Phạm Hùng – “Con người thép” giữa những năm tháng hoa lửa
Phạm Hùng (1912–1988) là một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu trưởng thành từ phong trào cách mạng và chiến trường Nam Bộ. Tên thật là Phạm Văn Thiện, quê ở Long Hồ, Vĩnh Long. Ông tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm, khi mới 16 tuổi; 18 tuổi vào Đảng và năm 19 tuổi đã được giao làm Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho. Cuộc đời ông gắn liền với những chặng đường khốc liệt nhất của cách mạng Việt Nam, từ nhà tù Côn Đảo đến chiến trường miền Nam và những ngày tháng quyết định của mùa Xuân 1975.
Năm 1931, Phạm Hùng bị thực dân Pháp bắt. Sau phiên tòa tại Mỹ Tho năm 1932, ông bị kết án tử hình, rồi được giảm xuống án chung thân và đày ra Côn Đảo. Suốt khoảng 15 năm trong lao tù thực dân, từ xà lim án chém đến “địa ngục trần gian” Côn Đảo, những đòn tra tấn và chế độ hà khắc không khuất phục được người chiến sĩ trẻ. Ông tiếp tục giữ vững khí tiết, tham gia tổ chức và đấu tranh trong nhà tù. Chính quãng đời tù đày ấy đã tạo nên hình ảnh “con người thép” Phạm Hùng – một biểu tượng về ý chí và nghị lực của người cách mạng Nam Bộ.
Ra khỏi nhà tù sau Cách mạng Tháng Tám, ông lập tức trở lại cuộc chiến. Đầu năm 1946, Phạm Hùng được giao làm Bí thư Xứ ủy lâm thời Nam Bộ, đồng thời phụ trách Quốc gia Tự vệ Cuộc. Trong kháng chiến chống Pháp, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều trọng trách, trực tiếp cùng quân dân Nam Bộ xây dựng lực lượng, củng cố chính quyền và phát triển chiến tranh nhân dân. Hình ảnh “anh Hai Hùng” bình dị, nghĩa tình nhưng kiên nghị được đồng bào, đồng chí Nam Bộ ghi nhớ sâu sắc.
Cuối năm 1967, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt, Phạm Hùng được giao làm Bí thư Trung ương Cục miền Nam, Chính ủy các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam. Ông cùng Trung ương Cục tổ chức, chỉ đạo cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, tiếp đó lãnh đạo quân dân miền Nam vượt qua nhiều thử thách, giữ thế chủ động và tạo điều kiện tiến tới Hiệp định Paris năm 1973.
Đặc biệt, trong Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, Phạm Hùng được giao làm Chính ủy Bộ Chỉ huy chiến dịch. Cùng Tư lệnh Văn Tiến Dũng và Bộ Chỉ huy, ông tham gia xác định những mục tiêu then chốt của Sài Gòn, góp phần chỉ đạo chiến dịch đi đến thắng lợi ngày 30/4/1975.
Sau thống nhất, ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách, trong đó có Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ, và từ năm 1987 là Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Nhưng khi nhắc về Phạm Hùng, dấu ấn sâu đậm nhất vẫn là người chiến sĩ Nam Bộ từng bước ra khỏi xà lim Côn Đảo, trở lại chiến trường và đi qua những năm tháng quyết liệt nhất của cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước.
