nối văn hóa. Mỗi thế hệ nghệ sĩ được đào tạo, mỗi giá trị nghề nghiệp được trao truyền đều góp phần giữ cho sân khấu tiếp tục hiện diện trong đời sống tinh thần của nhân dân.

Nhìn lại giai đoạn 1945–1980, câu chuyện về Phùng Há gợi nhắc rằng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những sự kiện lớn lao mà còn được vun đắp từ những đóng góp bền bỉ của mỗi con người. Có người cống hiến bằng sức lực nơi chiến trường; có người góp phần xây dựng đời sống tinh thần bằng nghệ thuật; cũng có người dành tâm huyết để chăm lo cho những người xung quanh. Ở Phùng Há, các giá trị ấy gặp nhau trong tình yêu nghề, tinh thần trách nhiệm và lòng nhân ái.

Bài học cho thế hệ trẻ hôm nay

Câu chuyện NSND Phùng Há – Giữ lửa sân khấu, gieo mầm nghĩa tình không chỉ là hành trình nhìn lại cuộc đời một nghệ sĩ lớn mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với các giá trị văn hóa dân tộc.

Trong thời đại hội nhập và chuyển đổi số, thanh niên có thêm nhiều điều kiện để tiếp cận, sáng tạo và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, để di sản thực sự sống trong đời sống hiện đại, mỗi người trẻ cần chủ động tìm hiểu lịch sử, trân trọng những người đi trước, góp sức bảo tồn nghệ thuật dân tộc và đưa những giá trị tốt đẹp đến gần hơn với cộng đồng.

Bên cạnh đó, tinh thần tương thân tương ái mà Phùng Há thể hiện cũng là bài học có ý nghĩa thiết thực đối với thanh niên hôm nay. Cống hiến không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc lớn lao; đôi khi, đó là sự sẻ chia với người có hoàn cảnh khó khăn, tinh thần đoàn kết trong tập thể, sự tận tâm với công việc và trách nhiệm đối với cộng đồng.

Ngọn lửa sân khấu mà Phùng Há góp phần gìn giữ là ngọn lửa của nghệ thuật, của lòng yêu nghề và của khát vọng trao truyền những giá trị tốt đẹp. Tấm lòng nghĩa tình mà bà để lại cũng là lời nhắn gửi đến các thế hệ mai sau: hãy sống có trách nhiệm, biết trân trọng quá khứ, gìn giữ bản sắc dân tộc và lan tỏa lòng nhân ái bằng những hành động cụ thể.

Dẫu thời gian trôi qua, ánh đèn sân khấu của một thời có thể khép lại, nhưng những giá trị được vun đắp bằng tài năng, tâm huyết và tình người vẫn có sức sống lâu bền. Cuộc đời NSND Phùng Há là một câu chuyện đẹp về sự cống hiến thầm lặng, để từ đó, thế hệ trẻ hôm nay tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng phụng sự, giữ gìn di sản văn hóa và viết tiếp những câu chuyện nghĩa tình của dân tộc Việt Nam.