Nữ Anh Hùng Út Tịch

52 năm ngày nữ anh hùng Út Tịch hi sinh

Bà tên thật là Nguyễn Thị Út, sinh ngày 19-4-1931, nguyên quán tại làng Tích Thiện, tổng Thạnh Trị, quận Cầu Kè, tỉnh Cần Thơ (nay thuộc xã Tam ngãi, huyện Cầu kè, tỉnh Trà Vinh).

Cha bà là ông Nguyễn Văn Xương, sinh năm 1899, người làng Tích Thiện. do gia đình nghèo, ông lưu lạc đến vùng Rạch Lá (nay thuộc xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh), lập gia đình với bà Lê Thị Mười, sinh được 3 người con gái. Do hoàn cảnh nghèo, gia đình ông đi làm mướn, ở đợ cho một địa chủ trong vùng tên là Hàm Giỏi.

Bà là con út. Trong 3 chị em, bà được xem là có tính khí phản kháng nhất, nhiều lúc đánh trả lại với gia đình địa chủ.

Cha mất sớm khi bà 13 tuổi. Năm đó, được sự ủng hộ của cán bộ Việt Minh, Út được nhà địa chủ cho phép chuộc thân và từ đó thoát được cuộc sống nô tỳ. Là người có tính khí mạnh, Út sớm chịu ảnh hưởng từ sự tuyên truyền về cuộc cách mạng của Việt Minh, từ đó tích cực ủng hộ cho đến mãi sau này.

Khi Pháp tái chiếm Nam bộ, Út xung phong tham gia chiến đấu chống quân Pháp với câunổi tiếng mà về sau được nhà văn Nguyễn Thi ghi lại "Nó đánh mình, mình đánh nó!".

Nhưng do tuổi còn quá nhỏ nên đều bị từ chối. Tuy nhiên, Út hoạt động tích cực trên vai trò giao liên, liên lạc cho các cán bộ.

Sau khi lập gia đình với ông Lâm Văn Tịch, một chiến sĩ Việt Minh địa phương, bà tiếp tục hoạt động trong đội du kích địa phương. Bà đã tham gia 8 trận công đồn, gây nhiều thiệt hại cho quân địch.

Sau Hiệp định Genève, vợ chồng bà được phân công ở lại, không tập kết. Chế độ Ngô Đình Diệm thực thi chính sách tố cộng nhắm đến những người kháng chiến cũ. Chồng bà và nhiều bạn chiến đấu cũ bị bắt và chỉ được thả ra sau khi bà cùng nhiều phụ nữ khác gây áp lực với VNCH. Tuy nhiên, để được yên ổn, gia đình bà tạm lánh về làm ăn.

Sau phong trào Đồng khởi, ông bà tham gia hoạt động quân sự của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam. Dù phải chăm lo chuyện gia đình và con cái, nhưng bà vẫn tích cực tham gia hoạt động binh vận, du kích, tham gia đánh nhiều trận, tuyên truyền vận động nhiều binh lính bỏ ngũ.

Năm 1964, bà được kết nạp vào Đảng Nhân dân cách mạng miền Nam. Năm 1965, bà được cử đi dự Đại hội anh hùng chiến sĩ thi đua lực lượng vũ trang toàn miền Nam và được bầu là nữ anh hùng lực lượng vũ trang giải phóng, được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tặng thưởng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Nhì, với thành tích:

"Đã tham gia 23 trận lớn nhỏ góp phần quan trọng cùng đơn vị diệt và làm tan rã trên 200 giặc, thu 70 súng. Đồng chí là một chiến sĩ trinh sát dũng cảm và mưu trí, một chiến đấu viên ngoan cường, một chiến sĩ binh vận tài tình đã vận động phá vỡ nhiều binh sĩ địch, nhiều lần đưa bộ đội vào diệt bót lấy súng không tốn một viên đạn".

Trong một trận B52 ngày 27-11-1968 xuống vùng Tân Châu, Châu Đốc (nay thuộc tỉnh An Giang), bà và người con gái thứ 3 bị thương nặng và hy sinh.

Bà là tác giả câu nói nổi tiếng: "Còn cái lai quần cũng đánh". Bà được Nhà nước tặng thưởng: Huân chương Quân công Giải phóng hạng ba, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Bà được nhà văn Nguyễn Thi xây dựng hình tượng nhân vật chính trong tác phẩm "Người mẹ cầm súng", về sau được dựng thành phim "Mẹ vắng nhà".

Một con đường tại quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh được đặt theo tên bà và khu tưởng niệm tại ấp Ngọc Hồ, xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè.