Nữ Đội Trưởng Du Kích Thái Bình Và Huyền Thoại "Tay Không Bắt Giặc" (1)

Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930 tại xã Tán Thuật (nay là thị trấn Thanh Nê), huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Bà sinh ra trong một thời đại tối tăm, khi quê hương là một vùng chiêm trũng nghèo khó, người nông dân quanh năm oằn lưng đóng sưu cao thuế nặng cho địa chủ và thực dân Pháp. Tuổi thơ của bà không có sách vở hay trường lớp, mà chỉ có những ngày tháng đi ở đợ, chăn trâu cắt cỏ, nếm đủ đòn roi tàn nhẫn của cường hào ác bá. Cảnh bần hàn và sự áp bức tận cùng đã tôi luyện nên trong cô gái bé nhỏ vùng đồng bằng sông Hồng một ý chí phản kháng mãnh liệt.

Năm 1946, khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Nguyễn Thị Chiên mới 16 tuổi đã hăng hái tham gia lực lượng du kích xã. Thái Bình lúc bấy giờ là một vùng đồng bằng bị quân Pháp bủa lưới kiểm soát gắt gao. Địch lập ra hệ thống đồn bốt dày đặc, xây dựng lực lượng ngụy quân (lính tề) đi càn quét, cướp bóc thóc lúa của nhân dân. Hoạt động du kích ở vùng đồng bằng không có núi non hiểm trở để ẩn nấp là một nhiệm vụ cực kỳ hiểm nghèo, đòi hỏi sự mưu trí, dũng cảm và khả năng "xuất quỷ nhập thần" trong lòng địch.

Nhờ sự lanh lợi và gan dạ, Nguyễn Thị Chiên nhanh chóng được cử làm Trung đội trưởng trung đội nữ du kích xã Tán Thuật. Trong điều kiện vô cùng thiếu thốn về vũ khí – chỉ có giáo mác, dao gầm, gậy gộc và một vài quả lựu đạn tự tạo – trung đội của bà đã sáng tạo ra những lối đánh du kích khiến quân Pháp ăn không ngon ngủ không yên. Họ ban ngày giả làm dân cày, ban đêm đào hầm bí mật, rải truyền đơn, phá đường, phá cầu, cắt dây điện thoại, và đặc biệt là tổ chức phục kích tiêu diệt những nhóm lính tuần tra lẻ tẻ của địch để đoạt vũ khí.

Sự kiện làm nên tên tuổi lịch sử của Nguyễn Thị Chiên chính là chiến thuật "tay không bắt giặc". Đó là một buổi trưa nắng gắt vào giữa năm 1951, bà phát hiện một toán lính Pháp gồm một sĩ quan và vài tên lính ngụy đi tuần tra dọc theo bờ đê của làng. Nhận thấy hỏa lực của địch mạnh, nếu nổ súng từ xa thì du kích sẽ bất lợi, Nguyễn Thị Chiên ra lệnh cho anh em nằm im phục kích dưới những ruộng lúa lúp xúp ngập nước ven đường.

Bà kiên nhẫn chờ đợi, nín thở dưới lớp bùn lầy. Khi viên sĩ quan Pháp to lớn, tay lăm lăm khẩu súng tiểu liên vừa bước tới sát mép đường, Nguyễn Thị Chiên với thân hình nhỏ thó bất ngờ vọt lên như một con sóc. Bằng một động tác dứt khoát và mạnh mẽ không tưởng, bà lao thẳng vào viên sĩ quan, dùng hai tay túm chặt lấy nòng khẩu tiểu liên của hắn giật mạnh, đồng thời dùng chân ngáng đòn, quật ngã tên giặc to lớn xuống bờ đê. Bị tấn công quá bất ngờ bởi một người phụ nữ Việt Minh bằng tay không, viên sĩ quan Pháp hoảng loạn không kịp bóp cò. Ngay lập tức, lực lượng du kích từ dưới ruộng lúa ào lên, chĩa giáo mác, dao rựa khống chế toàn bộ toán lính tuần tra. Trận đánh diễn ra nhanh gọn, không tốn một viên đạn, ta thu được nhiều vũ khí trang bị quan trọng. Huyền thoại "tay không bắt giặc" của người con gái Thái Bình lan truyền khắp các mặt trận, trở thành nỗi khiếp đảm của lính đồn bốt Pháp trong khu vực.

Tuy nhiên, cuộc đời hoạt động cách mạng của Nguyễn Thị Chiên không chỉ có những chiến công, mà còn là những thử thách tận cùng về thể xác và tinh thần. Trong một lần đi công tác cơ sở, do bị kẻ gian chỉ điểm, bà bị quân Pháp phục kích và bắt sống. Nhận ra đây là nữ chỉ huy du kích khét tiếng, quân thù đã dùng mọi cực hình dã man nhất để tra khảo nhằm tìm ra danh sách cán bộ và hầm bí mật.

Trong phòng biệt giam, những tên sĩ quan phòng nhì của Pháp đã dùng roi cá đuối vụt rách nát da thịt bà. Chúng trói quặt tay bà treo lên xà nhà, dùng điện cực chích vào những vùng nhạy cảm trên cơ thể, rồi dùng nhục hình đổ nước xà phòng vào mũi, vào miệng cho đến khi bà ngất lịm đi. Tỉnh dậy, chúng lại tiếp tục đánh đập, thậm chí dọa giết những người thân trong gia đình. Thế nhưng, thể xác có thể rớm máu, xương cốt có thể gãy, nhưng khí tiết của người đảng viên cộng sản thì không thể bị bẻ cong. Nguyễn Thị Chiên kiên quyết nghiến răng chịu đựng, không hé nửa lời khai báo. Bà hét thẳng vào mặt quân thù: "Tao là người Việt Nam, tao đánh giặc cứu nước tao. Mày muốn chém muốn giết thì tùy, đừng hòng tao khai báo!". Bất lực trước sự kiên trung sắt đá của người phụ nữ nông dân ấy, địch đành phải tống giam bà.

Sau nhiều tháng ngày chịu cảnh ngục tù, Nguyễn Thị Chiên đã mưu trí tìm cách vượt ngục thành công, lập tức trở về cơ sở, tiếp tục lãnh đạo đội du kích chiến đấu cho đến khi Thái Bình hoàn toàn giải phóng.

Ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc và lòng trung kiên bất khuất, ngày 1 tháng 5 năm 1952, tại Đại hội Anh hùng Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất tại Việt Bắc, Nguyễn Thị Chiên vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bà tự hào trở thành nữ anh hùng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Sau ngày hòa bình lập lại, bà được cử đi học văn hóa, tiếp tục phục vụ trong quân đội và đảm nhiệm nhiều chức vụ trong Tổng cục Chính trị và Quân khu Thủ đô. Về hưu với quân hàm Trung tá, bà dành phần đời còn lại sống bình dị tại Hà Nội. Với tư cách là một nhân chứng lịch sử vô giá, bà thường xuyên tham gia các buổi giao lưu, kể lại những năm tháng kháng chiến gian khổ mà hào hùng cho học sinh, sinh viên và những người lính trẻ nghe. Những vết sẹo chằng chịt do đòn thù tra tấn trên cơ thể bà chính là những tấm huy chương sáng giá nhất minh chứng cho cái giá của nền độc lập. Nữ anh hùng Nguyễn Thị Chiên qua đời vào năm 2016, thọ 86 tuổi, khép lại một cuộc đời oanh liệt nhưng tên tuổi bà mãi mãi là niềm kiêu hãnh của phụ nữ Việt Nam.