Nữ dân quân Phạm Thị Viễn: Cô gái chít khăn tang bắn rơi máy bay Mỹ (Sinh năm 1952)

​Cuộc chiến đấu 12 ngày đêm "Điện Biên Phủ trên không" cuối năm 1972 bảo vệ Thủ đô Hà Nội không chỉ được làm nên bởi những dàn tên lửa hiện đại, mà còn bởi mạng lưới lưới lửa phòng không tầm thấp của dân quân tự vệ. Tại đó, hình ảnh nữ dân quân Phạm Thị Viễn (công nhân Nhà máy Cơ khí Mai Động, Hà Nội) đầu chít khăn tang, kiên cường bên mâm pháo đã trở thành một biểu tượng bất tử của lòng quả cảm.

​Giữa tháng 12 năm 1972, khi máy bay B-52 của Mỹ rải thảm bom xuống Hà Nội, một quả bom tàn độc đã ném trúng nhà Phạm Thị Viễn, cướp đi sinh mạng của người cha thân yêu. Nỗi đau xé rát tâm can, nhưng trong thời khắc dầu sôi lửa bỏng, cô gái 20 tuổi không cho phép mình gục ngã. Gạt đi giọt nước mắt mồ côi, Phạm Thị Viễn đã xé vội mảnh vải trắng làm khăn tang quấn lên đầu, rồi lập tức chạy ra trận địa mâm pháo 14,5mm của Tự vệ nhà máy để cùng đồng đội chiến đấu.

​Đêm 22 tháng 12 năm 1972, một chiếc máy bay "cánh cụp cánh xòe" F-111 của Mỹ bay thấp hòng ném bom lén lút. Bằng sự căm phẫn tột độ và kỹ năng xạ thủ chính xác, Phạm Thị Viễn cùng đội Tự vệ Mai Động đã đồng loạt nổ súng. Hỏa lực lưới đạn đan chéo đã bắn hạ tại chỗ chiếc máy bay tối tân của Mỹ. Hình ảnh oai hùng và bi tráng của cô gái Thủ đô đã làm rung động trái tim nhà thơ Tố Hữu, để ông viết nên những vần thơ bất hủ: "Trắng khăn tang em mặc chiếc áo bành tô / Nửa đêm doanh trại gọi vào ca chiến đấu... / Bay vút lên nhắm thẳng súng mà trút căm hờn...". Phạm Thị Viễn chính là đại diện hoàn hảo nhất cho tinh thần và khí phách của người dân Hà Nội: bom đạn có thể phá hủy nhà cửa, nhưng không bao giờ bẻ gãy được ý chí chống giặc ngoại xâm.